Dội gáo nước lạnh vào cơn sốt SpaceX: Huyền thoại 'Big Short' cảnh báo toàn Phố Wall

Trong thế giới đầu tư, mỗi khi cái tên Michael Burry lên tiếng, thị trường đều chú ý. Nhà đầu tư nổi tiếng nhờ dự đoán chính xác cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 vừa đưa ra một nhận định đáng chú ý về SpaceX – công ty hàng không vũ trụ của Elon Musk hiện được định giá khoảng 3.000 tỷ USD sau màn ra mắt ngoạn mục trên thị trường chứng khoán.

Điều đặc biệt là Burry không chỉ cho rằng SpaceX đang được định giá quá cao. Ông còn cảnh báo rằng việc đặt cược cổ phiếu giảm giá cũng có thể nguy hiểm không kém việc mua vào.

“Tôi hiện không tham gia vào SpaceX. Không bán khống và cũng không nắm giữ dài hạn”, Burry chia sẻ trong một phát biểu được Fortune dẫn lại.

Chiếc bẫy mà nhiều nhà đầu tư bỏ qua

Điều đáng chú ý trong nhận định của Burry không nằm ở việc một nhà đầu tư nổi tiếng hoài nghi về mức định giá của SpaceX. Điều quan trọng hơn là ông đang chỉ ra rằng SpaceX đã vượt khỏi khuôn khổ của một doanh nghiệp truyền thống và trở thành một “câu chuyện thị trường”.

Ngày nay, nhà đầu tư không định giá SpaceX như một công ty chuyên phóng tên lửa. Giá trị của doanh nghiệp đang phản ánh hàng loạt kỳ vọng khổng lồ, từ mạng Internet vệ tinh Starlink, các hợp đồng quốc phòng và Chính phủ Mỹ, dịch vụ viễn thông toàn cầu, cơ sở hạ tầng AI, cho đến thương hiệu cá nhân của Elon Musk và tham vọng chinh phục sao Hỏa trong tương lai.

Đó là một tập hợp những câu chuyện tăng trưởng đầy hấp dẫn. Tuy nhiên, chính sự hấp dẫn đó cũng khiến việc xác định giá trị thực của công ty trở nên vô cùng khó khăn.

Theo các báo cáo thị trường, SpaceX chào bán cổ phiếu lần đầu với giá 135 USD/cổ phiếu, huy động khoảng 75 tỷ USD thông qua việc bán hơn 555 triệu cổ phiếu. Thương vụ này đưa định giá công ty lên khoảng 1.770 tỷ USD tại thời điểm IPO, trở thành đợt phát hành cổ phiếu lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ.

Chỉ sau thời gian ngắn giao dịch công khai, giá trị thị trường của SpaceX đã tiếp tục tăng mạnh, đưa doanh nghiệp tiến gần mốc 3.000 tỷ USD.

Điều đáng nói là thị trường đã trao cho SpaceX mức định giá khổng lồ này ngay cả khi nhà đầu tư chưa có nhiều dữ liệu về lịch sử lợi nhuận, dòng tiền hay hiệu quả hoạt động theo từng quý giống như các tập đoàn niêm yết lâu năm.

Thông thường, nếu một cổ phiếu bị định giá quá cao, nhà đầu tư có thể bán khống hoặc mua quyền chọn bán để hưởng lợi khi giá giảm. Tuy nhiên, các công cụ này không miễn phí. Đối với những cổ phiếu có mức biến động lớn, được săn đón mạnh và gây tranh cãi như SpaceX, chi phí giao dịch thường rất cao.

Điều đó đồng nghĩa với việc một nhà đầu tư có thể hoàn toàn đúng khi nhận định cổ phiếu đang đắt đỏ, nhưng vẫn mất tiền nếu giá giảm quá chậm, giảm không đủ mạnh hoặc giảm sau khi hợp đồng quyền chọn hết hạn.

Ông Burry cho rằng SpaceX hiện tạo ra doanh thu và lợi nhuận thấp hơn rất nhiều so với mức định giá mà thị trường đang gán cho công ty. Khoảng cách quá lớn giữa giá trị thực tế và giá trị kỳ vọng khiến việc định giá trở nên vô cùng khó khăn.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa cổ phiếu sẽ sớm lao dốc.

Những thách thức lớn nhất phía trước

Mối lo ngại lớn nhất đối với các nhà đầu tư lạc quan không phải là SpaceX thiếu tiềm năng phát triển. Ngược lại, công ty sở hữu những lợi thế rất khó phủ nhận.

SpaceX đang thống trị thị trường phóng tên lửa thương mại toàn cầu. Starlink đã trở thành mạng Internet vệ tinh lớn nhất thế giới. Công ty cũng có quan hệ chặt chẽ với chính phủ Mỹ và nhiều cơ quan quốc phòng.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ giá cổ phiếu hiện nay dường như đã phản ánh trước rất nhiều thành công trong tương lai.

Nói cách khác, SpaceX không chỉ phải tiếp tục tăng trưởng. Công ty còn phải tăng trưởng đủ nhanh và đủ mạnh để “bắt kịp” mức định giá khổng lồ mà thị trường đã trao cho mình.

Nếu bất kỳ mảng kinh doanh nào tăng trưởng chậm hơn kỳ vọng, từ Starlink đến các dự án AI hoặc hợp đồng chính phủ, nhà đầu tư có thể bắt đầu đặt câu hỏi liệu mức định giá hiện tại có còn hợp lý hay không.

Ngoài ra, một trong những sự kiện đáng chú ý nhất đối với SpaceX trong thời gian tới không phải là một vụ phóng tên lửa mới mà là sự thay đổi nguồn cung cổ phiếu trên thị trường.

Sau IPO, chỉ khoảng 4,3% tổng số cổ phiếu SpaceX được phép giao dịch công khai. Phần lớn còn lại vẫn bị khóa theo các thỏa thuận hạn chế bán ra.

Đặc biệt, khoảng 42% cổ phần do Elon Musk sở hữu sẽ bị khóa đến tháng 6/2027.

Điều này có ý nghĩa rất lớn đối với diễn biến giá cổ phiếu.

Khi lượng cổ phiếu lưu hành quá ít, nhu cầu mua mạnh từ nhà đầu tư có thể nhanh chóng đẩy giá lên cao. Tình trạng khan hiếm nguồn cung tạo cảm giác rằng cổ phiếu luôn có lực cầu vô tận.

Tuy nhiên, giá trị thực của thị trường thường chỉ được khám phá đầy đủ khi nhiều cổ đông nội bộ và nhà đầu tư sớm được phép bán cổ phiếu của mình.

Theo các ước tính, đến cuối năm, tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành của SpaceX có thể tăng lên tới 58% nếu không tính phần cổ phần bị khóa của Elon Musk.

Đây là thời điểm mà các nhà đầu tư nhỏ lẻ cần đặc biệt theo dõi.

Nếu nhu cầu vẫn đủ mạnh, thị trường có thể hấp thụ toàn bộ lượng cổ phiếu mới. Nhưng nếu sự hưng phấn suy giảm, nguồn cung tăng đột biến có thể gây áp lực đáng kể lên giá cổ phiếu.

Một yếu tố khác mà giới đầu tư đang chờ đợi là các báo cáo tài chính đầu tiên của SpaceX với tư cách công ty đại chúng.

Trong nhiều năm, SpaceX được xem như một huyền thoại của thị trường tư nhân. Giờ đây, công ty phải chứng minh năng lực vận hành trước hàng triệu cổ đông công khai.

Các nhà đầu tư sẽ theo dõi sát chất lượng doanh thu, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận, mức độ tiêu hao tiền mặt, hiệu quả kinh tế của Starlink, sự phụ thuộc vào các hợp đồng chính phủ cũng như khả năng biến tham vọng AI thành nguồn doanh thu thực sự.

Nếu kết quả kinh doanh đáp ứng kỳ vọng, mức định giá hiện tại có thể được củng cố. Ngược lại, bất kỳ dấu hiệu chậm lại nào cũng có thể khiến thị trường đánh giá lại giá trị công ty.