Xuất khẩu top đầu thế giới, người Việt vẫn mơ 1 ly cà phê thật và sạch
Tiểu Vy -
13/06/2025 07:00 (GMT+7)
(VNF) - Ba vụ cà phê giả liên tiếp bị phát hiện chỉ trong một tuần cho thấy vấn nạn không còn là cá biệt. Nhưng điều đáng lo hơn là khoảng trống trong chính sách bảo vệ doanh nghiệp làm thật những người đang ngày càng lép vế trước hàng giả vì thiếu minh bạch thị trường.
Một ly cà phê vào buổi sáng với nhiều người, chỉ là thói quen khởi động ngày mới. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, chính thói quen tưởng như bình dị ấy lại đang phản ánh những vấn đề lớn hơn: từ thị trường tiêu dùng thiếu chuẩn hóa, hệ sinh thái cạnh tranh thiếu công bằng, đến khoảng trống trong việc bảo vệ doanh nghiệp làm thật.
Khi cà phê giả được sản xuất công khai và lan rộng, còn cà phê nguyên chất lại trở thành “hàng hiếm” trong chính một trong những quốc gia xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới, thì đã đến lúc cần đặt lại những câu hỏi nghiêm túc về cách vận hành của thị trường nội địa.
Khi cà phê giả không còn là chuyện hiếm
Trong vòng chưa đầy một tuần đầu tháng 6/2025, ba vụ sản xuất và buôn bán cà phê giả liên tiếp bị phanh phui tại ba tỉnh thành: Thừa Thiên Huế, Phú Yên và Khánh Hòa. Những con số từ cơ quan điều tra khiến người tiêu dùng không khỏi giật mình.
Tại Huế, cơ sở sản xuất Gia Cát bị khởi tố khi phát hiện sử dụng đậu nành, hạt bắp, phụ gia không rõ nguồn gốc pha trộn với một lượng nhỏ cà phê thật, rồi đóng gói và bán ra thị trường dưới nhãn hiệu cà phê nguyên chất. Mẫu kiểm tra cho thấy sản phẩm có hàm lượng caffeine thấp đáng kể so với bản công bố.
Khởi tố bà Trần Thị Phước chủ cơ sở sản xuất Gia Cát tại Huế. Ảnh: Hồng Nhung
tại Phú Yên, doanh nghiệp Dạ Thảo sản xuất hơn 21 tấn cà phê pha trộn từ tháng 12/2024 đến tháng 4/2025, trong đó hơn 17 tấn đã được tiêu thụ, mang về gần 1,3 tỷ đồng doanh thu. Cơ sở này bị cáo buộc đã thay đổi công thức, sử dụng nhiều phụ gia rẻ tiền nhằm tăng lợi nhuận.
Còn tại Khánh Hòa, một cặp vợ chồng bị phát hiện sản xuất hơn 20 tấn cà phê bột giả. Theo khai nhận, mỗi 100kg thành phẩm chỉ có từ 3 - 9kg là cà phê thật, phần còn lại là đậu nành, chất tạo mùi và chất tạo màu. Những sản phẩm này được tiêu thụ khắp các tỉnh miền Trung – Tây Nguyên như Lâm Đồng, Bình Định, Đắk Lắk.
Không khó để nhận ra điểm chung giữa các vụ việc: cà phê giả đã và đang được sản xuất có hệ thống, với đầu ra ổn định, lợi nhuận cao và khả năng “qua mặt” các chức năng giám sát cực kỳ hiệu quả. Người tiêu dùng vẫn uống cà phê mỗi ngày, nhưng phần lớn trong đó là “cà phê không cà phê”.
Cà phê thật hành trình gian nan trên sân nhà
Nếu như hàng giả có thể dễ dàng tồn tại và sinh lời, thì doanh nghiệp làm thật lại phải đi trên con đường nhiều chông gai hơn gấp bội ngay trên chính sân nhà.
Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Phúc Sinh đã chia sẻ một câu chuyện đáng suy ngẫm. Phúc Sinh là một trong những doanh nghiệp xuất khẩu cà phê lớn nhất Việt Nam, hiện phục vụ hơn 100 thị trường quốc tế. Thế nhưng, chỉ có chưa đầy 2% sản lượng được tiêu thụ tại thị trường nội địa.
“Khách hàng nước ngoài từng đùa rằng Việt Nam xuất khẩu cà phê đi khắp thế giới, nhưng người Việt lại không có cà phê để uống. Sau nhiều lần nghe câu nói ấy, tôi quyết định đầu tư sản xuất cho thị trường nội địa. Nhưng thực tế là… rất khó”, ông Thông nói.
Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Phúc Sinh.
Khó không chỉ vì thị trường cạnh tranh khốc liệt, mà còn vì người tiêu dùng trong nước đã quen với cà phê “đậm, thơm” thứ hương vị được tạo nên bởi phụ gia, không phải từ hạt cà phê thật. Trong khi giá thành cà phê nguyên chất rang xay tại nhà máy vào khoảng 230.000 - 250.000 đồng/kg, thì sản phẩm trên thị trường lại phổ biến ở mức 130.000 - 150.000 đồng/kg. Khoảng chênh lệch này tạo ra sự cạnh tranh không công bằng không phải do năng lực, mà do cách “pha chế” nguyên liệu.
Ông Thông ví von: “Có người nói đi ngang cơ sở sản xuất cách 3 cây số vẫn ngửi thấy mùi cà phê. Nhưng nếu đó là cà phê thật, sẽ không có mùi đậm đến vậy. Đó là mùi của hóa chất, chứ không phải hương cà tự nhiên.”
Không những thế, doanh nghiệp sản xuất hàng thật còn phải chịu lãi suất vay cao tới 10 - 12%/năm, trong khi doanh nghiệp xuất khẩu đôi khi được hỗ trợ vay chỉ 2 - 4%/năm. Những doanh nghiệp kiên định với con đường trung thực đang phải chịu áp lực từ nhiều phía: chi phí sản xuất cao, khó tiếp cận người tiêu dùng, và gần như không được ưu đãi chính sách.
Đã đến lúc định nghĩa lại 'ly cà phê sạch'
Một ly cà phê sạch tưởng như đơn giản giờ đây lại trở thành thứ xa xỉ với nhiều người tiêu dùng Việt. Không phải vì giá cao, mà vì… quá khó tìm. Và chính điều đó đặt ra một yêu cầu cấp thiết: phải định nghĩa lại tiêu chuẩn cà phê, và chuẩn hóa lại thị trường tiêu dùng nội địa.
Hiện nay, thị trường trong nước chưa có bộ tiêu chuẩn rõ ràng cho sản phẩm cà phê bột bán lẻ: chưa quy định cụ thể tỷ lệ caffeine tối thiểu, chưa có quy trình kiểm soát phụ gia, chưa bắt buộc truy xuất nguồn gốc. Điều này khiến cho mọi sản phẩm thật hay giả đều có thể cạnh tranh với nhau trên cùng một quầy kệ, bằng giá và… bao bì bắt mắt.
Để thay đổi điều đó, cần sự vào cuộc đồng bộ từ ba phía:
Về phía Nhà nước, cần tăng cường hậu kiểm, và đặc biệt là công khai danh sách vi phạm để người dân có thể tự bảo vệ mình.
Điều đáng lo là khoảng trống trong chính sách bảo vệ doanh nghiệp làm thật những người đang ngày càng lép vế trước hàng giả vì thiếu minh bạch thị trường.
Về phía doanh nghiệp, cần tiếp tục minh bạch hóa sản phẩm, kể những câu chuyện thật, chứng minh rằng chất lượng có thể đo đếm bằng sự tử tế và kiểm định.
Về phía người tiêu dùng, cần thay đổi thói quen tiêu dùng từ “rẻ và thơm” sang “sạch và thật”. Bởi sự lựa chọn mỗi ngày chính là một “lá phiếu” cho sự minh bạch hay gian dối trong thị trường.
Khi ly cà phê buổi sáng trở thành biểu tượng cho sức khỏe, cho niềm tin, cho sự công bằng trong kinh doanh đó cũng là lúc chúng ta khôi phục được giá trị thật trong thị trường hàng tiêu dùng Việt Nam.
Câu chuyện cà phê giả không dừng lại ở việc vi phạm chất lượng thực phẩm. Nó là dấu hiệu cho thấy sự bất cập của hệ thống tiêu chuẩn hàng hóa, sự thiếu bảo vệ cho doanh nghiệp trung thực, và cả những giới hạn trong truyền thông thị trường.
Từ cà phê, có thể nhìn thấy một lát cắt rõ nét về hệ sinh thái kinh doanh trong nước: những người làm tử tế bị lấn át bởi kẻ làm gian; người tiêu dùng dễ bị dẫn dắt bởi cảm quan ngắn hạn; còn chính sách thì đang thiếu những điểm tựa vững chắc cho sự phát triển bền vững.
Muốn ly cà phê sạch không còn là điều xa xỉ, chúng ta cần nhiều hơn là những cuộc thanh kiểm tra. Chúng ta cần một thị trường minh bạch, một bộ tiêu chuẩn rõ ràng, và một xã hội sẵn sàng đặt niềm tin vào sự trung thực.
Bởi cuối cùng, một ly cà phê buổi sáng không chỉ để tỉnh táo mà còn để nhắc nhớ rằng: chất lượng không thể đánh đổi bằng chiêu trò, và tử tế vẫn là con đường bền lâu nhất cho mọi doanh nghiệp.
(VNF) - TS Nguyễn Sĩ Dũng khẳng định, sau hơn 51 năm kể từ ngày thống nhất đất nước, kinh tế Việt Nam đã trải qua hàng loạt bước ngoặt mang tính “mở khóa”, từ Đổi mới, hội nhập quốc tế đến tham gia các hiệp định thương mại thế hệ mới. Mỗi lần “mở cửa” không chỉ tạo ra tăng trưởng mà còn thúc đẩy nền kinh tế “nâng chuẩn”, từng bước hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và định hình vị thế Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
(VNF) - Một trong những thay đổi đáng chú ý trong dự thảo là việc chuyển từ chỉ tiêu “tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi” (LDR) sang “tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn” (CDR)
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu xây dựng Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045, báo cáo cấp có thẩm quyền trong quý II/2026.
(VNF) - Một cựu nhân viên công ty tài chính bị tạm giam vì sử dụng thông tin của 60 khách hàng để thiết lập hợp đồng tín dụng trái phép, chiếm đoạt trên 1,86 tỷ đồng để chi tiêu cá nhân.
(VNF) - Từ ngày 1/7/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 chính thức có hiệu lực, mở rộng đáng kể các nhóm thu nhập được miễn thuế, từ bất động sản, tiền gửi ngân hàng, kiều hối đến các hoạt động khoa học – công nghệ và an sinh xã hội.
(VNF) - Hà Nội vừa công bố danh sách nhiều cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm, trong đó có Dookki, Golden Gate và Sen Hồng. Các vi phạm chủ yếu liên quan đến vệ sinh khu chế biến, hệ thống thoát nước và thu gom rác thải.
(VNF) - Dự án nhà ở tái định cư N01 với gần 299 căn hộ nằm giữa ngã tư Duy Tân - Trần Thái Tông đang được gấp rút hoàn thiện đưa vào sử dụng sau 10 năm "đắp chiếu".
(VNF) - DNP Holding lên kế hoạch doanh thu 10.812 tỷ đồng trong năm 2026, tập trung nâng cao hiệu quả vận hành, phát huy hệ sinh thái và củng cố nền tảng tăng trưởng dài hạn ở các lĩnh vực thiết yếu.
(VNF) - Quốc hội khóa XVI đã chính thức có kỳ họp đầu tiên trong tháng 4/2026 với sự tham dự của 16 đại biểu là doanh nhân. Tiếp sau đây, hội đồng nhân dân các tỉnh thành cũng sẽ họp với sự có mặt của 75 đại biểu doanh nhân khác (có người vừa là đại biểu Quốc hội vừa là đại biểu HĐND). Trong chuyên đề này, Đầu tư Tài chính muốn nhìn lại những đóng góp của các đại biểu doanh nhân tại Quốc hội và HĐND, cũng như giới thiệu những gương mặt mới đang được kỳ vọng sẽ góp tiếng nói của mình vào công tác lập pháp nói chung, vào việc xây dựng các chính sách kinh tế nói riêng. Để có thể làm tốt cả hai vai doanh nhân - đại biểu, các doanh nhân sẽ cần phải nỗ lực nhiều hơn trong thời gian tới...
(VNF) - “Phải có nghị quyết mới xứng tầm với quy mô, phải tìm kiếm mô hình phát triển để đáp ứng kỳ vọng của Trung ương và cả nước đối với siêu đô thị”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.
(VNF) - Đây được xem là bước đi quan trọng, nhằm thể chế hóa chủ trương “không hình sự hóa các quan hệ kinh tế”, “khuyến khích khắc phục thiệt hại” theo tinh thần của các Nghị quyết số 57, 66, 68 và 79.
(VNF) - Từ 1/7/2026, lương hưu và trợ cấp dự kiến tăng 8% theo đề xuất của Bộ Nội vụ, kèm cơ chế bổ sung cho nhóm hưởng thấp, qua đó thay đổi cách tính mức chi trả cho hàng triệu người.
(VNF) - Theo Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, đề xuất nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 1 tỷ đồng/năm sẽ giúp giảm đáng kể gánh nặng cho hộ kinh doanh nhỏ, nhưng điều quan trọng là phải đi kèm cơ chế quản lý minh bạch, chặt chẽ để hạn chế tình trạng “lách luật” và bảo đảm công bằng thuế.
(VNF) - Hôm nay, 26/4, trong không khí thiêng liêng của ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, ngay sau Lễ dâng hương tại Đền Thượng, dâng hoa, dâng hương tại Lăng Hùng Vương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp gỡ, nói chuyện thân mật với bà con nhân dân tại đây. Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance trân trọng giới thiệu toàn văn nội dung buổi nói chuyện của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
(VNF) - Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kỳ vọng Đà Nẵng sẽ trở thành một cực tăng trưởng lớn của cả nước, một đô thị biển hiện đại, thông minh, đáng sống.
(VNF) - Dịp lễ 30/4 – 1/5, 12 dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam phía Đông sẽ được đưa vào khai thác cùng một số đoạn tuyến quan trọng như Cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, góp phần giảm áp lực giao thông và hoàn thiện dần mạng lưới hạ tầng quốc gia.
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an khẩn trương hoàn thiện và vận hành Cổng Dịch vụ công quốc gia cùng hệ thống điều phối giải quyết thủ tục hành chính ngay trong tháng 4, nhằm khắc phục tình trạng gián đoạn, bảo đảm dịch vụ công trực tuyến được triển khai đồng bộ, thông suốt trên toàn quốc.
(VNF) - Cách đây tròn 10 năm, sự cố môi trường biển xuất phát từ khu liên hợp gang thép Formosa đã trở thành một sự kiện chấn động. Nhân dịp này, VietnamFinance muốn nhìn lại sự kiện này và cập nhật những thông tin mới nhất về dự án công nghiệp quan trọng này.
(VNF) - Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, việc vận hành VIFC “cần chuyển sang giai đoạn triển khai nhanh, rốt ráo, quyết liệt, không có lý do để chần chừ”.
(VNF) - TS Nguyễn Sĩ Dũng khẳng định, sau hơn 51 năm kể từ ngày thống nhất đất nước, kinh tế Việt Nam đã trải qua hàng loạt bước ngoặt mang tính “mở khóa”, từ Đổi mới, hội nhập quốc tế đến tham gia các hiệp định thương mại thế hệ mới. Mỗi lần “mở cửa” không chỉ tạo ra tăng trưởng mà còn thúc đẩy nền kinh tế “nâng chuẩn”, từng bước hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và định hình vị thế Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
(VNF) - Khi cả nước bước vào kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5, trên các công trường dự án cao tốc, hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân vẫn miệt mài bám công trường, khẩn trương thi công để giữ vững tiến độ, góp phần đưa những dự án trọng điểm về đích đúng hẹn.
