700 tỷ USD đổ vào AI: Cuộc phân định người thắng - kẻ thua đã bắt đầu

Chỉ trong vài năm, trí tuệ nhân tạo (AI) đã đi từ một chủ đề công nghệ mang tính thử nghiệm trở thành tâm điểm của các quyết định đầu tư lớn nhất thế giới. Hàng trăm tỷ USD đang được đổ vào chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu, năng lực tính toán và các mô hình AI thế hệ mới, tạo nên một làn sóng đầu tư được nhiều chuyên gia đánh giá có quy mô tương đương những cuộc cách mạng công nghệ lớn nhất trong lịch sử hiện đại.

Tuy nhiên, khi giai đoạn xây dựng hạ tầng dần hoàn thiện, câu hỏi mà thị trường quan tâm không còn là AI có tiềm năng hay không. Điều giới đầu tư muốn biết là khi nào những khoản đầu tư khổng lồ đó sẽ chuyển hóa thành doanh thu, lợi nhuận và giá trị kinh tế thực sự.

Theo ông Thomas Nguyen - Giám đốc Thị trường nước ngoài, Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI, AI đang tạo ra một cuộc “reset” thực sự đối với nền kinh tế toàn cầu. AI không chỉ là câu chuyện công nghệ. Nó đang ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường tài chính, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và cách con người làm việc mỗi ngày. Đây là giai đoạn bản đồ người thắng - kẻ thua trên thị trường toàn cầu đang được vẽ lại.

700 tỷ USD đặt cược vào AI

Từ góc nhìn của nhà đầu tư công nghệ toàn cầu, ông Bradley Warden, Giám đốc điều hành kiêm Quản lý danh mục cấp cao Quỹ Khoa học & Công nghệ Nomura thuộc Công ty Quản lý tài sản quốc tế Nomura, cho rằng AI là chu kỳ công nghệ lớn nhất kể từ sau internet và điện toán đám mây.

Sự khác biệt của AI nằm ở chỗ công nghệ này không thay thế những nền tảng hiện hữu mà bổ sung thêm một lớp năng lực hoàn toàn mới. Nếu internet giúp kết nối thông tin, điện thoại thông minh giúp con người truy cập thông tin dễ dàng hơn, thì AI mang tới khả năng suy luận, phân tích và tự động hóa những công việc trước đây chỉ con người mới có thể thực hiện.

Từ góc độ đầu tư, niềm tin của thị trường đối với AI được phản ánh rõ qua quy mô dòng vốn đang được đổ vào lĩnh vực này. Các doanh nghiệp trên toàn cầu đã chi khoảng 700 tỷ USD cho hạ tầng và phát triển AI, và con số này có thể còn tăng thêm hơn 50% trong thời gian tới.

“Không doanh nghiệp nào bỏ ra hàng trăm tỷ USD nếu không nhìn thấy cơ hội tạo ra lợi nhuận. Họ đầu tư vì tin rằng AI sẽ giúp rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm, giảm chi phí vận hành và mở rộng nguồn doanh thu trong tương lai”, ông nói.

Theo vị chuyên gia của Nomura, đằng sau làn sóng AI không chỉ là những mô hình ngôn ngữ hay chatbot mà là cả một hệ sinh thái công nghệ đồ sộ. AI kéo theo nhu cầu rất lớn về chip bán dẫn, bộ nhớ, trung tâm dữ liệu, hạ tầng mạng, điện năng và năng lực tính toán.

Điều đó đang làm thay đổi chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Những doanh nghiệp từng được xem là hoạt động trong các ngành mang tính chu kỳ cao như bán dẫn, lưu trữ dữ liệu, bộ nhớ hay hạ tầng tính toán đang trở thành những mắt xích quan trọng nhất trong cuộc đua AI.

“Các điểm nghẽn mới trong chuỗi cung ứng AI có thể trở thành lợi thế cạnh tranh dài hạn, tạo ra quyền định giá và tăng trưởng bền vững cho những doanh nghiệp sở hữu năng lực cốt lõi”, ông Warden nhận định.

Cuộc đua mới: Từ xây hạ tầng đến tạo lợi nhuận

Dù vậy, theo ông Bradley Warden, thị trường hiện đang bước vào giai đoạn quan trọng hơn nhiều so với việc xây dựng hạ tầng. Nếu những năm vừa qua là cuộc đua đầu tư vào GPU, trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán, thì giai đoạn tiếp theo sẽ là cuộc đua tạo ra các sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới dựa trên AI.

Theo ông, thế giới vẫn đang trong giai đoạn đầu của chu kỳ AI, nhưng các ứng dụng thực tế đã bắt đầu chứng minh được hiệu quả kinh tế.

Trong lĩnh vực phát triển phần mềm, các công cụ AI có thể rút ngắn thời gian lập trình từ vài tháng xuống chỉ còn vài ngày, thậm chí vài giờ. Khi lợi ích về năng suất được chứng minh rõ ràng, AI sẽ nhanh chóng chuyển từ công cụ thử nghiệm thành một phần thiết yếu trong hoạt động vận hành doanh nghiệp.

Những doanh nghiệp chiến thắng trong giai đoạn đầu của làn sóng AI chủ yếu là các công ty cung cấp hạ tầng như bán dẫn, bộ nhớ và năng lực tính toán. Tuy nhiên, cơ hội trong thời gian tới sẽ mở rộng sang nhóm doanh nghiệp có khả năng ứng dụng AI để tạo ra giá trị thực tế.

“Thị trường sẽ ngày càng phân hóa rõ rệt giữa những công ty thực sự hưởng lợi từ AI và những công ty chỉ được định giá dựa trên kỳ vọng”, ông Warden nhấn mạnh.

Một xu hướng đáng chú ý khác là sự nổi lên của Agentic AI - thế hệ trợ lý số có khả năng tự thực hiện công việc thay con người thay vì chỉ hỗ trợ tìm kiếm hoặc xử lý thông tin. Đây có thể là bước phát triển tiếp theo giúp AI tạo ra những tác động sâu rộng hơn đối với năng suất lao động và mô hình kinh doanh của doanh nghiệp.

Các lĩnh vực như y tế, chăm sóc sức khỏe, dịch vụ tài chính, ngân hàng và tiêu dùng được đánh giá sẽ nằm trong nhóm hưởng lợi lớn nhất từ xu hướng này.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ là một phần của câu chuyện. AI không phải phép màu. Nếu doanh nghiệp không hiểu công nghệ, không biết cách tích hợp vào quy trình vận hành và không đào tạo đội ngũ sử dụng hiệu quả thì rất khó chuyển hóa thành lợi nhuận thực sự. Điều quan trọng không phải là có dùng AI hay không, mà là có thực sự làm chủ được AI và biến nó thành một phần trong hoạt động hàng ngày của tổ chức hay không.

Đâu là cơ hội của Việt Nam?

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Đức Thông, Tổng giám đốc SSI, cho biết AI hiện là một trong những ưu tiên chiến lược quan trọng nhất của công ty. SSI không xem AI đơn thuần là một công nghệ mới mà là cuộc cách mạng trong cách doanh nghiệp làm việc, đầu tư, phục vụ khách hàng và quản trị tổ chức.

Một trong những kết quả rõ nét nhất là việc ứng dụng AI vào hoạt động lập trình. Sau khoảng 6 tháng triển khai, các công cụ AI đã trở thành một phần quan trọng trong đội ngũ công nghệ của SSI, giúp năng suất lập trình tăng từ 2 đến 3 lần và rút ngắn đáng kể thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.

Tuy nhiên, lãnh đạo SSI cho rằng, AI không nên được xem là công cụ thay thế con người. Điểm nghẽn mới không còn nằm ở việc viết mã hay xử lý công việc, mà nằm ở khả năng đặt yêu cầu, kiểm tra, xác thực và giám sát chất lượng đầu ra của AI.

Điều đó đồng nghĩa kỹ năng quan trọng trong tương lai sẽ không chỉ là thực hiện công việc mà còn là khả năng giao việc, hướng dẫn và quản lý các hệ thống AI.

Theo ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng kiêm Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn Đầu tư SSI, Việt Nam không nhất thiết phải cạnh tranh trực diện với Mỹ hay Trung Quốc trong cuộc đua phát triển các mô hình AI nền tảng.

Thay vào đó, cơ hội lớn hơn nằm ở lớp ứng dụng - nơi AI có thể được triển khai vào tài chính, thương mại điện tử, logistics, tiêu dùng, quản lý chất lượng và vận hành doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực tài chính, AI có thể hỗ trợ cá nhân hóa sản phẩm, nâng cao tỷ lệ chuyển đổi khách hàng, tự động hóa quy trình, định giá rủi ro linh hoạt và cải thiện chất lượng dịch vụ. Đây cũng là nhóm ứng dụng được đánh giá có khả năng tạo ra giá trị kinh tế nhanh nhất tại những thị trường đang tăng trưởng mạnh về tiêu dùng và chuyển đổi số như Việt Nam.

Bên cạnh đó, làn sóng AI cũng đang mở ra cơ hội đầu tư mới cho các ngành hạ tầng. Khi nhu cầu tính toán ngày càng tăng, nhu cầu đối với trung tâm dữ liệu nội địa, GPU, điện năng và hạ tầng số cũng sẽ tăng tương ứng.

Đối với các doanh nghiệp tài chính và tổ chức xử lý dữ liệu nhạy cảm, yêu cầu về bảo mật và lưu trữ dữ liệu trong nước có thể trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển của ngành trung tâm dữ liệu, hạ tầng số, khu công nghiệp và năng lượng.

Sau giai đoạn bùng nổ đầu tư, AI đang bước vào bài kiểm tra quan trọng nhất: chứng minh khả năng tạo ra lợi nhuận. Và trong cuộc đua đó, những doanh nghiệp chiến thắng có thể không phải là những đơn vị sở hữu công nghệ tiên tiến nhất, mà là những đơn vị biết ứng dụng công nghệ hiệu quả nhất để tạo ra giá trị cho khách hàng và cổ đông.