'Đốt tiền' cho canh bạc AI: Apple 'né' bão, OpenAI chấp nhận lỗ nặng

Nếu vài năm trước, trí tuệ nhân tạo được xem như cuộc cách mạng công nghệ lớn nhất kể từ Internet, thì đến năm 2026, bầu không khí xung quanh AI đã bắt đầu thay đổi.

Hội nghị Google I/O 2026 cho thấy điều đó rất rõ: hàng loạt công nghệ từng được quảng bá như tương lai của nhân loại giờ hoặc trở nên quen thuộc, hoặc bị xem là phóng đại quá mức.

Trong nhiều năm, giới công nghệ liên tục khẳng định AI là bước nhảy vọt mang tính lịch sử. Nhưng khi bị hỏi sâu hơn về khả năng thực tế, câu trả lời thường chuyển thành: “AI chưa hoàn hảo bây giờ, nhưng tương lai sẽ khác”. Điều kiện duy nhất là các công ty phải tiếp tục tin tưởng và tiếp tục chi tiền.

Và thực tế hiện nay cho thấy ngành AI đang tiêu tốn lượng vốn khổng lồ với tốc độ chưa từng có. Theo The Information, OpenAI hiện mất khoảng 1,22 USD cho mỗi 1 USD doanh thu tạo ra. Nói cách khác, công ty càng tăng trưởng thì càng lỗ nặng.

Dù OpenAI dự đoán doanh thu năm 2026 có thể đạt 30 tỷ USD, con số này vẫn quá nhỏ so với mức chi tiêu khổng lồ mà hãng đang chuẩn bị. Wall Street Journal cho biết OpenAI dự kiến đổ khoảng 600 tỷ USD vào máy chủ và trung tâm dữ liệu trong vài năm tới. Riêng việc mở rộng năng lực datacenter đã ngốn khoảng 100 tỷ USD.

Không dừng lại ở đó, từ nay đến khoảng năm 2033, công ty còn cam kết tới 1,4 nghìn tỷ USD trong các thỏa thuận với nhà sản xuất chip và nhà cung cấp dịch vụ đám mây. Đây là quy mô tài chính mà trước đây chỉ chính phủ hoặc các tập đoàn công nghiệp lớn mới có thể nghĩ tới.

OpenAI cần cả “núi tiền”

Dĩ nhiên, số tiền khổng lồ ấy không thể đến từ túi cá nhân của CEO Sam Altman. OpenAI hiện phải liên tục tìm kiếm nguồn tài trợ mới, từ các quỹ đầu tư tư nhân cho tới sự hỗ trợ của Chính phủ Mỹ.

Giám đốc tài chính Sarah Friar từng tiết lộ rằng công ty muốn chính phủ bảo lãnh tài chính cho lượng chip AI mà hãng cần mua. Sự tham gia của ngân hàng, quỹ đầu tư và chính phủ có thể giúp giảm chi phí vay vốn cũng như tăng khả năng tiếp cận nợ.

Trước đây, OpenAI từng phủ nhận kế hoạch IPO để huy động tiền. Tuy nhiên, CNBC gần đây cho biết công ty có thể nộp hồ sơ IPO chỉ trong vài tuần tới, dù OpenAI vẫn tiếp tục bác bỏ thông tin này.

Song song với đó, hãng vẫn ráo riết gọi vốn. Chỉ riêng tháng 3/2026, OpenAI đã huy động thêm khoảng 122 tỷ USD nhằm duy trì hoạt động. Công ty cũng từng thừa nhận sẽ tiếp tục lỗ khổng lồ ít nhất đến năm 2030.

Niềm tin lớn nhất của OpenAI là một ngày nào đó AI sẽ trở thành cỗ máy kiếm tiền khổng lồ. Công ty kỳ vọng riêng quảng cáo trên ChatGPT có thể tạo ra khoảng 100 tỷ USD doanh thu vào năm 2030.

Nhưng tất cả vẫn mới chỉ là lời hứa về tương lai.

Một trong những tranh cãi lớn nhất xoay quanh AI là cách các mô hình ngôn ngữ lớn được huấn luyện. Để tạo ra những hệ thống như ChatGPT, các công ty AI đã sử dụng gần như toàn bộ tri thức công khai trên Internet: sách, báo, bài viết, diễn đàn và vô số dữ liệu khác.

Các hãng AI nhiều lần thừa nhận rằng nếu phải trả tiền đầy đủ cho toàn bộ dữ liệu đó, họ sẽ không thể tồn tại. Điều đáng chú ý là khi chính sản phẩm AI của họ bị sao chép hoặc khai thác trái phép, các công ty này lại phản ứng rất mạnh.

Điều này tạo nên nghịch lý lớn của ngành AI hiện đại: xây dựng công nghệ bằng dữ liệu của người khác nhưng lại không muốn người khác làm điều tương tự với mình.

Nhiều doanh nghiệp đã cắt giảm nhân sự với niềm tin rằng AI có thể thay thế con người. Nhưng ngày càng có nhiều trường hợp cho thấy kỳ vọng ấy quá sớm, thậm chí phi thực tế.

Một ví dụ điển hình là một đơn vị nhượng quyền của Pizza Hut tuyên bố thiệt hại khoảng 100 triệu USD vì hệ thống quản lý nhà bếp bằng AI hoạt động sai lệch.

Sau giai đoạn sa thải ồ ạt, một số công ty đang bắt đầu tuyển người trở lại. Nhưng vấn đề là họ tuyển với mức lương thấp hơn trước. Điều này tạo ra nghịch lý mới: doanh nghiệp muốn tiết kiệm chi phí nhưng lại gặp khó khăn trong việc tìm nhân sự đủ năng lực.

Dù vậy, cuộc đua AI vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Các tập đoàn công nghệ lớn tiếp tục lao vào cuộc chơi vì lo sợ bị đối thủ vượt mặt.

Theo FastCompany, chi tiêu AI năm 2026 của các ông lớn công nghệ được ước tính ở mức cực kỳ khổng lồ: Amazon khoảng 200 tỷ USD, Microsoft 190 tỷ USD, Google/Alphabet từ 180 đến 190 tỷ USD, còn Meta khoảng 125 đến 145 tỷ USD.

Apple gần như đứng ngoài cuộc đua “đốt tiền”

Trong danh sách đó có một cái tên gây bất ngờ: Apple.

Táo khuyết được cho là chỉ chi khoảng 13 tỷ USD cho AI trong năm 2026, con số quá nhỏ nếu so với phần còn lại của ngành công nghệ. Trong nhiều năm, Apple thường bị chế giễu là chậm chân trong cuộc đua AI. Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ: chính công ty này lại có thể kiếm bộn tiền từ AI mà không cần “đốt vốn” như OpenAI hay Google.

Apple dự kiến thu về khoảng 1 tỷ USD từ App Store nhờ phần chia doanh thu từ các ứng dụng AI, bao gồm cả ChatGPT.

Điều đáng chú ý là quan hệ hợp tác giữa Apple và OpenAI dường như không mang lại hiệu quả tài chính như kỳ vọng cho OpenAI. Có thông tin cho rằng OpenAI thậm chí cân nhắc kiện Apple vì việc tích hợp ChatGPT vào Apple Intelligence không tạo ra đủ doanh thu.

Tuy nhiên, thỏa thuận này vốn đã giới hạn khả năng kiếm tiền của OpenAI. Apple chỉ gửi dữ liệu ẩn danh tới ChatGPT và yêu cầu không được lưu lại để huấn luyện AI. Điều đó đồng nghĩa OpenAI không thể khai thác dữ liệu người dùng, vốn là “mỏ vàng” lớn nhất của ngành AI hiện nay.

Nếu không thể dùng dữ liệu cá nhân để huấn luyện hoặc quảng cáo, rất khó để ChatGPT biến sự hợp tác này thành “con gà đẻ trứng vàng”.

Trong khi các đối thủ chi hàng trăm tỷ USD để xây dựng tương lai AI chưa rõ hình dạng, Apple lại chọn chiến lược thực dụng hơn: tận dụng AI như một tính năng hỗ trợ hệ sinh thái hiện có.

Đó cũng là lý do Apple ít bị cuốn vào vòng xoáy đầu tư khổng lồ mà vẫn hưởng lợi trực tiếp từ sự bùng nổ AI. Công ty không cần chạy đua xây dựng siêu trung tâm dữ liệu hay chi hàng núi tiền cho chip AI như OpenAI.

Tất nhiên, vẫn còn quá sớm để kết luận ai đúng ai sai. Có thể vài năm tới AI thực sự sẽ thay đổi thế giới như những gì các hãng công nghệ đang hứa hẹn. Nhưng cũng có khả năng ngành này đang lặp lại mô hình bong bóng công nghệ từng xuất hiện nhiều lần trong lịch sử.

Hiện tại, điều rõ ràng nhất là Apple đang đứng ở vị trí rất khác so với phần còn lại của Thung lũng Silicon: chi ít hơn rất nhiều, rủi ro thấp hơn rất nhiều, nhưng vẫn kiếm được tiền từ cơn sốt AI toàn cầu.

Và trong lúc OpenAI tiếp tục đốt hàng trăm tỷ USD để theo đuổi “tương lai”, Apple dường như hài lòng với việc đứng ngoài quan sát, rồi âm thầm thu lợi từ cuộc chơi ấy.