Những thương vụ "thâu tóm thù địch" (hostile takeover) đúng nghĩa trên thị trường chứng khoán Việt Nam không nhiều nhưng cũng hề hiếm nếu xét theo chuẩn quốc tế. Theo thông lệ quốc tế, hostile takeover là thương vụ thâu tóm diễn ra khi không có sự đồng thuận của ban lãnh đạo công ty mục tiêu. Bên mua có thể tiếp cận trực tiếp cổ đông thông qua chào mua công khai, hoặc tìm cách thay thế HĐQT bằng việc tập hợp quyền biểu quyết.
Tại Việt Nam, khái niệm này khó áp dụng một cách rạch ròi. Phần lớn doanh nghiệp niêm yết có cơ cấu sở hữu cô đặc, với cổ đông sáng lập, cổ đông nhà nước hoặc nhóm gia đình nắm tỷ lệ lớn. Trong khi đó, nhiều cuộc chuyển giao quyền kiểm soát không diễn ra bằng một lời chào mua công khai minh bạch, mà thông qua mua gom trên sàn, giao dịch thỏa thuận, nhận ủy quyền, liên minh cổ đông hoặc tận dụng mâu thuẫn nội bộ.
Các biện pháp phòng vệ gần như chưa phổ biến. Thay vào đó, phản ứng của doanh nghiệp mục tiêu thường là mua cổ phiếu quỹ, trì hoãn đại hội, tranh luận về tư cách cổ đông hoặc tìm kiếm cổ đông đồng minh. Chính vì vậy, các thương vụ tại Việt Nam thường nằm ở vùng giao thoa giữa thâu tóm thù địch, thâu tóm không thân thiện và cuộc chiến giành quyền kiểm soát doanh nghiệp.
Dược Hà Tây là một trong những trường hợp điển hình nhất khi nhắc tới thâu tóm thù địch thông qua mua gom cổ phiếu tại Việt Nam. Bên mua là nhóm liên quan tới Dược Viễn Đông, khi đó do ông Lê Văn Dũng lãnh đạo.
Tại thời điểm đó, Dược Viễn Đông nắm 24,71% cổ phần Dược Hà Tây và muốn nâng tỷ lệ sở hữu lên 30%. Do vượt ngưỡng 25%, giao dịch này phải thực hiện theo cơ chế chào mua công khai theo quy định.
Điểm khiến thương vụ mang màu sắc "thù địch" nằm ở phản ứng của Dược Hà Tây. Công ty đăng ký mua 400.000 cổ phiếu quỹ, tương đương khoảng 9,7% số cổ phiếu đang lưu hành. Động thái này được giới quan sát nhìn nhận như một biện pháp phòng vệ, bởi việc mua cổ phiếu quỹ vừa làm giảm lượng cổ phiếu tự do lưu hành, vừa có thể đẩy giá cổ phiếu lên cao, qua đó khiến bên mua khó gom thêm cổ phần.
Căng thẳng sau đó chuyển sang bình diện pháp lý. Dược Hà Tây từng gửi văn bản tới Bộ Y tế, UBND TP Hà Nội, UBCKNN và HNX, cho rằng cổ phiếu DHT bị thao túng bởi nhóm Dược Viễn Đông.
Vụ việc khép lại bằng án hình sự đối với ông Lê Văn Dũng, cựu Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Dược Viễn Đông, về hành vi thao túng giá chứng khoán. Theo cáo trạng, nhóm này đã giao dịch hơn 6,5 triệu cổ phiếu DHT, tương đương 64,2% tổng khối lượng DHT giao dịch trong giai đoạn liên quan. Tòa cũng nhận định mục tiêu của nhóm là nắm trên 50% cổ phần DHT để kiểm soát và thâu tóm công ty.
Dược Hà Tây vì vậy có thể xem là một trong những trường hợp rõ nét nhất của hostile takeover trên thị trường Việt Nam: có hoạt động mua gom, có mục tiêu kiểm soát, có phản ứng chống đối từ doanh nghiệp mục tiêu và có kết luận pháp lý liên quan đến thao túng giao dịch. Tuy nhiên, thương vụ này thất bại và để lại bài học lớn về ranh giới giữa M&A, mua gom hợp pháp và hành vi thao túng giá cổ phiếu.
Descon là một trường hợp đáng chú ý khác, nhưng khác Dược Hà Tây ở chỗ bên thâu tóm không cần nắm quá 50% cổ phần.
Nhóm liên quan tới Bình Thiên An, gắn với ông Trịnh Thanh Huy, được báo chí ghi nhận đã giành quyền kiểm soát Descon với tỷ lệ sở hữu chính thức khoảng 21,6%. Quyền lực của nhóm này đến từ sự ủng hộ của các cổ đông bên ngoài, một số cổ đông nội bộ và cả người cũ trong ban lãnh đạo Descon.
Trước đại hội cổ đông, nhóm Bình Thiên An tuyên bố có sự hậu thuẫn của nhóm cổ đông nắm khoảng 35% vốn và yêu cầu 3/5 ghế HĐQT. Khi yêu cầu không được đáp ứng đầy đủ, nhóm này được cho là đe dọa phủ quyết các nghị quyết quan trọng. Sau đó, nhờ thêm sự ủng hộ từ một thành viên HĐQT cũ, cán cân quyền lực dần nghiêng về phía nhóm cổ đông mới.
Chỉ trong chưa đầy 6 tháng, quyền kiểm soát Descon đổi chủ. Cuộc chuyển giao quyền lực bùng nổ tại ĐHĐCĐ bất thường tháng 12/2010. Hai lãnh đạo cũ là ông Nguyễn Xuân Bảng và ông Nguyễn Văn Thương bị miễn nhiệm khỏi HĐQT. Báo Tuổi Trẻ mô tả đại hội diễn ra căng thẳng, với tranh cãi về tư cách chủ tọa và sự can thiệp của lực lượng bảo vệ.
Sau biến động này, Descon không có kết cục tích cực. Cổ phiếu DCC bị hủy niêm yết bắt buộc vào năm 2011 do vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ công bố thông tin.
Descon có thể xem là một trường hợp thâu tóm không thân thiện rõ nét, dù phương thức không phải là mua gom tới 51% cổ phần. Thay vào đó, quyền kiểm soát được thiết lập thông qua phối hợp cổ đông và chiếm đa số trong HĐQT. Đây cũng là điểm đáng chú ý của thị trường Việt Nam, khi một nhóm cổ đông mới không nhất thiết phải sở hữu quá bán, nhưng vẫn có thể kiểm soát doanh nghiệp nếu cổ đông hiện hữu phân tán và ban lãnh đạo nắm tỷ lệ thấp.
Năm 2012, nhóm liên quan Eximbank công khai cho biết đại diện cho nhóm cổ đông nắm hơn 51% cổ phần Sacombank. Phía lãnh đạo Sacombank khi đó phản bác và yêu cầu làm rõ chủ sở hữu thực sự đứng sau lượng cổ phần này.
Bối cảnh của thương vụ không chỉ là mua gom cổ phiếu đơn lẻ, mà còn bao gồm việc nhận ủy quyền biểu quyết và tập hợp lực lượng cổ đông. Công đoàn Sacombank từng bày tỏ lo ngại về nhóm đứng sau Eximbank, đồng thời đề nghị cơ quan chức năng kiểm tra chủ sở hữu thực sự của lượng cổ phần được cho là vượt 51%.
Sau đó, UBCKNN xử phạt một số cổ đông vì không báo cáo khi trở thành cổ đông lớn tại Sacombank. Trong đó, Công ty Đầu tư Tài chính Sài Gòn Á Châu mua hơn 21,9 triệu cổ phiếu STB để đạt tỷ lệ 5,01%; Công ty Đầu tư Sài Gòn Exim mua hơn 42,1 triệu cổ phiếu để đạt tỷ lệ 5,17%; cá nhân Trần Phát Minh mua hơn 1,54 triệu cổ phiếu để đạt tỷ lệ 5,01%, nhưng không báo cáo và công bố thông tin theo quy định.
Sau ĐHĐCĐ Sacombank ngày 26/5/2012, đại diện từ nhóm Eximbank và SouthernBank chiếm ưu thế trong HĐQT. Sacombank thay tổng giám đốc ngay sau đó.
Nếu xét theo nghĩa chặt chẽ của một thương vụ thâu tóm doanh nghiệp niêm yết thông thường, Sacombank là trường hợp phức tạp do liên quan tới ngân hàng, ủy quyền biểu quyết và nhóm cổ đông. Nhưng xét về bản chất quản trị, đây là một trong những cuộc thâu tóm không thân thiện rõ nét nhất trên thị trường Việt Nam. Ban lãnh đạo hiện hữu phản ứng, nhóm cổ đông mới tuyên bố nắm quyền biểu quyết chi phối, và kết quả cuối cùng là thay đổi quyền lực trong HĐQT.
Tags:
(VNF) - Tổng Công ty Xây dựng Số 1 - CTCP (CC1) công bố Báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 với kết quả kinh doanh tăng trưởng. Bên cạnh đó, giá trị backlog của doanh nghiệp ghi nhận vượt 50.000 tỷ đồng sau khi bổ sung các hợp đồng mới.
(VNF) - Theo thông báo của An Gia, công ty sẽ tiếp tục thủ tục tăng vốn điều lệ tại Lộc Phát, từ mức đăng ký hiện tại hơn 180 tỷ đồng lên hơn 1.134 tỷ đồng.
(VNF) - CTCP Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG) vừa hoàn tất đợt phát hành cổ phiếu để trả cổ tức năm 2025, qua đó nâng vốn điều lệ lên hơn 84.430 tỷ đồng, tiếp tục duy trì vị thế là doanh nghiệp có quy mô vốn lớn nhất ngành thép Việt Nam.
(VNF) - Theo pháp luật thuế, nếu doanh nghiệp bị phát hiện dùng song song 2 sổ kế toán nhằm mục đích gian lận thuế, nhẹ bị xử phạt vi phạm hành chính, nặng có thể bị truy tố hình sự.
(VNF) - Dù VN-Index đang chịu áp lực phân hoá và nhiều biến động từ bên ngoài, các nhà đầu tư tổ chức vẫn đánh giá thị trường chứng khoán Việt Nam đang sở hữu mức định giá hấp dẫn nhờ nền tảng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp tích cực và triển vọng dài hạn của nền kinh tế.
(VNF) - Cổ phiếu bán dẫn bốc hơi hàng nghìn tỷ USD và liệu đây có phải tín hiệu mở đầu cho giai đoạn tái định giá đối với cơn sốt AI trên Phố Wall?.
(VNF) - Dù ghi nhận khối lượng “trao tay” lớn tại ACB, SHB hay VIX, dòng tiền nhìn chung vẫn khá dè dặt khiến thanh khoản thị trường duy trì ở mức thấp.
(VNF) - Nhiều doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán như EVN, Hòa Phát, Vingroup... đang sở hữu lượng tiền gửi ngân hàng rất lớn, lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng.
(VNF) - VN-Index đánh mất mốc tâm lý 1.800 điểm trong bối cảnh áp lực bán lan rộng, song các công ty chứng khoán cho rằng nhà đầu tư chưa nên vội vàng “bắt đáy” khi tín hiệu hỗ trợ thị trường vẫn chưa thực sự rõ ràng.
(VNF) - Cơ quan Thuế tỉnh Gia Lai đã có công văn số 2331, trong đó thông tin đến Cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh nhận diện một số hành vi vi phạm pháp luật thuế phổ biến.
(VNF) - Vingroup được cấp quyền nhận chuyển nhượng phần vốn góp của ông Phạm Nhật Vượng tại GSM, VinEnergo, SGT và G-Energo
(VNF) - VN-Index giảm gần 50 điểm trong phiên giao dịch ngày 8/6, đánh mất mốc tâm lý 1.800 điểm và xuyên thủng đường trung bình MA50. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, điều đáng lo ngại hơn là sự suy yếu kéo dài của thanh khoản – yếu tố đang khiến mọi nỗ lực phục hồi của thị trường trở nên mong manh.
(VNF) - Tuần giao dịch từ ngày 8-12/6 ghi nhận mùa cao điểm chốt quyền của các doanh nghiệp niêm yết khi có khoảng 40 công ty thông báo chốt danh sách cổ đông để thực hiện trả cổ tức hoặc phát hành cổ phiếu thưởng.
(VNF) - Masan đã triển khai thành công khoản vay tín chấp 750 triệu USD với mức lãi suất chỉ 1,8%, giảm đáng kể so với mức 3,5% cách đây 3 năm.
(VNF) - MBS cho rằng thị trường nhiều khả năng vẫn gặp khó khăn trong tuần tới. Hai phiên hồi phục cuối tuần chưa đủ độ tin cậy để xác nhận một nhịp phục hồi rõ nét, đặc biệt khi thanh khoản thị trường đang xuống mức thấp nhất trong vòng một năm.
(VNF) - Áp lực chốt lời mạnh mẽ từ Phố Wall cuối tuần trước cộng hưởng cùng cú sốc địa chính trị mới tại Trung Đông rạng sáng nay đã kích hoạt làn sóng tháo chạy trên thị trường tài chính. Tại Việt Nam, chỉ số VN-Index nhanh chóng đánh mất hơn 22 điểm chỉ sau 30 phút giao dịch.
(VNF) - Động thái gia tăng sở hữu tại CTCP Tập đoàn PC1 của CTCP Đầu tư Hạ tầng Kỹ thuật TP.HCM (CII) đang thu hút sự chú ý của giới đầu tư khi diễn ra ngay sau giai đoạn doanh nghiệp xây lắp điện này trải qua biến cố lớn liên quan đến dàn lãnh đạo cấp cao.
(VNF) - AI tiếp tục dẫn dắt dòng tiền toàn cầu, nhưng chưa đủ để xua tan những lo ngại về lãi suất và lạm phát. Trong bối cảnh thị trường quốc tế đồng loạt điều chỉnh, xác suất tăng điểm của VN-Index trong tháng 6 cũng được thống kê ở mức dưới 50%, cho thấy đây có thể là một tháng đầy thử thách đối với nhà đầu tư.
(VNF) - Quản lý quỹ Leadvisors đang đặt cược đáng kể vào nhóm doanh nghiệp cảng biển Hải Phòng khi nắm giữ lượng lớn cổ phần tại HAH, VIP Greenport và Viconship.
(VNF) - Giữa lúc DST tăng dựng đứng trên sàn HNX, cơ cấu cổ đông của doanh nghiệp cũng xuất hiện biến động đáng chú ý khi Thiên Hoàng Holdings mua vào 6,5 triệu cổ phiếu. Thương vụ diễn ra chỉ khoảng 15 ngày sau khi doanh nghiệp này được thành lập.
(VNF) - Thị trường vốn Việt Nam đang ghi nhận những bước tiến đáng kể về hạ tầng giao dịch, cơ chế vận hành và khung pháp lý, qua đó tạo nền tảng cho mục tiêu nâng hạng thị trường trong những năm tới.
(VNF) - DST tăng hơn 56%, C32 tăng gần 30%, MCO tăng hơn 40%, nhưng cái tên gây bất ngờ nhất trong bảng xếp hạng cổ phiếu tăng mạnh tuần qua lại là VJC. Đây là bluechip hiếm hoi xuất hiện giữa làn sóng đầu cơ.
(VNF) - Vinafood 2 ghi nhận doanh thu quý I/2026 giảm xuống dưới 3.000 tỷ đồng, song lợi nhuận vẫn tiếp tục được phục hồi.
(VNF) - Ông Nguyễn Ngọc Quang, Thành viên Hội đồng quản trị Công ty CP Tập đoàn Hòa Phát muốn bán 6,6 triệu cổ phiếu HPG, dự kiến thực hiện trong giai đoạn từ ngày 11/6 đến 10/7.
(VNF) - Tổng Công ty Xây dựng Số 1 - CTCP (CC1) công bố Báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 với kết quả kinh doanh tăng trưởng. Bên cạnh đó, giá trị backlog của doanh nghiệp ghi nhận vượt 50.000 tỷ đồng sau khi bổ sung các hợp đồng mới.
(VNF) - Vô tình gặp chúng tôi trên bãi biển cát trắng Bãi Cháy, bà Anna Williams, du khách đến từ Mỹ, hồ hởi: “Chúng tôi đã đi qua nhiều cảng biển trên thế giới, nhưng hiếm nơi nào tạo được cảm xúc mạnh mẽ ngay từ giây phút đầu tiên như ở đây. Âm nhạc, không gian và sự thân thiện khiến Hạ Long để lại ấn tượng rất đặc biệt. Tôi khá ấn tượng với những chuyến thuyền mang dáng dấp cổ căng đôi buồm đỏ, nó tạo những cảm xúc khá mạnh, đưa chúng tôi váo một không gian yên bình, lãng mạn.
