Làn sóng sa thải càn quét Big Tech: Vì sao Apple 'miễn nhiễm'?

Trong bối cảnh các “ông lớn” công nghệ đồng loạt thu hẹp quy mô nhân sự và tái phân bổ nguồn lực sang những lĩnh vực mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, Apple lại nổi lên như một ngoại lệ đáng chú ý. Trong khi phần còn lại của ngành công nghệ Mỹ chìm trong các thông báo sa thải khiến lực lượng lao động trí thức lo lắng, nhà sản xuất iPhone dường như vẫn đứng ngoài cơn bão.

Những năm gần đây, ngành công nghệ trở thành “tâm điểm” của các đợt sa thải quy mô lớn. Theo công ty tư vấn việc làm Challenger, Gray & Christmas, lĩnh vực này dẫn đầu khu vực tư nhân về số lượng cắt giảm việc làm trong năm 2025, chiếm tới 154.445 trong tổng số 1,2 triệu thông báo sa thải. Xu hướng này không những không giảm mà còn tăng tốc trong năm 2026, khi quý I ghi nhận 52.050 việc làm bị cắt giảm, tăng 40% so với cùng kỳ năm trước.

Phần lớn các đợt cắt giảm tập trung ở những tập đoàn công nghệ hàng đầu nước Mỹ. Các thành viên trong nhóm “Magnificent Seven” như Meta và Microsoft đã xác nhận sẽ tiếp tục giảm mạnh nhân sự. Những tên tuổi khác như Oracle hay Amazon cũng triển khai các kế hoạch cắt giảm quy mô tương tự.

Apple: Chiến lược “chậm mà chắc” dưới thời Tim Cook

Trái ngược với xu hướng chung, Apple tỏ ra thận trọng hơn nhiều trong việc tinh giản nhân sự. Thậm chí, công ty còn công bố kế hoạch mở rộng đội ngũ, với mục tiêu tuyển dụng khoảng 20.000 nhân viên trong vòng bốn năm kể từ đầu năm 2025.

Theo các chuyên gia, sự khác biệt này phần lớn đến từ triết lý quản trị của CEO Tim Cook, người được đánh giá cao bởi phong cách điều hành thận trọng, đặc biệt trong tuyển dụng và đầu tư. Khi phần lớn ngành công nghệ lao vào cuộc đua mở rộng nhân sự để đáp ứng nhu cầu chuyển đổi số trong đại dịch, Apple lại lựa chọn con đường tăng trưởng có kiểm soát.

Trong giai đoạn bùng nổ đó, nhiều công ty công nghệ đã tận dụng môi trường lãi suất thấp để mở rộng quy mô nhanh chóng. Một phân tích của CNBC năm 2023 cho thấy Microsoft và Meta đã tăng số lượng nhân sự hơn 10% qua nhiều năm, riêng Meta thậm chí tăng tới 30% chỉ trong năm 2020.

Ngược lại, Apple chỉ tăng trưởng nhân sự ở mức khiêm tốn: 7,3% năm 2020, 4,8% năm 2021 và 6,5% năm 2022, một chiến lược được mô tả là “tuyển dụng có chọn lọc”.

Sự mở rộng quá nhanh của các công ty công nghệ giờ đây được xem là nguyên nhân chính dẫn đến làn sóng sa thải hiện tại. Nhiều chuyên gia cho rằng đây là một sự “điều chỉnh” sau đại dịch, thay vì một thay đổi mang tính cấu trúc của ngành. Nhiều doanh nghiệp hiện đang phải “trả giá” cho quyết định mở rộng nóng trước đây, buộc phải cắt giảm để quay lại trạng thái cân bằng.

Trí tuệ nhân tạo: Động lực và cái giá phải trả

Bên cạnh yếu tố điều chỉnh sau đại dịch, trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đóng vai trò trung tâm trong các quyết định cắt giảm nhân sự. Theo Marc Andreessen, AI đang trở thành “lý do hoàn hảo” để các công ty biện minh cho việc sa thải.

Trong một bản ghi nhớ nội bộ, Meta cho biết việc cắt giảm nhằm tái đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược. CEO Mark Zuckerberg cũng nhấn mạnh rằng các công cụ AI hiện nay cho phép một cá nhân tài năng đảm nhận khối lượng công việc từng cần cả một đội ngũ lớn.

Tương tự, Amazon khi công bố kế hoạch cắt giảm khoảng 14.000 nhân sự đã nhấn mạnh tiềm năng “chuyển đổi” của AI và nhu cầu vận hành tinh gọn hơn.

Nhà phân tích công nghệ Benedict Evans chỉ ra rằng có một mối liên hệ rõ ràng giữa các công ty đang sa thải và những doanh nghiệp tăng mạnh chi tiêu vốn cho AI, từ trung tâm dữ liệu, chip cho đến hạ tầng mạng. Đây là xu hướng mà Apple gần như không tham gia ở cùng quy mô.

Các đối thủ của Apple đang chi những khoản khổng lồ cho AI. Microsoft dự kiến chi tới 190 tỷ USD trong năm nay, tăng mạnh so với 88 tỷ USD năm 2025, chủ yếu để đầu tư vào Azure AI, hạ tầng OpenAI và mở rộng trung tâm dữ liệu.

Trong khi đó, Meta cũng nâng dự báo chi tiêu vốn cả năm lên mức 125–145 tỷ USD, với lý do chi phí linh kiện tăng cao và nhu cầu mở rộng hạ tầng phục vụ AI trong tương lai.

Trái ngược hoàn toàn, Apple chỉ báo cáo mức chi tiêu vốn 4,3 tỷ USD trong nửa đầu năm tài chính, một con số khiêm tốn đáng kể.

Chiến lược “không chạy đua vũ trang” trong AI của Apple đã vấp phải chỉ trích. Nhà đầu tư Ross Gerber từng cảnh báo rằng công ty đã “hoàn toàn bỏ lỡ con thuyền AI” dưới thời Tim Cook. Tuy nhiên, một số chuyên gia lại cho rằng chính sự thận trọng này đã giúp Apple tránh được áp lực tài chính và do đó không cần sa thải quy mô lớn.

Theo Darrell West, các tập đoàn công nghệ lớn đang đổ tiền vào AI và trung tâm dữ liệu, buộc họ phải kiểm soát chặt chi phí, bao gồm cả nhân sự. Trong khi đó, Apple giữ chi phí thấp hơn bằng cách “đi đường vòng”, hợp tác và cấp phép công nghệ từ các đối tác như OpenAI và Google, thay vì tự xây dựng toàn bộ hạ tầng.

Cách tiếp cận này giúp Apple tránh được gánh nặng đầu tư khổng lồ vào trung tâm dữ liệu, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến các đợt sa thải ở những công ty khác.

Nhà nghiên cứu Mark Muro nhận xét rằng Apple luôn vận hành theo “nhịp điệu riêng” và việc không lao vào làn sóng AI đã giúp công ty tránh được những biến động lớn trong 5 năm qua.

Tuy nhiên, câu hỏi lớn đặt ra là liệu sự ổn định này có khiến Apple tụt lại phía sau trong kỷ nguyên AI hay không. Khi các đối thủ tăng tốc đầu tư và định hình lại ngành công nghệ bằng trí tuệ nhân tạo. Trong một thế giới công nghệ đang thay đổi chóng mặt, việc đứng ngoài cuộc đua có thể là một lợi thế ngắn hạn. Nhưng về dài hạn, đó có thể trở thành thách thức lớn nhất mà Apple phải đối mặt.