Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn với nhiều nhà đầu tư Israel

Chính thức có hiệu lực từ ngày 17/11/2024, Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Israel (gọi tắt là VIFTA) được kỳ vọng là động lực mở ra giai đoạn mới trong hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư song phương, nhất là đẩy mạnh xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường tiềm năng cũng như thu hút đầu tư, chuyển giao công nghệ - vốn là một trong những thế mạnh của Israel.

Sau năm đầu tiên thực thi, tác động của Hiệp định này so với kỳ vọng ra sao? Cùng lắng nghe chia sẻ từ ông Lê Thái Hòa, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Israel.

Từ góc độ địa bàn sở tại, ông hãy cho biết, điểm khác biệt so với các FTA khác và vị trí của Hiệp định VIFTA trong chính sách ngoại thương của Isarel? Điều này tạo điều kiện ra sao cho doanh nghiệp Việt Nam?

Ông Lê Thái Hòa: Israel đã ký 16 hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương với khoảng 48 đối tác trên thế giới như: EU, EFTA, Mercosur, Hoa Kỳ, Thổ Nhĩ Kỳ, Canada, Colombia, Mexico, Anh, Hàn Quốc, UAE, Việt Nam…

Ngoài ra, Israel cũng đang đàm phán một số FTA với các đối tác khác như Liên minh kinh tế Á Âu, Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản.

Mặc dù theo đuổi thực hiện tự do hóa thương mại qua các hiệp định thương mại tự do là động lực, công cụ quan trọng đối với mở rộng hợp tác kinh tế và các trường ngoại thương, nhưng Israel bảo hộ thị trường khá chặt chẽ, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp. Israel đàm phán các FTA khá linh hoạt nhưng cũng thận trọng và rắn chắc với lý do bảo vệ lợi ích cốt lõi của mình.

Với một số đối tác nhất định, Israel đàm phán kết thúc rất nhanh, phạm vi mở rộng và mức cam kết cao như với EU, UAE, các nước ở Mỹ Latin trong khi với những đối tác khác thì Israel đàm phán khá thận trọng và với thời gian kéo dài và mức độ cam kết vừa phải phạm vi cũng hài hòa. Ví dụ như với Canada, Hàn Quốc, Việt Nam. Như hiện nay Israel vẫn chưa kết thúc đàm phán với Trung Quốc và Ấn Độ.

Thời gian qua, Israel đẩy mạnh mở rộng hợp tác kinh tế và thương mại thông qua việc ký kết hàng loạt FTA với các đối tác ở châu Âu, Bắc Mỹ, Đông Nam Á, Đông Á và Trung Đông.

Đơn cử như với Hoa Kỳ: trước đây Washington đề nghị nâng cấp FTA năm 1985 nhằm yêu cầu Israel mở cửa thị trường nông sản, nhưng phía Israel không mấy hào hứng. Tuy nhiên, tình thế thay đổi trong năm vừa qua khi Tổng thống Donald Trump áp thuế đối ứng 15% đối với hàng hóa Israel từ tháng 8/2025. Để ứng phó, Israel đã chủ động đơn phương xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với nhiều mặt hàng của Hoa Kỳ.

Với Hàn Quốc, FTA giữa hai nước là một hiệp định thế hệ mới, trong đó Israel cam kết xóa bỏ 95,1% dòng thuế, còn Hàn Quốc cam kết xóa bỏ 95,2%.

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA) giữa Israel và UAE cũng có mức độ cam kết rất sâu. Theo hiệp định, khoảng 96% tổng số mặt hàng trao đổi giữa hai nước sẽ được xóa bỏ thuế quan.

So với các FTA mà Israel đã ký, Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Israel (VIFTA) mang ý nghĩa đặc biệt. Với Israel, đây là FTA đầu tiên ký với một nước Đông Nam Á và là FTA thứ ba tại châu Á, sau Hàn Quốc (2021) và UAE (2022), chưa kể FTA với Jordan từ năm 1995. Đối với Việt Nam, VIFTA là FTA song phương đầu tiên với một đối tác ở khu vực Trung Đông – Châu Phi.

VIFTA được thiết kế theo mô hình FTA truyền thống, kết hợp một số yếu tố hiện đại. Về tự do hóa thương mại, Israel cam kết xóa bỏ 92,7% dòng thuế và Việt Nam cam kết xóa bỏ 85,8% dòng thuế vào cuối lộ trình. Dù mức cam kết này chưa phải cao so với nhiều FTA khác mà Israel ký kết, nhưng được đánh giá là cân bằng lợi ích và phù hợp với kỳ vọng của cả hai bên.

Hiệp định đánh dấu một cột mốc quan trọng trong quan hệ hợp tác song phương, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại và đầu tư. Sau khi ký kết, trao đổi thương mại Việt Nam – Israel tăng trưởng mạnh, tạo thuận lợi và ưu đãi rõ ràng hơn cho hoạt động của doanh nghiệp hai nước theo các cam kết của VIFTA. Hiệp định cũng giúp Israel dễ dàng khai thác thị trường Việt Nam – đang là công xưởng sản xuất của thế giới – nhằm đáp ứng nhu cầu hàng hóa trong bối cảnh chuỗi cung ứng tại nước này bị gián đoạn. Đồng thời, VIFTA mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu sang Israel, đồng thời mở rộng hợp tác đầu tư và phát triển khoa học – công nghệ.

Hiệp định đánh dấu một cột mốc quan trọng trong quan hệ hợp tác song phương, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại và đầu tư. Sau khi ký kết, trao đổi thương mại Việt Nam – Israel tăng trưởng mạnh, tạo thuận lợi và ưu đãi rõ ràng hơn cho hoạt động của doanh nghiệp hai nước theo các cam kết của VIFTA. Hiệp định cũng giúp Israel dễ dàng khai thác thị trường Việt Nam – đang là công xưởng sản xuất của thế giới – nhằm đáp ứng nhu cầu hàng hóa trong bối cảnh chuỗi cung ứng tại nước này bị gián đoạn. Đồng thời, VIFTA mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu sang Israel, đồng thời mở rộng hợp tác đầu tư và phát triển khoa học – công nghệ.

Đối với thị trường Israel thời gian qua, thị trường Việt Nam đã và đang trở thành điểm đến hấp dẫn đối với nhiều nhà đầu tư, doanh nghiệp, thương nhân, người mua hàng, khách du lịch Israel. Nhiều đối tác Israel đã quan tâm tới thị trường và tích cực sang Việt Nam tìm kiếm đối tác, bạn hàng để mua hàng cũng như tìm kiếm cơ hội đầu tư để dịch chuyển các dự án đầu tư sang Việt Việt Nam.

Israel hiện nay là đối tác thương mại lớn thứ ba và thị trường xuất khẩu lớn thứ tư là thị trường nhập khẩu lớn thứ hai tại khu Trung Đông và cũng là nhà đầu tư lớn thứ ba ở Trung Đông và Việt Nam.

Ngược lại, Việt Nam cũng là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Israel ở khu vực Đông Nam Á; thông qua Việt Nam thì Israel có cơ hội tiếp cận thị trường ASEAN rộng lớn.

Cùng với đó, các doanh nghiệp Việt Nam bắt đầu có sự hiện diện đầu tư tại Israel. Hiện nay Israel vẫn chưa kết thúc đàm phán để ký kết FTA với Trung Quốc và đang nghiên cứu khởi động đàm phán FTA với Ấn Độ, Nhật Bản, trong khi đây là ba đối tác rất lớn ở châu Á.

Việc ký kết và thực thi VIFTA cho thấy Israel coi trọng vị thế và đối tác Việt Nam tại châu Á nói chung cũng như tại ASEAN nói riêng và đây cũng chính vì lợi ích của Israel.

Vậy, trước những đặc điểm và lợi thế của thị trường Isarel đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt khi chúng ta có Hiệp định VIFTA, theo ông các doanh nghiệp Việt Nam đã tận dụng được những gì sau một năm thực thi Hiệp định?

Ông Lê Thái Hòa: Thứ nhất, các doanh nghiệp đã bước đầu tranh thủ khai thác được thị trường Israel để đxuất khẩu cũng như thu hút vốn đầu tư FDI từ thị trường này và thúc đẩy tương tác giao lưu giữa hai bên.

Kết quả, kim ngạch thương mại hai chiều năm 2024 vẫn đạt khoảng 3,25 tỷ USD dù thị trường có nhiều khó khăn, trong đó xuất khẩu đạt xấp xỉ 800 triệu USD.

Ước tính cả năm 2025 trao đổi thương mại giữa hai nước có thể đạt trên 3,75 tỷ USD, trong đó Việt Nam xuất khẩu đạt khoảng từ 850 - 880 triệu USD, ước tăng khoảng trên 10% so với năm 2024.

Tính chung cho đến nay, đầu tư trực tiếp nước ngoài của Israel tại Việt Nam đạt khoảng 156 triệu USD với tổng số 45 dự án. Trong khi đó Việt Nam đã đăng ký đầu tư sang Israel với tổng số vốn đăng ký đạt trên 78 triệu USD với 4 dự án.

Trong thời gian tới, ông nhận định những cơ hội và thách thức nào cho xuất khẩu Việt Nam sang thị trường này?

Ông Lê Thái Hòa: Theo kế hoạch, chuyến bay thẳng trực tiếp giữa Israel và Việt Nam được dự kiến khai trương vào ngày 5/1/2026 tới đây sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho việc đi lại của các thương nhân, doanh nghiệp, nhà đầu tư, khách du lịch và người dân của hai nước trong việc khảo sát thị trường, tìm kiếm và mở rộng các hợp hợp tác kinh doanh giữa đối tác hai bên.

Các kết quả nói trên rất đáng khích lệ và vẫn còn nhiều triển vọng để phát triển đối các doanh doanh nghiệp Việt Nam.

Về tập quán của các doanh nghiệp Israel thích mua hàng thành phẩm đã qua chế biến có giá trị gia tăng cao, được đóng gói sẵn để hoàn chỉnh, để mang về đưa vào kênh các kênh tiêu thụ, vào các hệ thống phân phối để người tiêu dùng có thể sử dụng được ngay sau khi mua hàng. Đây chính là những yếu tố thuận lợi để các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu Việt Nam tranh thủ khai thác cơ hội xuất khẩu sản phẩm, hàng hóa có giá trị gia tăng cao sang Israel.

Về tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa, Israel yêu cầu hàng hóa nhập khẩu phải tuân thủ chặt chẽ các tiêu chuẩn bản địa, nhiều khi mang tính chất đặc thù. Vừa qua Israel đã thực hiện một số cải cách nhập khẩu, tăng cường áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế được công nhận ở những nước phát triển, ví dụ như hàng hóa đáp ứng tiêu chuẩn của châu Âu hay của Hoa Kỳ cũng sẽ được nhập khẩu vào Israel để tăng cường tính minh bạch cũng như đa dạng hóa nguồn cung trên thị trường Israel.

Vì thế, để khai thác hiệu quả này, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam cần tiếp tục tranh thủ mở rộng hợp tác với các tổ chức và doanh nghiệp công nghệ của Israel để tận dụng thế mạnh trong lĩnh vực khoa học công nghệ và kỹ thuật cao của phía bạn.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng cần lưu ý thường xuyên theo dõi những diễn biến về tình hình an ninh chính trị để có đối sách kịp thời cho các hoạt động hợp tác kinh doanh của mình đối với các đối tác ở thị trường này.