Sau 20 năm sống nhờ quảng cáo, Mark Zuckerberg đặt cược vào ‘mỏ vàng’ mới

Meta một lần nữa đang cố gắng chứng minh rằng họ có thể kiếm tiền bằng những lĩnh vực khác ngoài quảng cáo. Đây không phải là chiến lược mới, nhưng trong quá khứ nó hiếm khi mang lại thành công. Dẫu vậy, CEO Mark Zuckerberg tin rằng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo nên khác biệt.

Tuần này, Meta thông báo sẽ bắt đầu thử nghiệm hai gói thuê bao trả phí dành cho ứng dụng và website Meta AI – chatbot được xây dựng để cạnh tranh với ChatGPT. Các dịch vụ này trước mắt được triển khai tại Singapore, Guatemala và Bolivia.

Động thái trên diễn ra cùng thời điểm Meta chính thức giới thiệu các gói thuê bao cao cấp cho Instagram, Facebook và WhatsApp, cũng như những phiên bản nâng cấp của dịch vụ xác thực tài khoản dành cho doanh nghiệp nhằm giúp các thương hiệu bảo vệ danh tính trực tuyến.

Tuy nhiên, lịch sử cho thấy đây sẽ không phải là con đường dễ dàng.

Quảng cáo vẫn là “con gà đẻ trứng vàng” duy nhất của Meta

Kể từ khi Facebook bắt đầu bán quảng cáo trực tuyến gần hai thập kỷ trước, quảng cáo gần như là hoạt động kinh doanh thực sự duy nhất mang lại thành công cho công ty.

Trong báo cáo tài chính quý I vừa qua, Meta cho biết gần 98% trong tổng doanh thu 56,3 tỷ USD của hãng đến từ quảng cáo. Đây là một thị trường có biên lợi nhuận thuộc hàng cao nhất ngành công nghệ, nơi Meta cùng Google đã thống trị trong nhiều năm tại Mỹ.

Thậm chí, Meta vừa ghi nhận tốc độ tăng trưởng doanh thu theo quý nhanh nhất kể từ năm 2021, cho thấy thị trường quảng cáo trực tuyến vẫn đang cực kỳ sôi động.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của AI đang đặt ra những câu hỏi lớn về tương lai. Nếu người dùng ngày càng tìm kiếm thông tin thông qua các trợ lý AI thay vì lướt web hay mạng xã hội, thời gian họ dành cho các màn hình chứa đầy quảng cáo có thể giảm xuống đáng kể.

Đó chính là lý do Meta đang nỗ lực xây dựng những nguồn doanh thu mới trước khi mô hình kinh doanh cốt lõi đối mặt với nguy cơ thay đổi.

Vấn đề là Meta có một lịch sử khá dài về những dự án không thành công khi cố gắng mở rộng hoạt động kinh doanh.

Năm 2018, công ty ra mắt thiết bị gọi video Portal với tham vọng bước chân vào thị trường phần cứng gia đình thông minh. Sản phẩm này không thu hút được người tiêu dùng và bị khai tử chỉ sau bốn năm.

Một ví dụ khác là thương vụ mua lại Oculus với giá 2 tỷ USD vào năm 2014. Zuckerberg từng đặt cược lớn vào thực tế ảo (VR) như nền tảng điện toán tiếp theo của nhân loại. Thế nhưng cho đến nay, Meta vẫn chưa tạo ra được chiếc kính VR thực sự bùng nổ trên thị trường.

Hệ quả là bộ phận Reality Labs, đơn vị phụ trách các dự án metaverse và VR, đã ghi nhận khoản lỗ hoạt động vượt quá 80 tỷ USD kể từ cuối năm 2020.

Nhận thấy tiềm năng thương mại của VR còn hạn chế, Meta gần đây đã chuyển hướng nguồn lực sang kính thông minh tích hợp AI. Đây được xem là hướng đi triển vọng hơn, đặc biệt sau thành công bất ngờ của dòng kính Ray-Ban Meta được phát triển cùng tập đoàn EssilorLuxottica.

Trong số những nỗ lực phần cứng của Meta, Ray-Ban Meta hiện là một trong số ít điểm sáng hiếm hoi.

Không chỉ thất bại ở phần cứng, Meta cũng từng nhiều lần vấp ngã ở các lĩnh vực công nghệ khác.

Năm 2019, Zuckerberg tham gia làn sóng tiền điện tử bằng dự án Libra – một đồng tiền kỹ thuật số được kỳ vọng sẽ phục vụ hàng tỷ người dùng Facebook. Tuy nhiên, dự án nhanh chóng đối mặt với sự giám sát gắt gao từ các cơ quan quản lý trên toàn cầu.

Sau nhiều năm gặp khó khăn, những dấu vết cuối cùng của Libra chính thức biến mất vào năm 2022.

Lĩnh vực phần mềm doanh nghiệp cũng không khá hơn. Năm 2016, Facebook giới thiệu Workplace, nền tảng trò chuyện và cộng tác dành cho doanh nghiệp nhằm cạnh tranh với Slack và Microsoft Teams.

Tuy nhiên, sau nhiều năm không đạt được sức hút cần thiết, Meta thông báo vào năm 2024 rằng dịch vụ này sẽ bị đóng cửa.

Những thất bại liên tiếp khiến giới đầu tư không khỏi hoài nghi về khả năng Meta xây dựng được một hoạt động kinh doanh lớn ngoài quảng cáo.

AI có thể trở thành nguồn doanh thu hàng chục tỷ USD

Dù vậy, một số chuyên gia Phố Wall tin rằng AI có thể là ngoại lệ.

Các gói thuê bao Meta AI vừa công bố có mức giá từ 7,99 USD đến 19,99 USD mỗi tháng, tùy thuộc vào tính năng và năng lực xử lý được cung cấp cho người dùng.

Ngay sau thông báo này, cổ phiếu Meta đã tăng gần 4%, cho thấy giới đầu tư đánh giá tích cực về triển vọng kiếm tiền từ AI.

Các nhà phân tích của Wolfe Research dự báo doanh thu từ dịch vụ thuê bao AI có thể đóng góp tới 3 tỷ USD cho Meta vào năm 2027 và tăng lên khoảng 16 tỷ USD vào năm 2030.

So với quy mô doanh thu hơn 200 tỷ USD mỗi năm của Meta, những con số này vẫn còn khá nhỏ. Tuy nhiên, chúng đại diện cho một cơ hội tăng trưởng đáng kể trong một thị trường mới đang phát triển cực nhanh.

Theo Wolfe Research, quy mô người dùng khổng lồ, vị thế dẫn đầu trong ngành công nghệ và những khoản đầu tư AI khổng lồ sẽ giúp Meta tăng trưởng nhanh hơn toàn bộ thị trường quảng cáo số trong dài hạn, đồng thời mở ra các nguồn thu mới.

Các chuyên gia cho rằng việc cung cấp các gói AI trả phí cho người sáng tạo nội dung hoặc người dùng chuyên nghiệp có thể thành công nếu được xem như công cụ hỗ trợ hệ sinh thái quảng cáo hiện hữu.

Nói cách khác, mục tiêu cuối cùng có thể không phải là kiếm tiền trực tiếp từ thuê bao, mà là khuyến khích người dùng tạo ra nhiều nội dung hơn trên Facebook và Instagram, từ đó giúp họ dành nhiều thời gian hơn trong hệ sinh thái Meta.

Tuy nhiên, tham vọng tiến vào thị trường doanh nghiệp, đặc biệt là điện toán đám mây, lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Shashi Bellamkonda, Giám đốc nghiên cứu tại Info-Tech Research Group, nhận định Meta sẽ phải xây dựng hoạt động kinh doanh doanh nghiệp gần như từ con số 0 bởi công ty từ trước đến nay chủ yếu tập trung vào người tiêu dùng cá nhân.

Trong khi đó, các đối thủ như Amazon Web Services (AWS), Microsoft Azure và Google Cloud đã dành hàng thập kỷ để xây dựng hạ tầng, đội ngũ bán hàng, hệ thống hỗ trợ khách hàng và mạng lưới đối tác toàn cầu.

Đó là những thứ Meta hiện chưa sở hữu.