Thương chiến, bom nợ và dịch bệnh cùng bóp nghẹt kinh tế Trung Quốc
Phương Thảo -
06/02/2020 07:26 (GMT+7)
Dịch virus corona không chỉ giáng cú đòn choáng váng lên nền kinh tế lớn thứ hai thế giới mà còn tăng "độc lực" của thương chiến khiến bom nợ Trung Quốc phình to.
Cảnh hoang lạnh tại Vũ Hán, tâm chấn của dịch virus corona. Ảnh: Getty Images.
Khi chính quyền Trung Quốc thực hiện hàng loạt biện pháp chống dịch virus Vũ Hán như cấm các tour du lịch trong và ngoài nước, phong tỏa tỉnh Hồ Bắc và kéo dài kỳ nghỉ Tết Nguyên Đán, phần lớn nền kinh tế lớn thứ hai thế giới rơi vào trạng thái tê liệt.
Giới quan sát nhận định virus corona đã giáng một cú đòn chí mạng vào nền kinh tế đang vật vã vì hậu quả của thương chiến Mỹ - Trung và quả bom nợ khổng lồ ngày càng phình to.
Năm 2019, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc lao dốc xuống 6,1%, mức thấp nhất trong vòng 30 năm qua. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này là cuộc chiến thương mại kéo dài gần hai năm giữa Trung Quốc và Mỹ.
Thuế trừng phạt và các biện pháp hạn chế thương mại của Tổng thống Mỹ Donald Trump ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế Trung Quốc và khiến hàng triệu lao động nước này mất việc.
Thất nghiệp sẽ tràn lan
Các chuyên gia quốc tế còn cho rằng tỷ lệ thất nghiệp 4-5% mà chính quyền Trung Quốc công bố không phản ánh đúng tình trạng sức khỏe sa sút nghiêm trọng của nền kinh tế 1,4 tỷ dân.
“Năm 2020 sẽ là quãng thời gian cực kỳ khó khăn đối với Trung Quốc và thất nghiệp hàng loạt là vấn đề đáng sợ nhất”, CNN dẫn lời nhà phân tích Frank Ching thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Hong Kong cảnh báo.
Ông Hao Yao - Giám đốc Công ty hậu cần Yingsheng Global Logistics ở Thâm Quyến (Trung Quốc) - tiết lộ lợi nhuận của công ty đã giảm hơn 30% trong năm 2019 do các doanh nghiệp khách hàng bị ảnh hưởng bởi chiến tranh thương mại Mỹ - Trung.
Bên cạnh cuộc khủng hoảng thương mại, quả bom nợ 40.000 tỷ USD của Trung Quốc đang ngày càng phình to. Các ngân hàng nông thôn Trung Quốc lao đao, nợ tiêu dùng của người dân tăng vọt, chính quyền siết chặt kiểm soát cho vay khiến các công ty tư nhân gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn.
Do đó, trong năm 2019 chính quyền Trung Quốc vì thế bị đẩy vào thế tiến thoái lưỡng nan. Đó là vừa phải đảm bảo tăng trưởng kinh tế, vừa ngăn chặn nguy cơ chi tiêu quá tay, đặc biệt là hạn chế các dự án phát triển hạ tầng "voi trắng" (tốn kém kinh phí nhưng khó sinh lời).
“Chính quyền Trung Quốc cố gắng thực hiện các biện pháp cần thiết tối thiểu để ngăn chặn nguy cơ cỗ xe lửa kinh tế trật đường ray”, Bloomberg dẫn lời của nhà kinh tế trưởng Andrew Tilton thuộc Goldman Sachs nhận định.
Người dân Vũ Hán mua sắm trong một siêu thị ở thời điểm thành phố mới bị phong tỏa. Ảnh: Getty Images.
Trước nguy cơ nền kinh tế trật bánh, việc đảm bảo sự ổn định là ưu tiên hàng đầu. Do đó, ngay cả khi căn bệnh lạ lây lan nhanh từ tháng 12/2019, Thị trưởng Vũ Hán Chu Tiên Vượng vẫn dành thời gian để quảng bá các dự án trong tương lai của thành phố trước Hội đồng Nhân dân thành phố Vũ Hán hôm 7/1.
Ông Chu hứa hẹn xây dựng các trường y tế, mở cửa triển lãm y tế thế giới, phát triển khu công nghiệp tương lai cho các công ty y tế... Ông không nhắc nửa câu đến dịch bệnh mới bùng phát.
“Đó là mùa đại hội và không phải thời điểm thích hợp để có tin xấu”, tờ New York Times bình luận. Nhưng chính căn bệnh lạ này đã giáng đòn chí mạng, khiến các hoạt động kinh tế của cả Trung Quốc rơi vào trạng thái tê liệt.
Nền kinh tế tê liệt
Virus Vũ Hán là cú đòn gây choáng váng đối với Trung Quốc. Các hoạt động kinh tế trong nước bị ngưng trệ, khiến nền kinh tế càng lao đao sau năm 2019 đã hứng chịu nhiều tổn thương vì thương chiến Mỹ - Trung và quả bom nợ 40.000 tỷ USD.
Hàng loạt thành phố bị đóng cửa, du lịch rơi vào trạng thái tê liệt, các hoạt động giải trí và tụ họp bị hạn chế dẫn đến thiệt hại nặng nề đối với các ngành thương mại và dịch vụ.
Các công ty sản xuất sử dụng nhiều lao động cũng đối mặt với tình trạng đáng báo động khi chính quyền nhiều địa phương hạn chế tụ tập đông người để ngăn chặn virus corona người lây lan.
“Nếu dịch bệnh được kiểm soát vào cuối tháng 2, tác động đến ngành sản xuất có thể được kiểm soát. Nhưng nếu đến tháng 3, virus vẫn chưa được kiềm chế, khách hàng có khả năng chuyển sang đặt hàng tại các nước khác”, South China Morning Post dẫn lời ông Liu Kaiming, Chủ tịch Viện Contemporary Observation, dự đoán.
Dịch bệnh bùng phát dẫn đến sự sụt giảm nghiêm trọng về số lượng đơn hàng, gây thiệt hại cho cả các ngành sản xuất công nghệ cao và những doanh nghiệp vừa và nhỏ, sử dụng nhiều lao động.
Trong khi các doanh nghiệp lớn phải cắt giảm chi phí, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ thậm chí trượt đến bờ vực phá sản nếu tình hình không tiến triển thêm.
“Hàng tháng, chúng tôi vẫn phải trả 156 triệu NDT (22,3 triệu USD) cho nhân viên. Dòng tiền của chúng tôi chỉ có thể duy trì khoản chi này trong vòng 3 tháng. Nếu tình hình không tiến triển, chúng tôi không còn lựa chọn nào khác ngoài sa thải nhân viên”, ông Jia, ông chủ chuỗi nhà hàng Xibei, thừa nhận.
“Tiền thuê nhà, tiền lương cho nhân viên, các khoản phí cố định không thay đổi. Chúng đều là những gánh nặng lớn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ như chúng tôi”, South China Morning Post dẫn lời ông Wang, chủ nhà máy giày dép ở thành phố Đông Hoản (tỉnh Quảng Đông), than vãn.
Tình hình ngày càng trầm trọng
Trong phiên giao dịch đầu tiên sau Tết Nguyên Đán ngày 3/2, thị trường chứng khoán Trung Quốc sụt giảm tới 8% vì giới đầu tư lo ngại về tác động kinh tế dài hạn của dịch virus Vũ Hán.
CNN cho hay nhiều chuyên gia kinh tế thế giới dự đoán dịch virus corona có thể thổi bay 62 tỷ USD của nền kinh tế Trung Quốc trong 3 tháng đầu năm.
Mục tiêu tăng trưởng GDP 6% trong năm 2020 giờ đây trở thành giấc mơ xa vời đối với Trung Quốc. “Tăng trưởng GDP của Trung Quốc trong quý I/2020 có thể giảm xuống dưới 2%”, nhà kinh tế Freya Beamish của Pantheon Macroeconomics nhận định.
Chuyên gia kinh tế Diana Choyleva thậm chí dự đoán nền kinh tế thứ hai thế giới sẽ rơi vào suy thoái (GDP tăng trưởng âm trong hai quý liên tiếp).
Ngoài ra, dịch bệnh chết người từ Vũ Hán khiến những nguy cơ khác đang ám ảnh nền kinh tế Trung Quốc trở nên trầm trọng hơn. Với đợt bùng phát dịch virus corona, Trung Quốc khó đáp ứng cam kết trong thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 vừa hoàn tất với Mỹ.
Theo đó, Trung Quốc sẽ phải mua thêm 76,7 tỷ USD hàng hóa Mỹ trong năm nay và 123,3 tỷ USD trong năm tiếp theo.
Theo một nguồn tin của Bloomberg, các quan chức Trung Quốc hy vọng Mỹ sẽ đồng ý cho tạm hoãn thực hiện một số cam kết trong thỏa thuận trên. Một điều khoản của thỏa thuận ghi rõ hai bên có thể trì hoãn cam kết “nếu có thảm họa thiên nhiên hoặc biến cố không lường trước được”.
Ở chiều ngược lại, Mỹ vẫn giữ lập trường cứng rắn đối với Trung Quốc. Trả lời CNBC, ông Navarro - cố vấn thân cận của ông Trump - cho biết sẽ không có chuyện Washington xóa bỏ thuế trừng phạt đánh lên hàng Trung Quốc kể cả khi dịch virus corona đe dọa tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
"Đó là ý tưởng vớ vẩn của Phố Wall và tôi cho rằng chẳng có ích lợi gì khi thảo luận vấn đề đó", ông Navarro nhấn mạnh.
Vào cuối tuần qua, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc tuyên bố bơm khoảng 1.200 tỷ NDT - tương đương 174 tỷ USD - vào hệ thống tài chính nước này. Tuy nhiên, giới chuyên gia quốc tế nhận định các biện pháp này là không đủ để đưa nền kinh tế Trung Quốc phục hồi.
"Ngay cả với kịch bản lạc quan nhất là dịch bệnh được kiểm soát nhanh chóng và các hoạt động kinh tế sớm quay trở lại bình thường, chúng tôi cho rằng Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc vẫn cần phải cắt tiếp tục giảm lãi suất trong năm nay”, chuyên gia kinh tế Hubert de Barochez thuộc Capital Economics khẳng định.
(VNF) - Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi dự kiến trình Quốc hội trong thời gian tới sẽ bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các lĩnh vực công nghệ cao, đồng thời tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính nhằm tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tham gia thị trường.
(VNF) - ACBS khuyến nghị nhà đầu tư trong giai đoạn này nên gia tăng tỷ trọng tiền mặt để hưởng lợi từ môi trường lãi suất cao hiện tại, có thể phân bổ phần tiền mặt đó sang tiền gửi tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi hoặc các trái phiếu doanh nghiệp với lợi suất hấp dẫn.
(VNF) - Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển giao tài sản giữa các thế hệ doanh nhân. Đây được xem là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của ngành quản lý tài sản trong những năm tới.
(VNF) - Trong lúc giới đầu tư dõi theo các đánh giá sắp tới của MSCI, tiến trình cải cách thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn tiếp tục được thúc đẩy. Dự thảo sửa đổi Luật Chứng khoán được kỳ vọng sẽ không chỉ hỗ trợ mục tiêu nâng hạng mà còn mở rộng không gian phát triển cho thị trường vốn, nâng cao tính minh bạch và khả năng thu hút dòng vốn dài hạn.
(VNF) - Đại diện Cục Thuế cho biết, tình hình gian lận hóa đơn hiện nay vẫn có xu hướng gia tăng cả về quy mô và mức độ tinh vi. Để chủ động ngăn chặn, nhà chức trách đã nhận diện và công khai 5 thủ đoạn phổ biến.
(VNF) - Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) vừa công bố báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 với nhiều chỉ tiêu đáng chú ý về kết quả kinh doanh tích cực.
(VNF) - Ngày 15/6/2026 tại Hà Nội, Công ty Tài chính TNHH MTV Lotte Việt Nam (LOTTE Finance) và Tập đoàn MISA ký kết thỏa thuận hợp tác nhằm triển khai các giải pháp tài chính số, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và khách hàng cá nhân.
(VNF) - Trước băn khoản của cổ đông về việc cổ phiếu CTD vừa trải qua nhịp điều chỉnh mạnh, Chủ tịch Coteccons khẳng định doanh nghiệp không chạy theo biến động ngắn hạn của thị trường mà tập trung vào chất lượng tăng trưởng, hiệu quả dòng tiền và các cơ hội phát triển dài hạn.
(VNF) - Mùa cơ cấu ETF quý II/2026 đang bước vào giai đoạn cao điểm với nhiều biến động đáng chú ý. Trong khi VNM ETF dự kiến mua mạnh hàng loạt cổ phiếu, nổi bật là MSB và VPL, thì ETF Fubon tiếp tục đối mặt làn sóng rút vốn kéo dài. Những động thái này diễn ra trong bối cảnh VN-Index vẫn loay hoay dưới mốc 1.800 điểm và chưa thoát khỏi nguy cơ xuất hiện các nhịp “bẫy tăng giá” ngắn hạn.
(VNF) - Biến động nhân sự cấp cao chưa làm thay đổi định hướng của PECC2. Doanh nghiệp vẫn đặt kế hoạch tăng trưởng cao trong năm 2026, đồng thời xúc tiến hàng loạt dự án điện hạt nhân, LNG và năng lượng tái tạo.
(VNF) - Ông Trịnh Văn Tuấn, Chủ tịch Tập đoàn PC1 không còn đáp ứng điều kiện đảm nhiệm vị trí thành viên HĐQT độc lập tại Nhựa Tiền Phong do vừa bị khởi tố và bắt tạm giam.
(VNF) - Từ ngày 1/7, các doanh nghiệp thực hiện hoàn thuế, chuyển địa điểm kinh doanh, sáp nhập, giải thể hoặc có dấu hiệu rủi ro về thuế sẽ thuộc nhóm có thể bị cơ quan thuế kiểm tra trực tiếp tại trụ sở theo quy định mới của Luật Quản lý thuế 2025.
(VNF) - Giá phát hành chỉ 10.000 đồng/cổ phiếu trong khi thị giá trên sàn cao gấp nhiều lần đang giúp hàng trăm nhân viên tại các doanh nghiệp niêm yết nhận được khoản ưu đãi đáng kể từ các chương trình ESOP.
(VNF) - Bộ Tài chính đã tiếp thu ý kiến về những “quan ngại” việc cho phép đưa nhóm tài sản số, tài sản ảo vào giao dịch bảo đảm tín dụng cho nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME).
(VNF) - Theo đại diện Mirae Asset Việt Nam, điều quan trọng lúc này không phải đoán đáy của thị trường chứng khoán, mà là nhận diện những tín hiệu sớm cho thấy dòng tiền đang dịch chuyển về đâu.
(VNF) - Cơ quan thuế đã có những cảnh báo pháp lý về hành vi lập hệ thống 2 sổ kế toán, đồng thời khuyến cáo các đơn vị tư vấn kế toán, kiểm toán, đại lý thuế tuân thủ.
(VNF) - Diễn biến của nhóm cổ phiếu tăng mạnh tuần qua tiếp tục phản ánh thực tế rằng dòng tiền trên thị trường đang tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa nhỏ và những mã có câu chuyện riêng.
(VNF) - Cục Thuế cho biết tình trạng lợi dụng chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng để gian lận, chiếm đoạt ngân sách đang diễn biến ngày càng phức tạp. Nhiều đối tượng thành lập doanh nghiệp "ma", xây dựng các đường dây mua bán hóa đơn khống hoạt động liên tỉnh, phân tầng nhiều lớp nhằm hợp thức hóa hồ sơ hoàn thuế và che giấu dòng tiền bất hợp pháp.
(VNF) - Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi dự kiến trình Quốc hội trong thời gian tới sẽ bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các lĩnh vực công nghệ cao, đồng thời tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính nhằm tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tham gia thị trường.
(VNF) - Khi hoàn thành, cầu Đại Ngãi sẽ thông tuyến Quốc lộ 60, giúp rút ngắn khoảng 80km quãng đường từ các tỉnh duyên hải Đồng bằng sông Cửu Long đi TP.HCM so với lộ trình hiện hữu qua Quốc lộ 1.