Cuộc chiến IPO nghìn tỷ: OpenAI, Anthropic và SpaceX sắp đối mặt điều gì?

Sau nhiều năm tăng trưởng thần tốc nhờ làn sóng trí tuệ nhân tạo, các công ty AI hàng đầu thế giới đang chuẩn bị bước vào một giai đoạn hoàn toàn khác. Đây không còn là cuộc đua công nghệ đơn thuần, mà là cuộc chiến để đáp ứng những kỳ vọng khổng lồ của thị trường chứng khoán.

Nhà phát triển ChatGPT là OpenAI vừa trở thành cái tên mới nhất công bố kế hoạch niêm yết cổ phiếu ra công chúng (IPO), chỉ ít ngày sau khi Anthropic xác nhận đã bí mật nộp hồ sơ IPO. Trong khi đó, SpaceX, tập đoàn không gian của Elon Musk, đồng thời sở hữu công ty xAI, cũng được cho là sẽ chính thức ra mắt trên thị trường chứng khoán trong thời gian tới.

Ba thương vụ IPO này được kỳ vọng sẽ mang đến cái nhìn rõ nét nhất từ trước đến nay về sức khỏe thực sự của ngành công nghiệp AI. Đồng thời, chúng cũng có thể tạo ra những đợt phát hành cổ phiếu trị giá hàng trăm tỷ USD, đánh dấu một trong những làn sóng niêm yết công nghệ lớn nhất lịch sử.

Tuy nhiên, việc trở thành công ty đại chúng đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp AI này sẽ phải đối mặt với áp lực hoàn toàn mới. Những công ty vốn đang được định giá tiệm cận hoặc vượt ngưỡng nghìn tỷ USD sẽ phải chịu sự giám sát chặt chẽ hơn bao giờ hết từ các nhà đầu tư Phố Wall. Một khi đã lên sàn, mọi quyết định kinh doanh, chiến lược sản phẩm hay tốc độ tăng trưởng đều sẽ bị soi xét dưới kính hiển vi của các nhà đầu tư.

Phố Wall không chấp nhận bất cứ điều gì ngoài tăng trưởng bùng nổ

Hiện tại, giới đầu tư đang đặt kỳ vọng cực kỳ cao vào ngành AI. Điều đó có nghĩa là ngay cả những kết quả kinh doanh ấn tượng cũng chưa chắc đủ để làm hài lòng thị trường.

Một ví dụ điển hình là Broadcom, công ty bán dẫn từng hợp tác với OpenAI và Anthropic. Doanh nghiệp này vừa công bố kết quả kinh doanh đáng kinh ngạc với doanh thu quý 2 tăng 48%, trong khi doanh thu từ mảng chip bán dẫn phục vụ AI được dự báo tăng tới 180% so với cùng kỳ năm trước.

Dù vậy, phản ứng của thị trường lại hoàn toàn trái ngược. Cổ phiếu Broadcom lao dốc hơn 13% chỉ trong một tuần, đánh dấu giai đoạn tồi tệ nhất của hãng kể từ tháng 9/2024.

Sự sụt giảm này nhanh chóng lan rộng sang toàn bộ lĩnh vực AI và bán dẫn. Các cổ phiếu chip đồng loạt giảm giá, kéo theo chỉ số Nasdaq Composite giảm ba phiên liên tiếp, trong khi S&P 500 ghi nhận ngày giao dịch tồi tệ nhất kể từ tháng 10 năm ngoái. Một quỹ ETF chuyên theo dõi các công ty sản xuất chip nhớ cũng mất tới 15% giá trị chỉ trong một tuần.

Stacy Rasgon, chuyên gia phân tích ngành bán dẫn của Bernstein, nhận định rằng nhà đầu tư luôn muốn nhiều hơn nữa. Khi một công ty vượt kỳ vọng, thị trường ngay lập tức nâng kỳ vọng lên một mức cao hơn.

Đó chính là thực tế mà các công ty AI sắp niêm yết sẽ phải đối mặt.

Không một doanh nghiệp nào miễn nhiễm trước những yêu cầu khắt khe của thị trường chứng khoán, kể cả NVIDIA – công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới ở nhiều thời điểm trong kỷ nguyên AI.

Tháng 1/2025, Nvidia từng chứng kiến một trong những cú sốc lớn nhất lịch sử thị trường khi mất tới 600 tỷ USD giá trị vốn hóa chỉ trong một ngày giao dịch. Nguyên nhân xuất phát từ sự xuất hiện của DeepSeek, đối thủ AI mới đến từ Trung Quốc khiến giới đầu tư lo ngại về sự cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Sự kiện này cho thấy dù đang thống trị thị trường AI, Nvidia vẫn có thể bị trừng phạt nặng nề nếu nhà đầu tư cảm thấy vị thế của công ty bị đe dọa.

OpenAI và Anthropic sẽ phải chứng minh AI thực sự tạo ra tiền

Khi hai công ty AI hàng đầu bước lên sàn chứng khoán, giới đầu tư sẽ không chỉ quan tâm đến công nghệ mà còn muốn biết liệu các mô hình AI có thể tạo ra lợi nhuận bền vững hay không.

Trong vài năm qua, OpenAI và Anthropic đã công bố nhiều con số tăng trưởng ấn tượng. Tuy nhiên, những số liệu đó được chia sẻ theo lựa chọn của doanh nghiệp chứ chưa phải nghĩa vụ pháp lý như đối với các công ty niêm yết.

OpenAI cho biết họ đã huy động được 122 tỷ USD trong vòng gọi vốn hồi tháng 3, đưa định giá công ty lên khoảng 852 tỷ USD. Cũng trong tháng đó, doanh nghiệp tiết lộ doanh thu hiện đạt khoảng 2 tỷ USD mỗi tháng, tăng mạnh so với mức 1 tỷ USD mỗi quý trước đây.

Trong khi đó, ChatGPT tiếp tục chứng minh sức hút chưa từng có trên thị trường. Theo công ty phân tích Sensor Tower, ứng dụng này đã trở thành ứng dụng phát triển nhanh nhất lịch sử đạt mốc một tỷ người dùng. Những nền tảng nổi tiếng như Google Maps, TikTok hay YouTube phải mất từ năm đến tám năm để đạt cột mốc tương tự, trong khi ChatGPT chỉ cần khoảng ba năm.

Về phía Anthropic, công ty này cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng đáng kinh ngạc. Giá trị doanh nghiệp tăng từ 380 tỷ USD hồi tháng 2 lên 965 tỷ USD vào tháng 5, thậm chí vượt qua định giá của OpenAI.

Anthropic cũng cho biết doanh thu quy đổi theo năm đã đạt khoảng 47 tỷ USD. Đây là chỉ số dùng để dự báo doanh thu tương lai dựa trên kết quả hiện tại. Theo dữ liệu từ công ty công nghệ tài chính Ramp, lần đầu tiên trong tháng 5, số lượng doanh nghiệp sử dụng dịch vụ của Anthropic đã vượt OpenAI.

Sau IPO, mọi lời hứa sẽ phải được chứng minh bằng kết quả

Việc quyết định IPO có thể là dấu hiệu cho thấy cả OpenAI lẫn Anthropic tin tưởng hơn vào khả năng đạt lợi nhuận trong tương lai. Tuy nhiên, lên sàn chỉ là bước khởi đầu.

Các nhà phân tích Phố Wall chắc chắn sẽ liên tục chất vấn Tổng giám đốc OpenAI, Sam Altman, cũng như người đứng đầu Anthropic, Dario Amodei, về chiến lược phát triển sản phẩm, kế hoạch kinh doanh và triển vọng doanh thu trong những năm tới.

Những cuộc họp công bố kết quả kinh doanh hàng quý sẽ trở thành “bài kiểm tra” thực sự đối với các lãnh đạo AI. Các nhà đầu tư sẽ tìm kiếm bằng chứng cho thấy doanh nghiệp vẫn còn dư địa tăng trưởng khổng lồ và có khả năng duy trì vị thế dẫn đầu trong cuộc đua AI toàn cầu.

Điều đó đồng nghĩa với việc những vấn đề từng được giữ kín trong nội bộ giờ đây có thể trở thành chủ đề tranh luận công khai. Từ việc chậm trễ ra mắt các mô hình AI mới, khả năng biến công nghệ thành sản phẩm thu phí, cho đến các quyết định thay đổi chiến lược sản phẩm như việc OpenAI đóng cửa ứng dụng video Sora, tất cả đều sẽ bị chất vấn kỹ lưỡng.

Trong thế giới đầu tư tư nhân, các cổ đông có thể kiên nhẫn chờ đợi nhiều năm để một tầm nhìn dài hạn trở thành hiện thực. Nhưng trên thị trường chứng khoán, sự kiên nhẫn ấy là một thứ xa xỉ.

Đối với OpenAI, Anthropic và SpaceX, hành trình xây dựng công nghệ đột phá có thể đã rất khó khăn. Tuy nhiên, thử thách lớn hơn có lẽ chỉ vừa mới bắt đầu: thuyết phục Phố Wall rằng cơn sốt AI có thể tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ không chỉ trong vài năm, mà trong nhiều thập kỷ tới.