Startup robot chiến trường: Liên kết với gia đình TT Trump, thử nghiệm tại Ukraine

Trong khi nhiều công ty công nghệ tại Thung lũng Silicon đang chạy đua phát triển robot hình người có thể gấp quần áo, dọn dẹp nhà cửa hay pha một ly cà phê hoàn hảo, một startup mới nổi lại theo đuổi hướng đi hoàn toàn khác: đưa robot ra chiến trường và những môi trường làm việc nguy hiểm bậc nhất.

Đó là Foundation Future Industries, một doanh nghiệp robot có trụ sở tại San Francisco và có mối liên hệ với gia đình Tổng thống Mỹ Donald Trump. Công ty đang phát triển các robot hình người tự động hóa phục vụ mục đích “lưỡng dụng”, tức vừa có thể hoạt động trong môi trường công nghiệp nặng vừa có thể được triển khai cho các nhiệm vụ quân sự.

Nghe có vẻ giống một bộ phim khoa học viễn tưởng kiểu Terminator, nhưng công nghệ này đang dần trở thành hiện thực. Những nguyên mẫu đầu tiên đã được đưa tới Ukraine để thử nghiệm, với mục tiêu hỗ trợ các hoạt động liên quan đến cuộc xung đột kéo dài giữa Kiev và Moscow.

Theo Giám đốc điều hành Sankaet Pathak, sứ mệnh cốt lõi của Foundation không phải là tạo ra robot giúp con người làm việc nhà, mà là giải quyết những nhiệm vụ nguy hiểm nhất mà con người đang phải đối mặt.

Ông cho rằng công nghệ robot hiện đã tiến đến ngưỡng có thể thay thế con người trong các công việc đe dọa tính mạng. Nếu làm được điều đó, đây sẽ là ứng dụng mang lại lợi ích xã hội lớn nhất mà ngành robot từng tạo ra.

Dù đang hoạt động trong thị trường robot hình người ngày càng đông đúc, Foundation nổi bật nhờ công khai theo đuổi các ứng dụng quân sự. Đây là điều mà nhiều đối thủ vẫn còn khá thận trọng khi đề cập.

Không chỉ dừng lại ở nghiên cứu, công ty còn đặt ra mục tiêu đầy tham vọng: sản xuất hàng nghìn robot trong năm nay và bắt đầu các cuộc thử nghiệm thực địa với quân đội Mỹ trong vòng 18 tháng tới.

Sự xuất hiện của Foundation phản ánh xu hướng lớn hơn đang diễn ra trên toàn cầu: trí tuệ nhân tạo và robot đang dần trở thành một phần quan trọng trên chiến trường hiện đại cũng như chiến lược an ninh quốc gia.

Từ thất bại fintech đến tham vọng xây dựng “binh sĩ robot”

Trước khi bước chân vào lĩnh vực robot, Sankaet Pathak được biết đến nhiều nhất với vai trò lãnh đạo nền tảng công nghệ tài chính Synapse, công ty đã nộp đơn phá sản vào năm 2024 sau hàng loạt tranh cãi.

Ngay sau đó, ông thành lập Foundation cùng với Arjun Sethi, cựu CEO của Tribe Capital, và Mike LeBlanc, đồng sáng lập công ty robot Cobalt Robotics.

Trong quá trình phát triển, Foundation từng gây chú ý khi ám chỉ rằng họ có quan hệ hợp tác chặt chẽ với General Motors và có thể nhận được đầu tư từ tập đoàn này. Tuy nhiên, phía GM sau đó đã bác bỏ những tuyên bố đó.

Danh tiếng quốc tế của Foundation thực sự bùng nổ vào đầu năm nay khi công ty đưa hai robot Phantom MK-1 tới Ukraine để tham gia chương trình thử nghiệm thực địa. Theo Foundation, đây là lần đầu tiên robot hình người được triển khai trong một khu vực chiến sự thực tế.

Các cuộc thử nghiệm, được hỗ trợ bởi Chính phủ Mỹ và phối hợp cùng giới chức Ukraine, tập trung vào nhiệm vụ hậu cần tại những khu vực nguy hiểm.

Ukraine được xem là môi trường lý tưởng cho các thử nghiệm như vậy. Sau hơn 5 năm xung đột, quốc gia này đã trở thành phòng thí nghiệm thực chiến lớn nhất thế giới đối với công nghệ robot và trí tuệ nhân tạo.

Tại đây, robot mặt đất đã được sử dụng để vận chuyển hàng hóa ra tiền tuyến, trong khi máy bay không người lái tích hợp AI đảm nhiệm nhiệm vụ trinh sát và tấn công chính xác.

Theo Pathak, các thử nghiệm ban đầu cho thấy Phantom MK-1 có khả năng thực hiện nhiệm vụ thu hồi và vận chuyển vật tư, những công việc vốn thường buộc binh sĩ phải đối mặt với nguy cơ bị tấn công.

Tuy nhiên, các robot hiện tại vẫn còn cách khá xa hình ảnh “siêu chiến binh”. Chúng chỉ mang được khoảng 20 kg hàng hóa, chưa chống nước hoàn toàn và thời lượng pin vẫn còn hạn chế, khiến việc triển khai quy mô lớn chưa khả thi.

Để khắc phục điều này, Foundation dự định đưa phiên bản Phantom 2 tới Ukraine trong năm nay. Theo công ty, mẫu robot mới sẽ sở hữu những khả năng vượt trội hơn con người ở một số khía cạnh và có thể mang tải trọng gấp đôi thế hệ đầu tiên.

Sự hậu thuẫn từ Washington và bóng dáng gia đình Tổng thống Trump

Những thử nghiệm tại Ukraine được xem là bước đệm cho tham vọng lớn hơn của Foundation: hợp tác sâu rộng với quân đội Mỹ.

Công ty cho biết đã nhận được các hợp đồng nghiên cứu từ Chính phủ Mỹ trị giá tổng cộng 24 triệu USD nhằm đánh giá tính khả thi của robot trong các nhiệm vụ kiểm tra kỹ thuật, hậu cần và xử lý vũ khí cho lục quân, hải quân và không quân.

Theo Pathak, các cuộc trao đổi với giới chức Washington hiện không còn tập trung vào việc liệu công nghệ có khả thi hay không, mà đã chuyển sang câu hỏi làm thế nào để triển khai trên quy mô lớn.

Ông đặt mục tiêu đưa robot Foundation vào phục vụ quân đội Mỹ, thậm chí tham gia các khu vực xung đột thực tế trong vòng 12 đến 18 tháng tới nếu cần thiết.

Một yếu tố khiến công ty nhận được nhiều sự chú ý là sự tham gia của Eric Trump, con trai thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Eric Trump gần đây đã gia nhập Foundation với vai trò cố vấn chiến lược trưởng.

Động thái này nhanh chóng vấp phải sự chỉ trích từ Elizabeth Warren, người cho rằng các hợp đồng chính phủ dành cho Foundation có dấu hiệu xung đột lợi ích và là biểu hiện của “tham nhũng công khai”.

Phía Foundation phản hồi rằng Eric Trump đã là nhà đầu tư của công ty trước khi đảm nhận vai trò cố vấn. Theo doanh nghiệp, hai bên cùng chia sẻ tầm nhìn khôi phục năng lực sản xuất công nghệ cao tại Mỹ.

Công ty cũng thường xuyên nhấn mạnh rằng các robot của họ là một phần trong cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc. Mục tiêu của Foundation là cung cấp cho quân đội Mỹ những robot tiên tiến nhất, vượt trội hơn bất kỳ sản phẩm nào mà Trung Quốc có thể chế tạo.

Nhiều chuyên gia cho rằng robot hình người có những lợi thế nhất định trong môi trường chiến đấu và công nghiệp.

Do được thiết kế theo cấu trúc cơ thể người, chúng có thể di chuyển trong các tòa nhà, leo cầu thang, xuống tầng hầm hay hoạt động trong những hành lang hẹp, những không gian vốn được xây dựng cho con người sử dụng.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia vẫn đặt câu hỏi về chi phí sản xuất và độ phức tạp kỹ thuật của loại robot này. So với các hệ thống robot bánh xích, robot bốn chân hoặc máy bay không người lái, robot hình người đắt đỏ hơn nhiều và khó sản xuất hàng loạt.