Mỏ vàng AI nghìn tỷ USD mới: Trung Quốc vượt Mỹ dẫn đầu cuộc đua các siêu cường

Trong khi thế giới vẫn đang tập trung vào làn sóng trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI), nhiều nhà đầu tư và chuyên gia công nghệ hàng đầu đã bắt đầu hướng sự chú ý đến một lĩnh vực được xem là bước tiến tiếp theo của AI: robot hình người. Họ tin rằng trong vòng một thập kỷ tới, những cỗ máy có khả năng di chuyển và làm việc giống con người sẽ tạo ra một cuộc cách mạng sâu rộng, làm thay đổi cách vận hành của doanh nghiệp, chính phủ và cả cuộc sống hàng ngày của mỗi gia đình.

Theo tỷ phú công nghệ Masayoshi Son, Giám đốc điều hành của SoftBank, cho biết ông tin rằng AI vật lý và robot chính là nơi có thể sản sinh ra công ty nghìn tỷ USD tiếp theo của thế giới.

Những năm gần đây, robot hình người liên tục xuất hiện trên các mặt báo. Chúng đã được thử nghiệm làm nhân viên xử lý hành lý tại các sân bay ở Nhật Bản, đồng thời trở thành một trong những dự án tham vọng nhất của Tesla với mẫu robot Optimus. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, những ứng dụng hiện nay mới chỉ là bước khởi đầu cho một thị trường có tiềm năng tăng trưởng bùng nổ.

Từ thị trường vài tỷ USD lên 200 tỷ USD chỉ trong một thập kỷ

Bà Zornitza Todorova, Giám đốc nghiên cứu FICC theo chủ đề tại Barclays và đồng tác giả báo cáo “AI Gets Physical”, nhận định rằng thập niên 2025–2035 sẽ là “thập kỷ của robot”.

Theo bà, thị trường robot hình người hiện vẫn còn rất nhỏ, chỉ dao động từ 2 đến 3 tỷ USD. Tuy nhiên, quy mô này có thể tăng lên khoảng 200 tỷ USD vào năm 2035, tương đương mức tăng gần 100 lần chỉ trong vòng một thập kỷ.

Báo cáo của Barclays gọi robot hình người là “Automation 3.0” – thế hệ tự động hóa tiếp theo sau robot công nghiệp truyền thống và các hệ thống AI phần mềm. Những cỗ máy này được thiết kế để giải quyết các vấn đề mang tính cấu trúc của thị trường lao động toàn cầu.

Dân số già hóa tại nhiều quốc gia phát triển, tốc độ đô thị hóa ngày càng cao cùng sự thay đổi trong xu hướng nghề nghiệp của giới trẻ đang khiến nhiều ngành nghề thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng. Đặc biệt, các công việc được mô tả là “bẩn, nhàm chán và nguy hiểm” ngày càng khó tuyển người, tạo ra môi trường lý tưởng để robot thay thế lao động con người.

Hiện nay, robot hình người đã có thể thực hiện những nhiệm vụ đơn giản như nâng hàng hóa, di chuyển các thùng hàng trong kho hoặc lấy sản phẩm trên dây chuyền sản xuất. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, công nghệ đang phát triển với tốc độ rất nhanh và khả năng của robot sẽ còn mở rộng đáng kể trong những năm tới.

Theo dự báo của Barclays, quá trình triển khai robot hình người sẽ diễn ra theo hai giai đoạn lớn.

Giai đoạn đầu, kéo dài từ nay đến khoảng năm 2030, sẽ tập trung vào các lĩnh vực sản xuất, logistics, nông nghiệp và xây dựng. Đây là những môi trường làm việc có quy trình tương đối rõ ràng, dễ chuẩn hóa và phù hợp với khả năng hiện tại của robot.

Sau năm 2030, khi AI và hệ thống cảm biến trở nên thông minh hơn, robot hình người sẽ bước vào làn sóng ứng dụng thứ hai. Chúng sẽ bắt đầu xuất hiện trong các bệnh viện, trung tâm chăm sóc người cao tuổi, trường học, khách sạn và nhiều ngành dịch vụ khác.

Đây cũng chính là thị trường được đánh giá có tiềm năng kinh tế lớn nhất tại các quốc gia phương Tây, nơi ngành dịch vụ đóng góp phần lớn GDP. Khi robot có khả năng phản ứng linh hoạt với môi trường thực tế và tương tác hiệu quả với con người, phạm vi ứng dụng của chúng sẽ mở rộng vượt xa các nhà máy sản xuất.

Trung Quốc dẫn đầu, Mỹ đang ở vị thế bám đuổi

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo của Barclays là vị thế áp đảo của Trung Quốc trong lĩnh vực robot.

Theo dữ liệu được công bố, Trung Quốc hiện lắp đặt khoảng một nửa số robot công nghiệp trên toàn cầu mỗi năm. Con số này đạt gần 300.000 robot, trong khi Mỹ chỉ khoảng 34.000 robot.

Kể từ năm 2016, mật độ robot tại Trung Quốc đã tăng tới 600%, đạt gần 500 robot trên mỗi 10.000 lao động. Điều này cho thấy mức độ tự động hóa trong nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang tăng trưởng với tốc độ vượt trội.

Không chỉ dẫn đầu về robot công nghiệp, Trung Quốc còn được đánh giá là quốc gia thống trị trong sản xuất và triển khai robot hình người. Năm ngoái, nước này chiếm tới 85% số lượng robot hình người được triển khai trên toàn cầu.

Một lợi thế quan trọng khác nằm ở chi phí sản xuất. Các công ty Trung Quốc hiện có thể chế tạo robot hình người với giá chỉ khoảng 50.000 USD mỗi đơn vị, tương đương khoảng một nửa chi phí của nhiều đối thủ phương Tây.

Ông Jason Pidcock, người quản lý quỹ Asian Income trị giá 2,75 tỷ bảng Anh tại Jupiter Asset Management, cho rằng chỉ trong vòng 10 năm nữa, thế giới sẽ hoàn toàn khác biệt nhờ sự phát triển của robot.

Theo ông, robot hình người sẽ xuất hiện ở khắp mọi nơi. Nhiều gia đình có thể sở hữu một robot riêng trong nhà. Ngay cả khi không trực tiếp sở hữu, hầu hết mọi người cũng sẽ có người thân hoặc bạn bè đang sử dụng robot như một phần của cuộc sống hàng ngày.

Các nhà máy, lực lượng vũ trang, cơ quan chính phủ và doanh nghiệp sẽ ngày càng phụ thuộc vào lực lượng lao động mới này.

Pidcock cho rằng việc triển khai robot trên quy mô lớn sẽ tạo ra bước nhảy vọt về năng suất lao động. Đồng thời, quá trình sản xuất robot cũng sẽ thúc đẩy nhu cầu đối với hàng loạt ngành công nghiệp từ chip bán dẫn, cảm biến, pin, phần mềm AI đến các dịch vụ điện toán.

Chính vì vậy, quỹ của ông đang đầu tư mạnh vào các công ty công nghệ châu Á như MediaTek, TSMC, Samsung Electronics, Foxconn và nhiều doanh nghiệp khác được xem là những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng robot tương lai.

Ông Dan Ives, Giám đốc điều hành và chuyên gia phân tích cấp cao của Wedbush Securities, nhận định robot hình người có thể trở thành một trong những cơ hội thị trường lớn nhất của cuộc cách mạng AI.

Theo ông, đây chính là “con ngỗng đẻ trứng vàng” của AI vật lý và là nền tảng cho tầm nhìn đầy tham vọng mà Tesla đang theo đuổi với dự án Optimus.

Ives cho rằng Trung Quốc hiện đang dẫn trước rõ rệt trong cuộc đua robot hình người, trong khi Mỹ vẫn đang ở vị thế bám đuổi. Tuy nhiên, bất kể quốc gia nào giành ưu thế cuối cùng, thị trường này nhiều khả năng sẽ đạt quy mô hàng nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới.

Sự xuất hiện của robot hình người hứa hẹn mang lại cú hích năng suất chưa từng có cho nền kinh tế toàn cầu, đồng thời thay đổi căn bản cách doanh nghiệp vận hành và cách người tiêu dùng tương tác với công nghệ.

Dẫu vậy, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng cùng với cơ hội sẽ là những thách thức không nhỏ. Các vấn đề liên quan đến việc làm, quyền riêng tư, an toàn vận hành và khung pháp lý cho robot tự chủ sẽ cần được các chính phủ và doanh nghiệp giải quyết một cách thận trọng.

Nếu AI tạo sinh là cuộc cách mạng của thế giới số trong những năm đầu thập niên 2020, thì robot hình người có thể chính là cuộc cách mạng của thế giới vật lý trong thập niên tới. Và theo nhiều nhà đầu tư, cuộc chuyển đổi đó đã bắt đầu ngay từ hôm nay.