Nguy cơ đình công đe dọa Samsung: Những 'vết đen' của tập đoàn công nghệ toàn cầu

Những 'vết đen' đình công trong lịch sử Samsung

Trong hơn nửa thế kỷ phát triển, Samsung gần như không ghi nhận các cuộc đình công quy mô lớn. Tuy nhiên, giai đoạn 2024 - 2026 đang đánh dấu bước ngoặt lịch sử khi mô hình quản trị lao động truyền thống của tập đoàn này bắt đầu rạn nứt, theo

Theo The Guardian, tháng 6/2024, khoảng 28.000 công nhân Samsung Electronics đồng loạt đình công trong một ngày nhằm phản đối chính sách tiền lương. Đây là cuộc đình công đầu tiên sau hơn 50 năm hoạt động của Samsung.

“Chúng tôi tuyên bố đình công trước sự thờ ơ của công ty đối với người lao động”, người phát ngôn của Liên đoàn Công nhân Điện tử Samsung Quốc gia cho biết tại một cuộc họp báo trực tuyến.

Chủ tịch công đoàn khi đó, ông Son Woo-mok cho biết, công đoàn đã chấp nhận mức tăng lương do công ty đề xuất nhưng yêu cầu thêm một ngày nghỉ lễ cùng với “một hệ thống minh bạch để đánh giá tiền thưởng hiệu quả dựa trên lợi nhuận bán hàng”.

Chỉ một tháng sau, làn sóng này leo thang thành các cuộc đình công kéo dài nhiều ngày, thậm chí có thời điểm được công đoàn tuyên bố là “vô thời hạn” khi vì ban lãnh đạo không nhượng bộ. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy sự thay đổi căn bản trong tương quan quyền lực giữa người lao động và ban lãnh đạo tập đoàn.

Cuộc đình công đã làm ảnh hưởng đến sản xuất chip - lĩnh vực cốt lõi của Samsung, dù công ty nhiều lần phủ nhận mức độ gián đoạn.

Đến tháng 3/2026, căng thẳng tiếp tục bị đẩy lên cao khi khoảng 90.000 công nhân - chiếm hơn 70% lực lượng lao động tại Hàn Quốc, trong tổng số 129.000 nhân viên của công ty - có quyền bỏ phiếu ủng hộ kế hoạch đình công, theo Reuters.

Do ủy ban không thể hòa giải tranh chấp, các công đoàn hiện được pháp luật cho phép thực hiện các hành động lao động, bao gồm cả đình công. Để tiến hành, các công đoàn phải tổ chức bỏ phiếu trong số các thành viên của mình, và cuộc đình công có thể bắt đầu nếu đa số bỏ phiếu ủng hộ hành động đó.

Ngày 18/3, theo kết quả bỏ phiếu, có đến 93% trong tổng số 66.019 công nhân tham gia bỏ phiếu đã tán thành phương án đình công. đồng thuận với kế hoạch đình công của công đoàn Samsung.

Nếu kịch bản này xảy ra, Samsung không chỉ đối mặt với gián đoạn sản xuất mà còn có nguy cơ làm rung chuyển chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.

Theo Korea Times, Ủy ban Quan hệ Lao động Quốc gia Hàn Quốc đã quyết định đình chỉ quá trình hòa giải đàm phán tiền lương giữa Samsung Electronics và ba công đoàn hàng đầu của hãng - Công đoàn Lao động Samsung Electronics (SELU), Công đoàn Quốc gia Samsung Electronics và Công đoàn Samsung Electronics Co.

Hai bên đã tiến hành đàm phán về tiền lương từ tháng 12/2025, nhưng không thể thu hẹp những khác biệt, cả hai phía đều từ chối thỏa hiệp về yêu cầu của công đoàn trong việc loại bỏ giới hạn trên đối với khoản tiền thưởng lợi nhuận vượt mức của công ty, gọi tắt là OPI.

Công ty cho biết trong một tuyên bố rằng họ rất tiếc về việc đàm phán thất bại, nói rằng "các công đoàn đã nhiều lần yêu cầu loại bỏ giới hạn trên đối với OPI."

Công ty đề xuất duy trì mức trần OPI hiện tại là tối đa 50% lương hàng năm của nhân viên, đồng thời cho phép người lao động lựa chọn giữa lợi nhuận hoạt động và giá trị kinh tế làm cơ sở tính toán khoản thưởng.

Đề xuất này cũng bao gồm khoản thanh toán OPI bổ sung 100% cho nhân viên của bộ phận bộ nhớ nếu lợi nhuận hoạt động vượt quá 100 nghìn tỷ won. Công ty cũng đề xuất các ưu đãi đặc biệt cho các bộ phận không thuộc lĩnh vực bộ nhớ hiện đang thua lỗ, tùy thuộc vào mức độ cải thiện hiệu quả hoạt động của họ.

Tuy nhiên, các thành viên công đoàn cho rằng họ cảm thấy bị thiệt thòi so với SK hynix, công ty đã trả tiền thưởng hiệu suất tương đương 2.964% lương cơ bản. Một số người cũng bày tỏ lo ngại rằng kế hoạch này có thể làm gia tăng khoảng cách giữa các bộ phận kinh doanh, cho rằng công ty dường như ưu tiên mảng sản xuất bộ nhớ.

Không dừng lại ở Hàn Quốc, các tranh chấp lao động của Samsung còn lan rộng ra quốc tế. Năm 2024 - 2025, tại Ấn Độ, hàng nghìn công nhân đã đình công trong nhiều tuần, khiến sản lượng tại một số nhà máy sụt giảm nghiêm trọng. Các yêu cầu xoay quanh tăng lương, cải thiện điều kiện làm việc và công nhận vai trò của công đoàn.

Sau khi mất thị phần trong cuộc cạnh tranh khốc liệt để cung cấp chip nhớ băng thông cao cho Nvidia vào cuối năm 2024 và đầu năm 2025, bộ phận sản xuất chip nhớ của công ty đã bị suy giảm. Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh bắt đầu ổn định vào cuối năm ngoái khi Samsung giành được thêm nhiều hợp đồng cung cấp.

Samsung hiện là một trong những nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới. Trong khi nhu cầu chip phục vụ trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu đang tăng mạnh, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể gây hiệu ứng domino, ảnh hưởng đến nhiều ngành từ ô tô, điện tử tiêu dùng đến hạ tầng số.

Bài toán giữa quyền lợi và niềm tin

Gốc rễ của các cuộc đình công không chỉ nằm ở tiền lương, mà sâu xa hơn là vấn đề niềm tin và cách thức Samsung quản trị nguồn nhân lực trong suốt nhiều thập kỷ.

Trong lịch sử, Samsung nổi tiếng với chính sách “không công đoàn”, duy trì kiểm soát chặt chẽ đối với lực lượng lao động. Mô hình này từng giúp tập đoàn đạt hiệu suất cao và hạn chế xung đột, nhưng cũng bị chỉ trích vì thiếu minh bạch và hạn chế tiếng nói của người lao động.

Nhà sáng lập Samsung - ông Lee Byung-chul, người đã qua đời năm 1987, kiên quyết phản đối các công đoàn, tuyên bố ông sẽ không bao giờ cho phép chúng tồn tại "cho đến khi mắt tôi còn dính đầy bụi bẩn".

Khi môi trường kinh tế và xã hội thay đổi, đặc biệt là sự gia tăng nhận thức về quyền lợi lao động, mô hình này dần bộc lộ hạn chế. Sự bất mãn tích tụ qua nhiều năm, đặc biệt liên quan đến cơ chế tiền thưởng và chênh lệch thu nhập so với các đối thủ như SK Hynix, đã trở thành “mồi lửa” cho các cuộc đình công.

Một trong những điểm nóng hiện nay là trần tiền thưởng - vốn được giới hạn ở mức khoảng 50% lương năm. Công đoàn yêu cầu dỡ bỏ giới hạn này và gắn tiền thưởng trực tiếp với lợi nhuận doanh nghiệp. Tuy nhiên, Samsung cho rằng việc này có thể làm gia tăng chi phí, ảnh hưởng đến khả năng đầu tư trong một ngành đòi hỏi vốn lớn và có tính chu kỳ cao.

Bài toán đặt ra cho Samsung không đơn thuần là nhượng bộ hay không, mà là làm thế nào để cân bằng giữa ba yếu tố: quyền lợi người lao động, lợi ích cổ đông và chiến lược phát triển dài hạn.

Nếu không xử lý khéo léo, hệ quả có thể vượt xa phạm vi tài chính. Uy tín của Samsung - vốn được xây dựng dựa trên sự ổn định và khả năng cung ứng có thể bị ảnh hưởng khi các đối tác bắt đầu lo ngại về rủi ro gián đoạn. Đồng thời, làn sóng bất mãn nội bộ cũng có thể làm suy giảm động lực làm việc và khả năng giữ chân nhân tài trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt.

Ông Seo Ji-yong - Giáo sư quản trị kinh doanh tại Đại học Sangmyung cho rằng Samsung thiếu kinh nghiệm trong quản lý quan hệ lao động. “Nếu ban lãnh đạo vẫn giữ tư duy cũ và phớt lờ các yêu cầu của công đoàn, những tranh chấp như thế này có thể làm suy giảm đà tăng trưởng lợi nhuận của Samsung,” ông nói.

“Việc lao động đình công sẽ ảnh hưởng đáng kể đến toàn bộ công ty, đặc biệt là vào thời điểm công ty cần phải hành động nhanh chóng trong ngành công nghiệp bán dẫn luôn thay đổi,” ông Kim Dae-jong - Giáo sư kinh doanh tại Đại học Sejong, cho biết.

“Số lượng nhân viên gia nhập công đoàn dường như cao hơn so với năm 2024, và một phần đáng kể công nhân thuộc công đoàn đến từ bộ phận bán dẫn, vốn chiếm một phần lớn lợi nhuận tổng thể của công ty. Do đó, tác động tiềm tàng có thể lớn hơn nhiều so với cuộc đình công đầu tiên vào năm 2024, và khả năng ứng phó với rủi ro lao động của ban quản lý ngày càng trở nên quan trọng", một quan chức trong ngành cho biết.

Khả năng xảy ra một cuộc đình công càng làm tăng thêm sự bất ổn cho Samsung Electronics, vốn đã phải đối mặt với những rủi ro địa chính trị gia tăng xuất phát từ Mỹ và cuộc chiến tranh Israel-Iran, vị này nói.

Samsung Electronics hiện giữ vị trí dẫn đầu thị trường điện thoại thông minh Trung Đông với 34% thị phần tính đến quý 3 năm 2025, và khu vực này cũng là thị trường trọng điểm đối với mảng kinh doanh thiết bị gia dụng của hãng. Nếu xung đột trong khu vực kéo dài, điều đó có thể ảnh hưởng đến tâm lý người tiêu dùng tại thị trường này.