Sa thải hàng nghìn nhân viên: Mark Zuckerberg dính ngay 'vận hạn' đầu tiên

Đầu năm nay, Meta đã thực hiện một trong những quyết định gây tranh cãi nhất trong lịch sử công ty khi cắt giảm hàng nghìn nhân viên. Mark Zuckerberg khẳng định đây là bước đi cần thiết để giải phóng nguồn lực cho tham vọng trí tuệ nhân tạo (AI), lĩnh vực mà ông xem là khoản đầu tư quan trọng nhất trong tương lai của Meta.

Nguồn ngân sách tiết kiệm được từ việc tinh giản nhân sự đã được chuyển hướng sang xây dựng hạ tầng AI, tuyển dụng các nhà nghiên cứu hàng đầu và phát triển những mô hình đủ sức cạnh tranh với các đối thủ như OpenAI, Anthropic hay Google.

Tuy nhiên, chỉ vài tháng sau khi đưa ra cam kết đầy tham vọng đó, Meta đang phải đối mặt với phép thử thực sự đầu tiên. Một báo cáo mới cho thấy con đường hiện thực hóa chiến lược AI của công ty có thể không suôn sẻ như những gì nhà đầu tư kỳ vọng.

Muse Spark: Niềm hy vọng mới của Meta gặp trục trặc

Theo Reuters, Meta đã nhiều lần trì hoãn kế hoạch phát hành API (giao diện lập trình ứng dụng) dành cho mô hình AI Muse Spark. Tính đến ngày 3/6, công ty vẫn chưa xác định được thời điểm ra mắt chính thức. Nguyên nhân được cho là xuất phát từ các lỗi phần mềm và những vấn đề liên quan đến cơ sở hạ tầng được phát hiện trong quá trình thử nghiệm.

Điều đáng chú ý là chỉ hai ngày sau khi Muse Spark được công bố vào tháng 4, Giám đốc AI của Meta, Alexandr Wang, từng đăng tải trên mạng xã hội X rằng API của Muse Spark sẽ sớm được phát hành. Thế nhưng lời hứa đó đã không trở thành hiện thực. Thời gian phát hành ban đầu dự kiến trong tháng 4 bị lùi sang tháng 5, rồi tiếp tục bị đẩy sang tháng 6. Đến nay, API vẫn chưa xuất hiện.

Ở bề nổi, việc trì hoãn một API vài tháng có thể không phải vấn đề quá lớn. Nhưng đối với Muse Spark, câu chuyện lại khác.

Đây không phải là một sản phẩm AI thông thường. Muse Spark là mô hình AI nguồn đóng đầu tiên của Meta, được phát triển bởi TBD Lab thuộc Meta Superintelligence Labs. Điều này đánh dấu sự thay đổi chiến lược quan trọng của công ty.

Trong nhiều năm qua, Meta xây dựng danh tiếng trong lĩnh vực AI nhờ dòng mô hình nguồn mở Llama. Với cách tiếp cận này, các nhà phát triển có thể tải xuống trọng số mô hình và vận hành chúng trên hạ tầng riêng của mình.

Ngược lại, Muse Spark hoạt động theo mô hình nguồn đóng. Điều đó có nghĩa API chính là cánh cửa duy nhất để cộng đồng bên ngoài tiếp cận công nghệ này.

Nếu API chưa được phát hành, các nhà phát triển gần như không thể sử dụng Muse Spark. Nói cách khác, mô hình này tồn tại trên danh nghĩa nhiều hơn là trong thực tế.

Điều này tạo ra vấn đề không nhỏ về mặt thương mại. Hiện nay, OpenAI và Anthropic đang thu về nguồn doanh thu đáng kể từ việc bán quyền truy cập API cho các doanh nghiệp xây dựng sản phẩm AI. Đây chính là mô hình kinh doanh đã giúp các công ty AI hàng đầu chuyển đổi công nghệ thành tiền mặt.

Meta cũng cần một con đường tương tự. Công ty dự kiến chi từ 125 đến 145 tỷ USD cho đầu tư vốn vào năm 2026, và việc thương mại hóa các mô hình AI được xem là yếu tố quan trọng để biện minh cho quy mô đầu tư khổng lồ đó.

Việc Muse Spark chưa thể tiếp cận cộng đồng phát triển sau hơn hai tháng ra mắt không đồng nghĩa chiến lược AI của Meta thất bại. Nhưng nó làm dấy lên nghi ngờ về tốc độ chuyển đổi đầu tư thành doanh thu, yếu tố ngày càng được thị trường quan tâm.

Alexandr Wang và sức ép từ thương vụ 14,3 tỷ USD

Áp lực không chỉ đè nặng lên Mark Zuckerberg mà còn lên Alexandr Wang – nhân vật được xem là “ngôi sao mới” của Meta.

Wang là nhà sáng lập Scale AI, công ty chuyên cung cấp dữ liệu huấn luyện cho các mô hình AI. Đầu năm 2025, Zuckerberg đã chi 14,3 tỷ USD để đầu tư vào Scale AI và đưa Wang về lãnh đạo Meta Superintelligence Labs.

Muse Spark được xem là sản phẩm lớn đầu tiên dưới sự dẫn dắt của Wang tại Meta. Vì vậy, việc API liên tục bị trì hoãn cũng trở thành bài kiểm tra trực tiếp đối với khả năng thực thi của vị lãnh đạo trẻ tuổi này.

Điều đáng chú ý là cả Meta lẫn các nguồn tin của Wall Street Journal đều không cho rằng mô hình gặp vấn đề về hiệu suất hay an toàn. Những lý do được đưa ra chỉ liên quan đến lỗi phần mềm và hạ tầng kỹ thuật.

Sự chậm trễ càng trở nên đáng chú ý khi đặt cạnh các đối thủ.

OpenAI, Anthropic và Google đều cung cấp quyền truy cập API gần như đồng thời với thời điểm ra mắt các mô hình AI tiên tiến của họ. Điều này cho phép nhà phát triển nhanh chóng xây dựng ứng dụng, tạo hệ sinh thái và thúc đẩy doanh thu.

Trong khi đó, Meta lại trở thành công ty AI lớn duy nhất công bố một mô hình nguồn đóng chủ lực nhưng chưa cho phép các nhà phát triển tiếp cận sau gần hai tháng.

Khoảng thời gian chờ đợi này vô tình tạo cơ hội cho các đối thủ thu hút thêm cộng đồng lập trình viên – nhóm người đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng hệ sinh thái AI.

Đây cũng không phải lần đầu Meta vấp ngã. Trước Muse Spark, công ty từng từ bỏ một dự án AI quy mô lớn mang mật danh Behemoth. Điều đó khiến giới quan sát coi đây là lần thứ hai Meta Superintelligence Labs gặp trục trặc với một mô hình được kỳ vọng cao.

Nhà đầu tư có nên lo lắng?

Ở thời điểm hiện tại, câu trả lời có lẽ là chưa.

Hoạt động quảng cáo cốt lõi của Meta vẫn đang tạo ra dòng tiền khổng lồ. Việc chậm phát hành một API trong vài tháng thường không đủ sức tác động mạnh tới giá cổ phiếu của một tập đoàn có quy mô hàng nghìn tỷ USD.

Thực tế, giới phân tích Phố Wall vẫn giữ quan điểm tích cực đối với Meta. Theo dữ liệu từ TipRanks, cổ phiếu Meta hiện nhận được đánh giá đồng thuận ở mức “Strong Buy”, dựa trên 32 khuyến nghị mua và chỉ 6 khuyến nghị nắm giữ trong ba tháng gần đây.

Tuy nhiên, điều khiến thị trường chú ý không phải là bản thân sự chậm trễ, mà là chuỗi sự kiện liên tiếp diễn ra trong thời gian ngắn.

Meta sa thải hàng nghìn nhân viên để ưu tiên AI. Sau đó công ty giới thiệu Muse Spark như bằng chứng cho thấy khoản đầu tư đang mang lại thành quả. Nhưng rồi sản phẩm lại chưa thể tạo ra doanh thu vì API chưa được phát hành.

Khoảng cách giữa tầm nhìn và khả năng thực thi chính là điều mà các nhà đầu tư luôn theo dõi sát sao.

Mark Zuckerberg không chỉ đặt cược tiền bạc vào AI. Ông đang đặt cược cả cấu trúc nhân sự, chiến lược cạnh tranh và tương lai của Meta trong phần còn lại của thập kỷ này. Một API bị trì hoãn có thể chỉ là chi tiết nhỏ, nhưng nó là dấu hiệu đầu tiên cho thấy việc biến tham vọng AI thành kết quả kinh doanh thực tế khó khăn hơn nhiều so với những tuyên bố đầy lạc quan.