Lời thú nhận của cha đẻ ChatGPT dội gáo nước lạnh vào cơn sốt AI

Ngày 2/6, Sam Altman đã công bố một con số khiến cả giới công nghệ lẫn Phố Wall phải chú ý: người sử dụng token nhiều nhất trong nội bộ OpenAI hiện tiêu thụ khoảng 100 tỷ token mỗi tháng. Con số này đủ để cho thấy tốc độ phát triển bùng nổ của AI. Tuy nhiên, điều gây bất ngờ hơn là chính Sam Altman thừa nhận đây thậm chí chưa phải mức tiêu thụ cao nhất thế giới.

Để thấy rõ quy mô tăng trưởng này, cần nhìn lại thời điểm cách đây khoảng 6 năm rưỡi. Khi đó, người dùng AI tích cực nhất của OpenAI chỉ tiêu thụ khoảng 100.000 token mỗi tháng. Vào năm 2019, mức sử dụng đó được xem là cực kỳ lớn, thậm chí có thể là cao nhất thế giới.

Ngày nay, 100.000 token mỗi tháng chỉ tương đương mức sử dụng trung bình đầu người trên toàn cầu. Điều đó có nghĩa là người dùng hàng đầu trong OpenAI hiện đang tiêu thụ lượng token cao gấp một triệu lần so với kỷ lục từng được thiết lập vào năm 2019.

Đáng chú ý hơn, Sam Altman tin rằng mức tăng trưởng này vẫn chưa dừng lại. Theo dự báo của ông, lượng token được sử dụng trong tương lai có thể còn tiếp tục mở rộng thêm một triệu lần nữa.

Khi thành công của AI được tạo ra bởi chi phí quá lớn

Nếu như tuyên bố về 100 tỷ token là minh chứng cho sức mạnh của AI, thì một phát biểu khác của Altman tại cùng sự kiện lại phản ánh mặt trái đang ngày càng rõ nét của ngành công nghiệp này.

Lần đầu tiên, CEO của công ty AI giá trị nhất thế giới thừa nhận rằng chi phí vận hành AI đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng đối với khách hàng doanh nghiệp.

Theo Altman, những lo ngại về chi phí hiện là lời phàn nàn phổ biến thứ hai mà OpenAI nhận được từ các khách hàng doanh nghiệp.

Ông thậm chí còn nhắc đến một câu nói đang lan truyền trong giới doanh nghiệp: “Công ty đã tiêu hết toàn bộ ngân sách AI của năm 2026 chỉ trong quý đầu tiên. Liệu các anh có thể làm cho nó hiệu quả hơn không?”

Altman cho biết sự thay đổi này diễn ra rất nhanh. Chỉ mới đầu năm 2026, hầu như không ai quan tâm đến chi phí. Các doanh nghiệp đều hài lòng với mức chi tiêu dành cho AI vì những lợi ích mà công nghệ này mang lại.

Tuy nhiên, khi quy mô sử dụng tăng vọt, hóa đơn thanh toán cũng tăng theo tốc độ tương tự.

Một trong những ví dụ điển hình nhất là Uber.

CEO Dara Khosrowshahi tiết lộ rằng công ty đã tiêu hết toàn bộ ngân sách AI dự kiến cho năm 2026 chỉ trong vòng bốn tháng đầu năm. Trước tình trạng này, Uber buộc phải áp dụng giới hạn sử dụng 1.500 USD mỗi tháng cho mỗi nhân viên đối với các công cụ lập trình AI như Claude Code và Cursor.

Thậm chí, Giám đốc vận hành Andrew Macdonald còn thừa nhận rằng Uber vẫn chưa thể xác định rõ mối liên hệ giữa chi phí token ngày càng tăng với những cải tiến cụ thể mà khách hàng hay tài xế có thể cảm nhận được.

Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại Microsoft. Sau khi chi tiêu cho các công cụ lập trình AI vượt quá dự toán, công ty đã hủy phần lớn giấy phép sử dụng Claude Code nội bộ và chuyển các kỹ sư sang dùng GitHub Copilot nhằm kiểm soát chi phí.

Trong khi đó, Amazon cũng phải dừng bảng xếp hạng tiêu thụ token nội bộ sau khi một lãnh đạo cấp cao yêu cầu nhân viên ngừng sử dụng AI chỉ vì mục đích “dùng cho nhiều”.

Tại Walmart, doanh nghiệp bán lẻ lớn nhất thế giới đã áp đặt giới hạn sử dụng đối với trợ lý AI nội bộ sau giai đoạn từng cho phép nhân viên sử dụng token không giới hạn.

Điểm chung giữa các doanh nghiệp này là họ đều khuyến khích nhân viên áp dụng AI ở mức tối đa trong năm 2025, xây dựng ngân sách dựa trên tốc độ sử dụng khi đó, nhưng rồi phát hiện rằng các hệ thống AI tác nhân (agentic AI) trong năm 2026 đang tạo ra chi phí cao hơn dự kiến rất nhiều.

Cuộc đua AI đang chuyển từ “năng lực” sang “hiệu quả”

Một số dữ liệu được công bố gần đây cho thấy quy mô tiêu thụ AI đang vượt xa những gì thị trường từng dự đoán.

Nhà phát triển ứng dụng OpenClio, Peter Steinberger, cho biết ông đã sử dụng tới 603 tỷ token trong vòng 30 ngày. Trong khi đó, một báo cáo của tờ The New York Times cho biết có nhân viên OpenAI từng sử dụng 210 tỷ token chỉ trong một tuần.

Sam Altman cũng tiết lộ thêm một thông tin đáng chú ý: Anthropic hiện đã vượt OpenAI về mức chi tiêu AI từ khách hàng doanh nghiệp. Đây là lần đầu tiên một đối thủ dẫn trước OpenAI ở chỉ số này.

Tuy nhiên, Altman cho rằng đây không phải dấu hiệu mất thị phần mà là bằng chứng cho thấy thị trường AI doanh nghiệp đang mở rộng nhanh chóng.

Đối với những doanh nghiệp xây dựng nền tảng AI như NVIDIA, các nhà cung cấp dịch vụ đám mây và chính OpenAI, sự gia tăng tiêu thụ token thực chất là một tín hiệu tích cực.

Mỗi token được xử lý đều đồng nghĩa với doanh thu cho OpenAI, doanh thu điện toán cho các nhà cung cấp đám mây và nhu cầu ngày càng lớn đối với chip AI của Nvidia.

Nếu tốc độ tăng trưởng một triệu lần trong sáu năm rưỡi vừa qua tiếp tục lặp lại, thị trường hạ tầng AI trong tương lai có thể lớn hơn nhiều bậc so với hiện nay.

Tuy nhiên, bài toán đặt ra là chính những công ty đang tài trợ cho làn sóng đầu tư AI khổng lồ đó lại đang bắt đầu cảm nhận áp lực ngân sách.

Khi các doanh nghiệp như Uber, Microsoft, Amazon hay Walmart phải áp dụng hạn mức sử dụng, cắt giảm chi phí hoặc yêu cầu chứng minh hiệu quả đầu tư, tốc độ tăng trưởng mà Altman kỳ vọng có thể gặp phải một “trần thương mại” mới.

Con số 100 tỷ token mỗi tháng chắc chắn là minh chứng cho sự bùng nổ chưa từng có của AI. Nhưng câu chuyện các doanh nghiệp tiêu hết ngân sách chỉ sau vài tháng cho thấy giai đoạn tiếp theo của cuộc cách mạng AI sẽ không còn chỉ xoay quanh việc mô hình nào mạnh hơn hay thông minh hơn.

Thay vào đó, cuộc cạnh tranh lớn nhất có thể sẽ là ai cung cấp được AI với chi phí thấp hơn, hiệu quả hơn và tạo ra giá trị kinh doanh rõ ràng hơn. Nói cách khác, sau thời kỳ chạy đua về năng lực, ngành AI toàn cầu đang bước vào giai đoạn mới: cuộc chiến về hiệu quả kinh tế.