Vingroup làm thép: Tái định hình trật tự toàn ngành?

“Nước cờ” mới của Vingroup

Cứ mỗi thứ Sáu hàng tuần, trên sàn chứng khoán Việt Nam lại xuất hiện một cổ phiếu đều đặn tăng trên 10%, đó là cổ phiếu POM của Công ty Cổ phần Thép Pomina. Được biết, cổ phiếu POM đang nằm trong diện cảnh báo và chỉ được giao dịch vào thứ Sáu hàng tuần.

Hiện tượng đặc biệt này đã xuất hiện từ đầu tháng 11. Cụ thể, vào phiên 7/11, thị giá POM đã tăng kịch trần 15% với khối lượng giao dịch hơn 3,3 triệu đơn vị; đến ngày 14/11 tăng 13,04% với khối lượng hơn 550 nghìn đơn vị; tiếp tục đến ngày 21/11 tăng 11,54% với khối lượng hơn 560 nghìn đơn vị. Thị giá POM tiếp tục tăng 13,79% trong ngày 28/11, tăng 12,12% trong ngày 5/12, tăng 13,51% trong ngày 12/12, tăng 14,29% trong ngày 19/12.

Đến phiên giao dịch gần nhất vào thứ Sáu tuần trước (ngày 16/12), cổ phiếu POM tiếp tục tăng kịch trần 14,58% với khối lượng giao dịch “khủng”, lên tới 12,7 triệu đơn vị. Như vậy, chỉ trong vòng 2 tháng, thị giá POM đã tăng từ 2.000 đồng/cổ phiếu lên 5.500 đồng/cổ phiếu, tương đương mức tăng 175%.

Sở dĩ giới đầu tư hào hứng với cổ phiếu POM là bởi sự tham gia của Tập đoàn Vingroup trong quá trình tái cơ cấu Pomina - doanh nghiệp có bề dày truyền thống trong ngành thép.

Theo thông tin từ Vingroup công bố chính thức vào ngày 25/11, tập đoàn này sẽ hỗ trợ toàn diện Pomina. Cụ thể, Vingroup thông qua công ty VinMetal cung cấp cho Pomina khoản vay vốn lưu động trong tối đa hai năm với lãi suất 0%. Nguồn vốn ưu đãi này sẽ giúp Pomina có điều kiện cải thiện dòng tiền, khôi phục chuỗi cung ứng, đảm bảo hoạt động sản xuất diễn ra ổn định và từng bước phục hồi các chỉ số tài chính kinh doanh. Bên cạnh việc cấp vốn, Vingroup cũng ưu tiên chọn Pomina là nhà cung cấp thép cho các công ty thành viên trong hệ sinh thái tập đoàn như: VinFast, Vinhomes, VinSpeed....

Việc Vingroup hợp tác với Pomina được xem là bước đi mang tính chiến thuật, là bước đệm để VinMetal - công ty thép của Vingroup - từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị ngành thép.

Hiện VinMetal đang xây dựng nhà máy thép tại Vũng Áng (Hà Tĩnh), dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2027. Giai đoạn 1 có công suất khoảng 5–6 triệu tấn mỗi năm, và sau ba giai đoạn, tổng công suất có thể đạt 20 triệu tấn/năm. VinMetal sẽ tập trung vào sản xuất thép dân dụng trong xây dựng, thép cán nóng, thép cường độ cao và thép hợp kim đặc chủng phục vụ các ngành sản xuất xe điện và hạ tầng giao thông tốc độ cao. Các sản phẩm chủ lực bao gồm thép tấm, thép dập thân xe, thép ray và thép kết cấu cầu – cảng – đường sắt đạt chuẩn quốc tế, hướng tới thay thế hàng nhập khẩu và từng bước mở rộng xuất khẩu sang các thị trường trong khu vực.

Trong hơn một thập kỷ qua, Vingroup đã liên tục mở rộng phạm vi kinh doanh, từ bất động sản sang công nghiệp, công nghệ, hạ tầng và năng lượng. Điểm chung trong các bước đi này là xây dựng hệ sinh thái khép kín, nơi các mảng kinh doanh hỗ trợ lẫn nhau theo chuỗi giá trị dài hạn. Từ đó cho thấy việc Vingroup đầu tư vào thép không phải là “nước cờ” bất ngờ, mà là mắt xích tiếp theo trong quá trình hoàn thiện hệ sinh thái của doanh nghiệp này.

Thép là nguyên liệu đầu vào cốt lõi của hạ tầng, đô thị và sản xuất công nghiệp. Với hàng loạt dự án quy mô lớn đang triển khai như phát triển các siêu đô thị, sản xuất ô tô, đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ và Hà Nội - Hạ Long, nhu cầu thép của Vingroup không chỉ lớn về khối lượng mà còn đòi hỏi cao về tiêu chuẩn kỹ thuật. Trong bối cảnh thị trường thép thường xuyên biến động theo chu kỳ kinh tế và giá nguyên liệu toàn cầu, việc chủ động nguồn cung giúp tập đoàn này kiểm soát chất lượng, tối ưu chi phí và đảm bảo tiến độ cho các đại dự án.

Tái định hình ngành thép?

Một trong những điểm gây chú ý trong thông tin sản xuất thép mà Vingroup công bố là quy mô sản xuất của VinMetal lên tới 20 triệu tấn thép mỗi năm sau khi hoàn thành ba giai đoạn đầu tư. Đây thực sự là một con số gây ngạc nhiên với không chỉ giới đầu tư mà còn cả với các doanh nghiệp trong ngành thép, bởi con số này còn cao hơn cả năng lực sản xuất thép của Tập đoàn Hòa Phát - doanh nghiệp dẫn đầu ngành hiện nay, ở mức khoảng 16 triệu tấn thép mỗi năm. Điều đó cho thấy Vingroup có tham vọng dẫn đầu ngành thép.

Trên thực tế, lịch sử phát triển của Vingroup cho thấy, tập đoàn này hiếm khi tham gia một lĩnh vực mới với tư duy “đi sau”. Các dự án thường được triển khai với quy mô lớn, tầm nhìn dài hạn và gắn liền với hệ sinh thái sẵn có. Trong ngành thép, “át chủ bài” của Vingroup không chỉ nằm ở vốn đầu tư hay công nghệ, mà ở đầu ra ổn định từ chính các dự án nội bộ. Lợi thế này cho phép doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào chu kỳ thị trường, đồng thời có dư địa đầu tư vào các dòng thép có giá trị gia tăng cao.

Trong nhiều năm qua, trật tự của ngành thép Việt Nam gần như không có biến động lớn, đặc biệt sau khi Hòa Phát vươn lên vị thế dẫn dắt thị trường. Cấu trúc ngành tương đối ổn định, với các doanh nghiệp lớn giữ vai trò chủ lực, còn cạnh tranh chủ yếu diễn ra trong biên độ quen thuộc về sản lượng, chi phí và thị phần theo chu kỳ.

Sự tham gia của Vingroup cũng làm dấy lên kỳ vọng về những thay đổi trong cục diện thị phần ngành thép. Khi một tập đoàn có hệ sinh thái rộng lớn bước vào ngành, vai trò dẫn dắt thị trường có thể dịch chuyển, không chỉ về quy mô mà cả về định hướng sản phẩm và tiêu chuẩn chất lượng. Điều này chắc chắn sẽ tạo thêm áp lực cạnh tranh đáng kể lên các doanh nghiệp thép hiện hữu và thu hẹp biên lợi nhuận ở một số phân khúc, đặc biệt là trong chu kỳ giá thép không thuận lợi.

Đây không phải là kịch bản “không tưởng” nếu nhìn sang những gì mà Vingroup làm được ở mảng ô tô. Trong quá khứ, khi Vingroup mới gia nhập lĩnh vực sản xuất ô tô, không chỉ thị trường mà cả những doanh nghiệp lắp ráp trong ngành cũng bày tỏ sự hoài nghi về khả năng thành công của một “người mới”, bởi ô tô là ngành có rào cản kỹ thuật và vốn đầu tư rất cao. Tuy nhiên, diễn biến sau đó cho thấy nhiều mẫu xe do Vingroup sản xuất đã nhanh chóng vươn lên nhóm dẫn đầu về doanh số ở thị trường trong nước, qua đó làm thay đổi cách nhìn về năng lực triển khai sản xuất công nghiệp của tập đoàn này.

Tất nhiên, ngành thép cũng có những đặc thù riêng về đặc tính kinh tế và kỹ thuật. Nhưng với kinh nghiệm ở một ngành cũng có quy mô đầu tư lớn, tầm nhìn dài hạn và chấp nhận rủi ro ban đầu cao như ô tô, khả năng VinMetal tái định hình trật tự ngành thép trong tương lai là có cơ sở.