5 con số 'điên rồ' cho thấy SpaceX làm đảo lộn Phố Wall tuần đầu lên sàn

Chỉ trong vài ngày giao dịch đầu tiên, hàng loạt sự kiện chưa từng có tiền lệ đã liên tiếp xảy ra: Elon Musk trở thành người đầu tiên trên thế giới sở hữu khối tài sản vượt mốc 1.000 tỷ USD, trong khi SpaceX nhanh chóng xúc tiến một thương vụ mua lại trị giá tới 60 tỷ USD ngay sau khi lên sàn.

Những diễn biến này khiến giới đầu tư sửng sốt. Các con số liên quan đến SpaceX hiện lớn đến mức khó có thể hình dung bằng các chuẩn mực tài chính thông thường. Từ khối lượng giao dịch, số vốn huy động, giá trị vốn hóa cho tới các thương vụ thâu tóm doanh nghiệp, tất cả đều đang viết lại những kỷ lục lâu nay của thị trường.

Khối lượng giao dịch vượt những “gã khổng lồ” Phố Wall

Ngay trong những ngày đầu tiên trở thành công ty đại chúng, SpaceX đã chứng kiến lượng giao dịch cổ phiếu ở mức chưa từng thấy.

Trong phiên giao dịch đầu tiên vào thứ Sáu, tổng giá trị cổ phiếu được mua bán của SpaceX lên tới 85 tỷ USD. Sang thứ Hai, con số này đạt gần 46 tỷ USD và tiếp tục tăng lên gần 68 tỷ USD vào thứ Ba. Tính trung bình trong ba ngày đầu tiên, khối lượng giao dịch mỗi ngày đạt khoảng 66 tỷ USD.

Điều đáng chú ý là mức giao dịch này còn vượt qua nhiều quỹ ETF nổi tiếng nhất thế giới. Trong cùng khoảng thời gian, quỹ QQQ ghi nhận trung bình khoảng 33 tỷ USD giao dịch mỗi ngày, trong khi quỹ SPY đạt khoảng 46 tỷ USD.

Ngay cả Nvidia – công ty giá trị nhất thế giới ở thời điểm hiện tại, cũng chỉ đạt mức giao dịch trung bình khoảng 27 tỷ USD mỗi ngày. Trong khi đó, Apple chỉ ở mức khoảng 12 tỷ USD.

Nếu so sánh với các đợt IPO công nghệ nổi tiếng trước đây, sự chênh lệch càng trở nên rõ rệt. Nhà sản xuất chip AI Cerebras chỉ ghi nhận hơn 6 tỷ USD giao dịch trung bình trong ba ngày đầu tiên sau khi niêm yết. Facebook từng đạt 23 tỷ USD giao dịch trong ngày mở màn và trung bình khoảng 11 tỷ USD trong ba ngày đầu.

Những con số này cho thấy mức độ quan tâm chưa từng có của giới đầu tư đối với SpaceX.

IPO lớn nhất lịch sử: Huy động số vốn vượt xa mọi kỷ lục trước đó

Không chỉ gây sốc về thanh khoản, SpaceX còn thiết lập chuẩn mực mới về khả năng huy động vốn.

Công ty ban đầu huy động được tới 75 tỷ USD trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Quy mô này lớn hơn gấp đôi so với bất kỳ đợt IPO nào từng được ghi nhận trước đây.

Để dễ hình dung, tập đoàn dầu khí Saudi Aramco từng huy động 25,6 tỷ USD vào năm 2019. Sau khi các tổ chức bảo lãnh phát hành thực hiện quyền mua bổ sung, tổng số vốn tăng lên 29,4 tỷ USD. Trong khi đó, Alibaba thu về khoảng 25 tỷ USD từ đợt IPO lịch sử của mình.

Riêng quyền chọn mua bổ sung của SpaceX đã mang lại thêm 10,7 tỷ USD. Chỉ riêng khoản tiền này đã lớn hơn hầu hết các đợt IPO công nghệ từng diễn ra.

Uber, chẳng hạn, huy động được 8,1 tỷ USD vào năm 2019. Cerebras thu về 6,4 tỷ USD trong đợt niêm yết gần đây. Trước SpaceX, Facebook là công ty công nghệ Mỹ có IPO lớn nhất với tổng giá trị 18,4 tỷ USD vào năm 2012, bao gồm cả quyền chọn mua bổ sung.

Một chi tiết thú vị là nhân viên SpaceX đã đi những đôi giày màu xanh lá cây trên sàn giao dịch trong ngày niêm yết đầu tiên, như một cách nhắc đến thuật ngữ “greenshoe” nổi tiếng của ngành tài chính.

Elon Musk trở thành người đầu tiên sở hữu tài sản trên 1.000 tỷ USD

Đợt IPO của SpaceX cũng tạo ra một cột mốc chưa từng xuất hiện trong lịch sử tài chính hiện đại.

Elon Musk hiện sở hữu khoảng 46% cổ phần SpaceX, tương đương giá trị hơn 1.000 tỷ USD. Ông đồng thời vẫn nắm quyền kiểm soát khoảng 82% quyền biểu quyết của công ty. Bên cạnh đó, cổ phần của Musk tại Tesla vẫn có giá trị lên tới hàng trăm tỷ USD.

Khoảng cách giữa Musk và những người giàu nhất tiếp theo trên thế giới hiện đã trở nên rất lớn. Theo ước tính của Forbes, hai nhà đồng sáng lập Google là Larry Page và Sergey Brin đều sở hữu tài sản gần 300 tỷ USD. Theo sau là hàng loạt tên tuổi nổi tiếng khác của ngành công nghệ như Jeff Bezos của Amazon, Michael Dell, Larry Ellison của Oracle, Mark Zuckerberg của Meta và Jensen Huang của Nvidia.

Tuy nhiên, sự giàu có khổng lồ của Musk cũng làm dấy lên nhiều tranh cãi.

Nhiều chính trị gia theo khuynh hướng cấp tiến tại Mỹ, trong đó có Thượng nghị sĩ Bernie Sanders, Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren và Thị trưởng New York Zohran Mamdani, đã nhân dịp này để nhấn mạnh sự bất bình đẳng tài sản ngày càng lớn trong xã hội Mỹ, trong bối cảnh nhiều người dân vẫn đang phải vật lộn với áp lực lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao.

Không phải mọi nhà đầu tư đều bị cuốn hút bởi câu chuyện tăng trưởng của SpaceX.

Ông Anders Schelde, Giám đốc đầu tư của quỹ hưu trí Đan Mạch AkademikerPension, cho biết quỹ của ông sẽ không mua cổ phiếu SpaceX. Theo ông, mức định giá hiện tại quá cao và các tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp của công ty còn nhiều vấn đề, đặc biệt đối với quyền lợi của các cổ đông thiểu số.

Ngoài ra, nhiều nhóm hoạt động xã hội cũng đã lên tiếng phản đối đợt IPO. Các chỉ trích tập trung vào quan điểm chính trị gây tranh cãi của Elon Musk, những phát ngôn bị cho là mang tính kích động, các lo ngại liên quan đến an toàn AI cũng như tác động môi trường từ các vụ phóng tên lửa và hệ thống trung tâm dữ liệu quy mô lớn.

Vượt Amazon về giá trị nhưng thua xa về nền tảng kinh doanh

Sự hưng phấn của thị trường đã đẩy giá cổ phiếu SpaceX tăng vọt chỉ sau vài phiên giao dịch.

Đến ngày thứ Ba, giá trị vốn hóa của công ty đã vượt qua Amazon và đóng cửa ở mức khoảng 2,66 nghìn tỷ USD. Có thời điểm SpaceX thậm chí vượt cả Microsoft trước khi giảm nhẹ trở lại.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào các chỉ số kinh doanh cơ bản, bức tranh lại hoàn toàn khác.

Doanh thu của Amazon trong năm trước lớn gấp 38 lần SpaceX. Thậm chí, doanh số mà Amazon tạo ra trong một tuần gần tương đương tổng doanh thu cả năm của công ty do Musk điều hành.

Riêng mảng quảng cáo trực tuyến của Amazon trong quý IV đã tạo ra doanh thu gần bằng toàn bộ doanh thu năm của SpaceX. Mảng dịch vụ đăng ký thuê bao của Amazon cũng có quy mô lớn hơn gấp đôi SpaceX.

Về lợi nhuận, khoảng cách còn lớn hơn. Lợi nhuận ròng gần 78 tỷ USD của Amazon trong năm qua cao hơn hơn bốn lần tổng doanh thu của SpaceX. Trong khi đó, SpaceX vẫn đang thua lỗ hàng tỷ USD mỗi năm.

Thương vụ thâu tóm 60 tỷ USD và tham vọng AI của Musk

Chỉ vài ngày sau IPO, SpaceX đã chính thức ký thỏa thuận mua lại startup lập trình AI Cursor bằng cổ phiếu với giá trị lên tới 60 tỷ USD.

Dù thương vụ đã được công bố từ tháng 4, nhưng việc hoàn tất vẫn chưa được đảm bảo cho đến khi SpaceX chính thức lên sàn. Dự kiến giao dịch sẽ hoàn tất trong quý III và trở thành một trong những thương vụ công nghệ lớn nhất từng được thực hiện.

Trước đó, SpaceX cũng đã sáp nhập với xAI – công ty trí tuệ nhân tạo của Elon Musk, trong một giao dịch định giá thực thể hợp nhất ở mức 1,25 nghìn tỷ USD.

Nếu không tính thương vụ SpaceX-xAI, lịch sử nước Mỹ chỉ ghi nhận ba thương vụ mua lại công nghệ có giá trị vượt 60 tỷ USD do các công ty công nghệ Mỹ thực hiện.

Đó là vụ Broadcom mua VMware với giá 69 tỷ USD năm 2023, Microsoft mua Activision Blizzard cùng năm với giá gần tương đương và Dell mua EMC với giá khoảng 67 tỷ USD vào năm 2016.

Trong khi đó, các thương vụ nổi tiếng khác như Google mua Wiz với giá 32 tỷ USD, Facebook mua WhatsApp với giá 19 tỷ USD hay Amazon thâu tóm Whole Foods với giá 13,7 tỷ USD đều trở nên nhỏ bé khi đặt cạnh quy mô giao dịch của SpaceX.

Ngay cả Tesla, công ty đại chúng nổi tiếng nhất của Elon Musk, cũng chưa từng thực hiện thương vụ nào tương tự. Vụ mua lại lớn nhất của Tesla vẫn là thương vụ SolarCity trị giá 2,6 tỷ USD vào năm 2016.

Tất cả những điều này cho thấy SpaceX không chỉ đang thay đổi ngành công nghiệp vũ trụ, mà còn đang làm rung chuyển toàn bộ thế giới tài chính bằng quy mô dòng tiền và tham vọng tăng trưởng chưa từng có trong lịch sử doanh nghiệp hiện đại.