Mỹ bật đèn xanh cho AI ‘nguy hiểm bậc nhất’ của Anthropic

Anthropic thông báo Bộ Thương mại Mỹ đã chính thức dỡ bỏ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với hai mô hình trí tuệ nhân tạo tiên tiến Claude Fable 5 và Mythos 5, khép lại cuộc đối đầu kéo dài nhiều tuần giữa công ty AI này với chính quyền của Tổng thống Donald Trump.

Trong thông báo đăng trên mạng xã hội X hôm thứ Ba, Anthropic gửi lời cảm ơn tới cộng đồng người dùng vì đã kiên nhẫn chờ đợi, đồng thời ghi nhận nỗ lực của các nhóm kỹ thuật và cơ quan liên quan đã phối hợp để đưa hai mô hình AI trở lại hoạt động.

Động thái mới được xem là tín hiệu tích cực đối với ngành công nghiệp AI Mỹ trong bối cảnh cuộc cạnh tranh công nghệ với Trung Quốc ngày càng gay gắt, còn Washington đang tìm cách cân bằng giữa bảo vệ an ninh quốc gia và duy trì lợi thế dẫn đầu về trí tuệ nhân tạo.

Claude Fable 5 và Mythos 5 trở lại

Vào giữa tháng 6, Anthropic buộc phải vô hiệu hóa quyền truy cập đối với Fable 5 và Mythos 5 sau khi nhận được chỉ thị kiểm soát xuất khẩu từ chính phủ Mỹ. Theo công ty, lệnh này được ban hành dựa trên các quy định liên quan đến "thẩm quyền bảo vệ an ninh quốc gia".

Điểm đáng chú ý là chỉ thị yêu cầu Anthropic đình chỉ việc cung cấp hai mô hình AI cho mọi công dân nước ngoài, bất kể họ đang sinh sống bên trong hay bên ngoài nước Mỹ. Quy định này thậm chí còn áp dụng với cả các nhân viên Anthropic mang quốc tịch nước ngoài đang làm việc tại Mỹ.

Ngay sau khi lệnh có hiệu lực, hàng loạt khách hàng quốc tế cũng như nhiều doanh nghiệp đang sử dụng nền tảng Claude buộc phải ngừng truy cập các mô hình AI mới nhất của công ty.

Theo kế hoạch mới được công bố, bắt đầu từ thứ Tư (1/7), Fable 5 sẽ được mở lại cho người dùng trên toàn thế giới thông qua các nền tảng Claude, Claude.ai và Claude Code.

Anthropic cũng triển khai chương trình hỗ trợ đặc biệt dành cho khách hàng trả phí. Theo đó, từ nay đến ngày 7/7, người dùng các gói Pro, Max, Team cùng một số khách hàng doanh nghiệp được lựa chọn sẽ có thể sử dụng Fable 5 với mức giới hạn lên tới 50% tổng hạn mức sử dụng hàng tuần.

Song song với đó, công ty cũng đang gấp rút khôi phục Fable 5 trên các nền tảng điện toán đám mây lớn như Amazon Web Services (AWS), Google Cloud và Microsoft Foundry, nhằm đưa mô hình AI này trở lại hệ sinh thái dành cho doanh nghiệp trong thời gian sớm nhất.

Đối với Mythos 5, Anthropic cho biết công ty đã khôi phục quyền truy cập cho một số tổ chức tại Mỹ sau khi nhận được giấy phép từ chính phủ vào ngày 26/6.

Trong thời gian tới, doanh nghiệp sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên bang nhằm mở rộng phạm vi sử dụng Mythos 5 cho nhiều đối tác trong và ngoài nước thông qua chương trình Glasswing.

Đây là sáng kiến an ninh mạng của Anthropic, cho phép một số tổ chức được lựa chọn tiếp cận các mô hình AI tiên tiến nhằm phục vụ thử nghiệm phòng thủ an ninh mạng, phát hiện lỗ hổng và nâng cao khả năng chống lại các cuộc tấn công mạng hiện đại.

Trung Quốc khiến Mỹ chịu áp lực phải thay đổi

Lệnh hạn chế Anthropic được ban hành đúng thời điểm các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc đang phát triển với tốc độ rất nhanh.

Trong vài tháng gần đây, nhiều mô hình AI Trung Quốc được đánh giá có năng lực tiệm cận các sản phẩm hàng đầu của Mỹ nhưng sở hữu chi phí vận hành thấp hơn đáng kể. Điều này khiến nhiều lãnh đạo công nghệ và nhà đầu tư tại Thung lũng Silicon lo ngại rằng việc Washington trì hoãn phát hành các mô hình AI tiên tiến của doanh nghiệp Mỹ vô tình tạo điều kiện để các đối thủ Trung Quốc rút ngắn khoảng cách.

Không ít chuyên gia cảnh báo rằng nếu các công ty Mỹ liên tục bị hạn chế thương mại hóa các mô hình mới, lợi thế công nghệ mà nước này xây dựng suốt nhiều năm có thể bị xói mòn nhanh chóng.

Thông báo mới của Anthropic được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick gửi thư chấp thuận cho phép công ty triển khai Mythos 5 đối với một nhóm doanh nghiệp và cơ quan liên bang được lựa chọn.

Trong bức thư mà CNBC tiếp cận được, ông Lutnick cho biết Bộ Thương mại đã xác định rằng các "biện pháp bảo vệ phù hợp" đã được thiết lập đầy đủ để cho phép các "đối tác đáng tin cậy" sử dụng mô hình AI này.

Trên mạng xã hội X, ông cũng khẳng định trong hai tuần qua, Bộ Thương mại đã phối hợp chặt chẽ với Anthropic để đánh giá và phê duyệt Fable 5, nhằm bảo đảm sự thống nhất trong toàn bộ hệ thống chính phủ Mỹ cũng như củng cố vị thế dẫn đầu của nước này trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Ngành AI Mỹ vẫn đối mặt nhiều bất ổn về chính sách

Vụ việc của Anthropic đã làm dấy lên sự bối rối trong toàn bộ ngành AI. Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp cho biết họ vẫn chưa hiểu rõ định hướng quản lý mới của Chính phủ Mỹ, cũng như chưa xác định được cơ quan hay cá nhân nào đang đóng vai trò quyết định trong quá trình xây dựng chính sách AI, đặc biệt sau khi David Sacks rời vị trí cố vấn về AI và tiền mã hóa hồi đầu năm.

Trong tháng 6, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp mới về AI, báo hiệu Nhà Trắng sẽ tham gia sâu hơn vào việc giám sát lĩnh vực này.

Mặc dù văn bản chưa đưa ra nhiều quy định cụ thể, sắc lệnh khuyến khích các công ty AI tự nguyện trình các mô hình mới cho chính phủ đánh giá trước khi phát hành rộng rãi. Đồng thời, các cơ quan liên bang được yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý và quy trình giám sát trong vòng 60 ngày.

Quy định chuyển tiếp này đang tạo ra không ít khó khăn cho các doanh nghiệp AI, trong đó có OpenAI, khi vẫn phải tiếp tục tung ra các sản phẩm mới trong lúc hệ thống quản lý của chính phủ chưa hoàn thiện.

Mới đây, OpenAI cũng công bố ba mô hình AI mới và cho biết sẽ chỉ triển khai ban đầu cho một nhóm nhỏ "đối tác đáng tin cậy" nhằm tuân thủ yêu cầu của Chính phủ Mỹ. Công ty tiết lộ đã giới thiệu trước năng lực của các mô hình mới, bao gồm GPT-5.6, cũng như kế hoạch phát hành với các cơ quan chức năng trước khi chính thức ra mắt.

Tuy nhiên, OpenAI cũng nhấn mạnh rằng doanh nghiệp không mong muốn quy trình tiếp cận có sự phê duyệt của chính phủ trở thành tiêu chuẩn lâu dài, bởi điều đó sẽ khiến những công cụ AI tiên tiến nhất chậm đến tay người dùng, nhà phát triển, doanh nghiệp, các tổ chức an ninh mạng cũng như các đối tác quốc tế đang cần khai thác sức mạnh của công nghệ trí tuệ nhân tạo.