SpaceX lao dốc sau IPO, cổ phiếu công nghệ đối mặt phép thử lớn

Cơn sốt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) từng bùng nổ nhờ trí tuệ nhân tạo (AI) đang đối mặt với thử thách lớn khi cổ phiếu SpaceX bất ngờ lao dốc mạnh chỉ sau một tháng niêm yết. Diễn biến này không chỉ làm lung lay niềm tin của nhà đầu tư đối với những doanh nghiệp mới lên sàn, mà còn khiến triển vọng của thị trường IPO Mỹ trong nửa cuối năm 2026 trở nên kém lạc quan hơn.

Theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp, phần lớn các doanh nghiệp IPO tại Mỹ trong hai tháng gần đây hiện đều giao dịch dưới mức giá chào bán ban đầu. Điều đó cho thấy tâm lý hưng phấn từng bao trùm Phố Wall đang dần nhường chỗ cho sự thận trọng, đặc biệt khi những thương vụ đình đám nhất cũng không còn duy trì được sức hút.

SpaceX từ biểu tượng thành áp lực đối với thị trường IPO

Sau khi tạo nên cơn địa chấn với đợt IPO lớn nhất lịch sử, SpaceX nhanh chóng trở thành tâm điểm của thị trường chứng khoán Mỹ. Tuy nhiên, chỉ trong vòng một tháng kể từ khi đạt đỉnh sau niêm yết, cổ phiếu của công ty hàng không vũ trụ này đã giảm xuống dưới cả mức giá IPO, tạo ra cú sốc lớn đối với giới đầu tư.

Phiên giao dịch ngày thứ Năm (16/7) ghi nhận cổ phiếu SpaceX giảm thêm 2,97%, đánh dấu phiên giảm thứ tám trong chín phiên gần nhất. So với mức đóng cửa cao nhất hồi tháng trước, giá trị vốn hóa của công ty đã bốc hơi tới 903 tỷ USD.

Sự lao dốc của SpaceX không chỉ tác động đến chính doanh nghiệp này mà còn kéo giảm hiệu suất của toàn bộ nhóm cổ phiếu IPO năm 2026. Đây là minh chứng rõ ràng cho việc các thương vụ quy mô lớn có thể ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý thị trường khi đóng vai trò là thước đo cho niềm tin của nhà đầu tư.

Không chỉ SpaceX, làn sóng điều chỉnh còn lan rộng sang các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hạ tầng AI cũng như hàng không - quốc phòng, hai nhóm ngành từng được xem là "ngôi sao" của thị trường IPO năm nay.

Theo Bloomberg, tính đến ngày 15/7, lợi suất bình quân gia quyền của các thương vụ IPO tại Mỹ trong năm 2026 chỉ còn khoảng 6%, thấp hơn đáng kể so với mức tăng 11% của chỉ số S&P 500 trong cùng giai đoạn.

Nếu loại bỏ ảnh hưởng của hai "siêu IPO" là SpaceX và SK Hynix, hiệu suất trung bình của các doanh nghiệp IPO năm nay vẫn đạt khoảng 10%. Dù vậy, con số này vẫn thấp hơn mức sinh lời của thị trường chung, phản ánh việc nhà đầu tư không còn sẵn sàng trả mức định giá quá cao cho những doanh nghiệp tăng trưởng.

Cùng lúc đó, cổ phiếu SK Hynix - doanh nghiệp vừa huy động thành công 26,5 tỷ USD trong đợt niêm yết kỷ lục tuần trước, cũng giảm tới 12%, chỉ còn giao dịch nhỉnh hơn đôi chút so với mức giá 149 USD của chứng chỉ lưu ký Mỹ (ADR) được bán cho nhà đầu tư.

Dòng tiền rời xa những cổ phiếu tăng trưởng nóng

Điều đáng chú ý là sự suy yếu của các cổ phiếu IPO diễn ra trong bối cảnh chỉ số S&P 500 gần như đi ngang suốt tháng qua. Tuy nhiên, bên dưới bức tranh tưởng như ổn định đó lại là sự dịch chuyển mạnh của dòng tiền.

Trong khoảng thời gian này, chỉ số bán dẫn Philadelphia Semiconductor Index đã giảm tới 11%, trong khi rổ cổ phiếu tăng trưởng theo động lượng cũng mất hơn 8%.

Điều này cho thấy giới đầu tư đang rút vốn khỏi những lĩnh vực từng dẫn dắt thị trường, đặc biệt là AI và công nghệ bán dẫn, để chuyển sang các tài sản có mức định giá hấp dẫn hơn hoặc ít rủi ro hơn.

Ông Eddie Molloy, đồng Giám đốc phụ trách thị trường vốn cổ phần toàn cầu tại Morgan Stanley, nhận định rằng chủ đề AI đã tạo ra động lực rất mạnh, giúp nhiều cổ phiếu mới niêm yết tăng giá ngay sau khi giao dịch. Tuy nhiên, khi thị trường bước vào giai đoạn biến động hơn, sức nóng này tất yếu sẽ giảm bớt và đó là diễn biến hoàn toàn bình thường.

Các ngân hàng đầu tư cũng bắt đầu điều chỉnh kỳ vọng đối với thị trường IPO trong những tháng tới.

Ông Michael Ventura, đồng Giám đốc thị trường vốn cổ phần Mỹ tại Royal Bank of Canada (RBC), cho biết hoạt động phát hành mới trong ngắn hạn nhiều khả năng sẽ trầm lắng hơn so với dự báo trước đây.

Theo ông, thị trường vẫn sẽ xuất hiện những thương vụ IPO mới được triển khai và định giá, nhưng ngoài các doanh nghiệp nổi bật, số lượng giao dịch sẽ ít hơn đáng kể.

Điều này phản ánh sự thay đổi trong khẩu vị rủi ro của các quỹ đầu tư sau khi chứng kiến nhiều cổ phiếu mới lên sàn nhanh chóng mất giá.

Nửa cuối năm vẫn còn nhiều kỳ vọng?

Dù thị trường đang trải qua giai đoạn điều chỉnh, giới tài chính vẫn chưa từ bỏ kỳ vọng về một sự bùng nổ mới trong nửa cuối năm.

Theo Bloomberg News, Anthropic - một trong những công ty AI được định giá cao nhất thế giới, có thể tiến hành IPO sớm nhất vào tháng 10. Nếu thương vụ này diễn ra thành công, đây nhiều khả năng sẽ trở thành chất xúc tác giúp khơi lại sự quan tâm của nhà đầu tư đối với lĩnh vực AI.

Bên cạnh đó, các ngân hàng đầu tư lớn nhất Phố Wall vừa công bố doanh thu từ hoạt động tư vấn phát hành cổ phiếu trong quý II đạt mức cao nhất kể từ năm 2021. Động lực chính đến từ thương vụ IPO kỷ lục của SpaceX cùng làn sóng huy động vốn quy mô lớn cho hạ tầng AI.

Theo thống kê của Bloomberg, tính đến ngày 16/7, các doanh nghiệp đã huy động được khoảng 157 tỷ USD thông qua các đợt IPO tại Mỹ, không bao gồm các công ty mua lại có mục đích đặc biệt (SPAC) và các phương tiện tài chính tương tự.

Nhiều chuyên gia ngân hàng vẫn giữ quan điểm tích cực rằng hoạt động phát hành mới sẽ sôi động trở lại sau kỳ nghỉ Lễ Lao động của Mỹ vào tháng 9.

Ông Arnaud Blanchard, đồng Giám đốc thị trường vốn cổ phần toàn cầu tại Morgan Stanley, cho rằng biến động của thị trường chung chắc chắn có tác động đến hoạt động IPO. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng nhu cầu của nhà đầu tư đối với các thương vụ chất lượng vẫn chưa suy giảm và thị trường vẫn kỳ vọng sẽ đón thêm nhiều doanh nghiệp mới lên sàn trong các quý tới.

Diễn biến của SpaceX đã trở thành lời nhắc nhở rằng ngay cả những doanh nghiệp được kỳ vọng nhất cũng không thể miễn nhiễm trước áp lực định giá và biến động thị trường. Thị trường IPO Mỹ chưa kết thúc chu kỳ tăng trưởng, nhưng giai đoạn "dễ huy động vốn" nhờ sức nóng của AI có thể đã qua.