Thị trường chứng khoán vào vùng chuyển tiếp, nhóm dẫn dắt mới đang thành hình

Thị trường chứng khoán vừa trải qua thêm một tuần giao dịch đáng quên khi VN-Index giảm tuần thứ tư liên tiếp, đánh mất mốc 1.800 điểm. Thanh khoản sụt xuống mức thấp nhất trong hơn một năm, trong khi khối ngoại duy trì xu hướng bán ròng mạnh. Dường như, thị trường vẫn đang loay hoay tìm điểm cân bằng sau giai đoạn biến động mạnh, còn tâm lý nhà đầu tư vẫn chưa thoát khỏi trạng thái uể oải.

Chia sẻ với Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance, bà Nguyễn Thị Bình Minh, Giám đốc Trung tâm Kinh doanh Công ty cổ phần Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam cho hay, sau những phiên giảm mạnh, điều làm nhà đầu tư “mệt” nhất không phải điểm số mà là cảm giác “khó đọc” thị trường.

“Chỉ số giảm, tài khoản biến động, các nhịp hồi chưa đủ tin cậy, tâm lý nhà đầu tư liên tục bị kéo qua lại giữa sợ rủi ro và sợ bỏ lỡ”, bà Bình Minh phân tích.

Theo vị chuyên gia, trong bối cảnh đó, điều quan trọng không phải là cố gắng dự đoán VN-Index còn giảm bao nhiêu, mà là nhận diện những tín hiệu sớm cho thấy dòng tiền đang dịch chuyển về đâu. Nếu thị trường dần ổn định trở lại, những nhóm ngành ngừng xấu đi, có định giá hấp dẫn hơn và sức mạnh giá cải thiện sẽ là những ứng viên sáng giá cho vai trò dẫn dắt chu kỳ mới.

Một số ngành đã ngừng xấu đi, cơ hội đang manh nha

Theo bà Nguyễn Thị Bình Minh, VN-Index vẫn đang nằm dưới các đường trung bình ngắn hạn. Độ rộng thị trường không mấy tích cực khi tỷ lệ cổ phiếu trên MA50 chỉ quanh 27,5%, trên MA200 khoảng 24,1%, cho thấy phần lớn cổ phiếu vẫn chưa thoát khỏi trạng thái suy yếu.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cho rằng, thay vì đoán đáy, nhà đầu tư nên quan sát xem định giá đã chiết khấu đủ chưa và dòng tiền đã bắt đầu phân hóa hay chưa.

“Lịch sử thị trường cho thấy nhóm dẫn dắt mới thường không xuất hiện khi mọi thứ đã rõ ràng. Chúng thường bắt đầu lộ diện trong lúc thị trường còn nhiều nghi ngờ, nhưng một số nhóm ngành đã ngừng xấu đi, định giá trở nên hấp dẫn hơn và sức mạnh giá bắt đầu cải thiện”, bà Nguyễn Thị Bình Minh phân tích.

Theo đại diện Mirae Asset Việt Nam, dữ liệu hiện tại cho thấy thị trường đang ở vùng chuyển tiếp: định giá đã hấp dẫn hơn, nhưng thanh khoản và độ rộng chưa xác nhận một xu hướng mới. P/E phần lõi thị trường đã giảm về quanh 11 lần; nhiều ngành giao dịch thấp hơn trung bình 3 năm; trong khi tỷ lệ cổ phiếu trên MA50 và MA200 vẫn ở vùng thấp. Điều này cho thấy cơ hội chưa lan tỏa trên diện rộng, nhưng sự phân hóa đã bắt đầu rõ hơn.

Đáng chú ý, có ba biến số đang phát tín hiệu tích cực hơn so với giai đoạn trước.

Thứ nhất là diễn biến của giá dầu thế giới. Giá dầu Brent đã giảm về quanh 85 USD/thùng khi kỳ vọng Mỹ và Iran có thể đạt thỏa thuận mở lại Eo biển Hormuz tăng lên. So với vùng đỉnh tháng 4 quanh 120 USD/thùng, giá dầu đã giảm khoảng 30%. Nếu giá dầu Brent tiếp tục quay về vùng 70–75 USD/thùng, vùng trước khi chiến sự leo thang, đây sẽ là tín hiệu cho thấy phần bù rủi ro địa chính trị đang được thị trường định giá lại. Còn xét về kỹ thuật, giá dầu đang hình thành mô hình hai đỉnh sau nhịp tăng nóng vì rủi ro chiến sự.

“Với Việt Nam, giá đầu là biến số quan trọng vì nó tác động trực tiếp tới lạm phát, tỷ giá, chi phí vận tải, chi phí đầu vào và biên lợi nhuận doanh nghiệp. Khi giá dầu hạ nhiệt, áp lực vĩ mô ngắn hạn cũng bớt căng hơn. Dù chưa phải tín hiệu xác nhận thị trường cổ phiếu đã tạo đáy nhưng đây là một biến số lớn đang chuyển từ tiêu cực sang bớt tiêu cực”, bà Nguyễn Thị Bình Minh phân tích.

Bên cạnh đó, yếu tố định giá cũng đang trở nên hấp dẫn hơn đáng kể. Theo đại diênj Mirae Asset, P/E bề mặt của VN-Index hiện quanh 13,5 lần, không phải vùng đắt nếu so với lịch sử. Nhưng nếu loại ảnh hưởng của nhóm Vingroup, nhóm đang làm “méo” đáng kể cả vốn hóa lẫn lợi nhuận của chỉ số, P/E phần còn lại của thị trường chỉ quanh 11 lần. Với kỳ vọng lợi nhuận 2026 tăng khoảng 15–20%, P/E forward của phần lõi thị trường có thể chỉ còn khoảng 9,5–10 lần.

“Quan trọng hơn, dữ liệu từ MoneyGain cho thấy, bức tranh rẻ không chỉ nằm ở chỉ số chung. Nếu nhìn theo định giá ngành, ngoại trừ bất động sản, phần lớn các ngành đang giao dịch thấp hơn trung bình 3 năm. Điều này cho thấy thị trường đang có một mặt bằng định giá hấp dẫn trên diện rộng hơn, chứ không chỉ là vài cổ phiếu riêng lẻ”, bà Bình Minh nói.

Một yếu tố khác được vị chuyên gia nhấn mạnh là sự thay đổi trong tương quan giữa các kênh đầu tư. Trong khi lãi suất tiền gửi vẫn duy trì ở mức tương đối cao, nhiều tài sản đầu cơ từng thu hút dòng tiền mạnh lại đang suy yếu. Giá vàng đã tạo đỉnh từ tháng 2 và xuất hiện tín hiệu "giao cắt tử thần" lần đầu tiên kể từ đầu năm 2024, hàm ý xung lực tăng đã suy yếu và rủi ro bước vào xu hướng giảm cao hơn. Trong khi đó, bòn Bitcoin đã giảm hơn một nửa so với vùng đỉnh, từ vùng 125.000 USD về quanh 60.000 USD, mất hơn 50%.

“Khi vàng, tiền số và các tài sản đầu cơ không còn dễ kiếm tiền, cổ phiếu, đặc biệt là cổ phiếu tốt, định giá hợp lý và có dòng tiền quay lại, sẽ dần được nhìn lại. Điều này không có nghĩa dòng tiền sẽ lập tức quay lại chứng khoán. Nhưng tương quan giữa các kênh tài sản đang bớt bất lợi hơn cho kênh cổ phiếu”, bà Nguyễn Thị Bình Minh đánh giá.

Những “ứng viên” tiềm năng cho vai trò dẫn dắt mới

“Sau các nhịp biến động mạnh, nhóm dẫn dắt mới thường không xuất hiện từ toàn thị trường, mà từ những ngành có ba đặc điểm: định giá đã chiết khấu, sức mạnh giá cải thiện và triển vọng lợi nhuận có cơ sở”, đại diện Mirae Asset Việt Nam nhấn mạnh, trọng tâm lúc này là quan sát dữ liệu để nhận diện nơi dòng tiền đang cải thiện sớm hơn phần còn lại của thị trường.

Từ dữ liệu của MoneyGain, bà Nguyễn Thị Bình Minh chỉ ra rằng, có một số nhóm ngành đang nổi lên như những “ứng viên” tiềm năng cho vai trò dẫn dắt mới của thị trường.

Đầu tiên là nhóm thực phẩm và đồ uống, một nhóm ngành phòng thủ đang có định giá thấp hơn lịch sử. Theo dữ liệu MoneyGain, P/E của ngành này hiện ở quanh mức 15,4 lần, thấp hơn trung bình 3 năm khoảng 19,5 lần và tiệm cận vùng thấp hơn hai độ lệch chuẩn. Bên cạnh đó, sức mạnh giá tương đối (RS) cũng đang hồi từ vùng thấp và tiệm cận lại vùng 50.

Dù những tín hiệu này chưa đủ để khẳng định thực phẩm và đồ uống sẽ trở thành nhóm dẫn dắt mới, nhưng theo bà Bình Minh, dòng tiền đã không còn đứng ngoài quan sát. Trong đó, MSN và VNM là hai mã đáng theo dõi. VNM thiên về phòng thủ, cổ tức và định giá, còn MSN có câu chuyện phục hồi lợi nhuận và tái định vị hệ sinh thái tiêu dùng.

Thứ hai là nhóm dầu khí, dù câu chuyện ở đây không đơn thuần là diễn biến tăng giảm của giá dầu. Theo bà Bình Minh, nhà đầu tư không nên nhìn nhận theo hướng giá dầu tăng thì cổ phiếu dầu khí sẽ tăng, bởi khi dầu leo thang quá mạnh, toàn thị trường lại phải đối mặt với áp lực lạm phát, tỷ giá và chi phí đầu vào gia tăng. Kịch bản tích cực hơn là giá dầu duy trì ổn định ở vùng hợp lý.

Hiện ngành dầu khí đang giao dịch ở mức P/E khoảng 12,6 lần, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình ba năm là 18,7 lần, tương đương mức chiết khấu khoảng 33%. Đồng thời, định giá hiện tại cũng chỉ cao hơn nhẹ vùng -1 độ lệch chuẩn khoảng 11,2 lần. Điều này cho thấy mặt bằng định giá của ngành đã quay về vùng hấp dẫn hơn. Trong đó, BSR là cái tên đáng chú ý nhờ quy mô lớn, thanh khoản tốt và câu chuyện riêng trong lĩnh vực lọc hóa dầu.

Thứ ba là nhóm dịch vụ tài chính – chứng khoán, vốn nhạy với thanh khoản và kỳ vọng nâng hạng.

“Nếu thị trường bước vào một nhịp hồi phục có chất lượng hơn, đây sẽ là nhóm phản ứng sớm nhất. Nguyên nhân là lợi nhuận của ngành có mối liên hệ trực tiếp với thanh khoản thị trường, hoạt động cho vay ký quỹ, các thương vụ IPO cũng như kỳ vọng nâng hạng thị trường”, bà Nguyễn Thị Bình Minh lý giải.

Hiện tại, P/E của nhóm dịch vụ tài chính ở mức khoảng 16 lần, thấp hơn khá nhiều so với mức trung bình ba năm là 22,3 lần. Các cổ phiếu như VND hay VCK có thể được đưa vào danh sách theo dõi. Tuy nhiên, theo vị chuyên gia, đây vẫn là nhóm “beta cao”, sẽ hấp dẫn khi thị trường xác nhận bằng thanh khoản và xu hướng rõ hơn.

Trong khi đó, nếu nhìn xa hơn về nửa cuối năm 2026, xây dựng và vật liệu xây dựng được xem là nhóm có câu chuyện cơ bản rõ ràng nhất. Đây là nhóm hưởng lợi trực tiếp từ đầu tư công, nhu cầu mở rộng năng lực sản xuất và chu kỳ tăng trưởng được hỗ trợ bởi chính sách.

P/E của ngành hiện chỉ dao động quanh 11–12 lần, thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình ba năm khoảng 23,8 lần. Theo bà Bình Minh, đây là nhóm vừa sở hữu nền tảng tăng trưởng tương đối rõ nét, vừa có lợi thế đáng kể về định giá. Một số doanh nghiệp đáng chú ý gồm HPG, BMP, HT1 trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, cùng CTR ở mảng hạ tầng, xây lắp và viễn thông.