Món vay nhỏ tạo sinh kế lâu dài: Những mô hình mở lối thoát nghèo bền vững ở Cao Bằng

Tăng cường nguồn lực cho giảm nghèo bền vững

Cao Bằng là tỉnh miền núi phía Bắc, có địa hình chia cắt mạnh, tỷ lệ đồi núi chiếm tới 85% diện tích tự nhiên. Điều kiện đi lại khó khăn, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, trình độ dân trí ở nhiều khu vực còn hạn chế, trong khi tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tới 95% dân số toàn tỉnh. Những đặc điểm này khiến phát triển kinh tế - xã hội nói chung và công tác giảm nghèo bền vững nói riêng tại Cao Bằng luôn đứng trước nhiều thách thức lớn.

Theo báo cáo của UBND tỉnh Cao Bằng, giai đoạn 2022–2024, công tác giảm nghèo trên địa bàn tỉnh đã đạt được những bước tiến quan trọng, mang tính đột phá, với động lực lớn đến từ việc triển khai đồng bộ các CTMTQG. Một trong những điểm nhấn nổi bật là ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, nhất là hạ tầng giao thông nông thôn, nhằm mở rộng khả năng kết nối, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân khai thác tiềm năng, thế mạnh của địa phương để phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập.

Trong giai đoạn này, toàn tỉnh đã đầu tư xây dựng mới hơn 200 công trình hạ tầng thiết yếu và duy tu, bảo dưỡng trên 170 công trình dân sinh. Các công trình giao thông, thủy lợi, điện, nước sinh hoạt… không chỉ cải thiện điều kiện sống của người dân mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các vùng đặc biệt khó khăn. Bên cạnh đó, gần 100 điểm cung cấp dịch vụ bưu chính công cộng được thiết lập tại các xã vùng sâu, vùng xa, giúp người dân nâng cao khả năng tiếp cận thông tin, dịch vụ công và cơ hội phát triển.

Song song với đầu tư hạ tầng, tỉnh Cao Bằng chú trọng triển khai các dự án hỗ trợ sinh kế nhằm tạo việc làm, cải thiện thu nhập cho người nghèo. Toàn tỉnh đã thực hiện hơn 200 dự án hỗ trợ sinh kế với tổng kinh phí trên 1.174 tỷ đồng. Riêng trong lĩnh vực nông nghiệp, đến hết năm 2024, tỉnh đã triển khai hơn 94 dự án sản xuất, hỗ trợ cây giống, con giống có giá trị kinh tế cao như bò sinh sản, quế, hồi, dâu tằm… Qua đó, từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, tạo đầu ra ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân và bảo đảm an ninh lương thực tại địa phương.

Cùng với đó, chính sách hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo được triển khai quyết liệt và hiệu quả. Hơn 10.500 hộ nghèo đã được hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà ở, góp phần ổn định đời sống, tạo nền tảng để các hộ vươn lên phát triển kinh tế. Nhờ những giải pháp đồng bộ, thiết thực, đến cuối năm 2024, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm 4,67%, tương ứng 6.065 hộ thoát nghèo; tỷ lệ hộ nghèo từ 24,71% giảm xuống còn 20,04%. Kết quả này phản ánh rõ nét sự nỗ lực, quyết tâm của cấp ủy, chính quyền các cấp và sự đồng thuận, chủ động vươn lên của người dân.

UBND tỉnh Cao Bằng xác định CTMTQG giảm nghèo bền vững giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Năm 2025, tỉnh đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo ít nhất 4% so với năm 2024; riêng các huyện nghèo phấn đấu giảm từ 5% trở lên. Đồng thời, tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số dự kiến giảm ít nhất 4%, với trên 5.150 hộ thoát nghèo vào cuối năm 2025.

Trong gần 5 năm triển khai CTMTQG giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025, Cao Bằng đã huy động hiệu quả nhiều nguồn lực từ ngân sách Trung ương, địa phương, các chương trình tín dụng ưu đãi và nguồn xã hội hóa để đầu tư hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ sinh kế cho người dân. Tổng kinh phí được phân bổ cho chương trình lên tới hơn 5.470 tỷ đồng.

Bên cạnh đầu tư vật chất, tỉnh đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực cho người dân. Các lớp tập huấn về kỹ thuật sản xuất, ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng tìm kiếm thị trường được tổ chức thường xuyên tại các xã khó khăn, giúp người dân – nhất là phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số – nâng cao khả năng tiếp cận thông tin, chủ động phát triển kinh tế và giảm nghèo thông tin.

Tuy nhiên, Cao Bằng vẫn là địa phương có xuất phát điểm thấp, với gần 43.000 hộ nghèo, chiếm khoảng 33,23% tổng số hộ toàn tỉnh. Những khó khăn về địa hình, khí hậu, tập quán canh tác truyền thống vẫn là rào cản lớn. Song chính từ những khó khăn ấy đã hun đúc tinh thần vượt khó, ý chí vươn lên của cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương. Bên cạnh các nguồn vốn hỗ trợ từ Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) và các tổ chức chính trị - xã hội, người dân Cao Bằng đã phát huy truyền thống quê hương cách mạng, chủ động tìm tòi, học hỏi, mạnh dạn chuyển đổi sinh kế để xây dựng cuộc sống mới.

Những mô hình sinh kế hiệu quả

Tại xã Thông Nông, ông Mã Trung Khằm được nhắc đến như một điển hình tiêu biểu trong phong trào giảm nghèo bền vững. Với tinh thần dám nghĩ, dám làm, ông Khằm mạnh dạn vay hàng trăm triệu đồng từ chương trình tín dụng giải quyết việc làm của NHCSXH để đầu tư xây dựng xưởng sản xuất gạch không nung. Nhờ nguồn vốn ưu đãi, ông có điều kiện mua sắm máy móc, mở rộng quy mô sản xuất và tạo việc làm cho gần chục lao động địa phương với mức thu nhập từ 5–7 triệu đồng/người/tháng. Không chỉ ổn định kinh tế gia đình, mô hình của ông Khằm còn góp phần tạo sinh kế, giúp nhiều lao động cùng vươn lên thoát nghèo.

Tại xã Bảo Lạc, sau sáp nhập cấp xã, diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc. Gia đình anh Lầu A Vàng, 22 tuổi, ở xóm Khuổi Bốc là một ví dụ sinh động. Được sự động viên của cán bộ địa phương và hỗ trợ từ các chương trình tín dụng ưu đãi, anh Vàng mạnh dạn vay vốn phát triển chăn nuôi bò sinh sản, trồng thâm canh cỏ voi, mở rộng diện tích lúa, ngô và chăm sóc rừng hồi. Nhờ đó, kinh tế gia đình ngày càng ổn định, con cái được học hành đầy đủ, đời sống nâng cao, gia đình đã chính thức thoát nghèo và vươn lên khá giả.

Một điển hình khác là anh Giàng A Vừ, dân tộc Mông, sinh năm 1995, Trưởng xóm Cốc Chom, xã Bảo Toàn (Bảo Lạc). Với tinh thần ham học hỏi, anh Vừ chủ động tìm hiểu các mô hình kinh tế hiệu quả, đầu tư nuôi lợn, bò, mở rộng diện tích trồng ngô, cỏ voi để tự chủ thức ăn cho vật nuôi. Bên cạnh đó, anh trồng 0,5 ha quế, 1 ha hồi, nuôi gia cầm và phát triển thêm các loại cây trồng giá trị như mận tam hoa, dứa, cây sở lấy hạt ép dầu. Sau khi trừ chi phí, thu nhập bình quân của gia đình anh đạt từ 150–200 triệu đồng/năm, cuộc sống ổn định, có điều kiện chăm lo cho con cái học tập và tích lũy tài sản.

Gia đình chị Vi Thị Nhung, xóm Bình Tâm, xã Thanh Long, là một ví dụ điển hình. Trước đây, kinh tế gia đình phụ thuộc vào trồng cấy, bấp bênh. Sau khi được hỗ trợ vốn, tập huấn kỹ thuật và tham gia mô hình sinh kế, chị quyết định đầu tư chăn nuôi kết hợp trồng trọt và dịch vụ. Từ vài con gia súc ban đầu, đến nay gia đình chị đã có 10 con bò, 3 lợn nái, hơn 20 lợn thịt và gần 100 gia cầm, đồng thời trồng cây thuốc lá, cho thuê phông bạt cưới và kinh doanh phân bón. Nhờ đó, gia đình chị đạt thu nhập trên 200 triệu đồng/năm, đời sống ổn định và trở thành tấm gương điển hình tại địa phương

Ông Nông Thanh Mẫn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, cho biết: “Những kết quả đạt được chứng tỏ Cao Bằng đã gắn kết thành công giảm nghèo với bình đẳng giới. Truyền thông trọng tâm, phát huy mô hình điển hình và nâng cao nhận thức cộng đồng chính là ‘chìa khóa’ để chương trình đi vào thực chất.”

Với định hướng đúng đắn, sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và cộng đồng, Cao Bằng kỳ vọng hoàn thành mục tiêu giảm nghèo giai đoạn 2021-2025, đồng thời xây dựng nền tảng vững chắc để phụ nữ và toàn bộ người dân được thụ hưởng công bằng các thành quả phát triển. Những mô hình sinh kế hiệu quả, mỗi hộ dân vươn lên thoát nghèo là minh chứng sống động cho thành công của chương trình, đồng thời mở ra triển vọng phát triển bền vững cho vùng núi Cao Bằng trong những năm tới.