'Cải cách thể chế để khai mở tiềm năng, kích hoạt động lực và kiến tạo niềm tin'
(VNF) - 80 năm qua, Việt Nam đạt nhiều thành tựu kinh tế quan trọng nhưng đang bước vào giai đoạn bản lề mới. Trong giai mới, các chuyên gia nhấn mạnh, cải cách thể chế là “chìa khóa” để khai mở tiềm năng tăng trưởng, thúc đẩy sáng tạo và giúp đất nước bứt phá, hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.
Thể chế là yếu tố then chốt
Trải qua 80 năm hình thành và phát triển, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng về tăng trưởng, hội nhập và cải thiện đời sống nhân dân.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nền kinh tế đang bước vào giai đoạn “bản lề” mới, khi những động lực truyền thống dần suy giảm, trong khi yêu cầu về cải cách thể chế trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để Việt Nam tiếp tục bứt phá, hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.

TS Nguyễn Sĩ Dũng - nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội khẳng định thể chế như “hệ điều hành” của quốc gia: “Một chiếc máy tính mạnh đến đâu mà hệ điều hành lỗi thời, chắp vá, thiếu nhất quán thì cũng không thể vận hành trơn tru. Tương tự, một quốc gia dù có tài nguyên dồi dào, dân số vàng, doanh nghiệp năng động… mà thể chế yếu kém thì tiềm năng sẽ bị kìm hãm, thậm chí lãng phí”.
Ông Dũng nhấn mạnh, thể chế không chỉ định hướng con đường phát triển mà còn quyết định tốc độ tiến bước. Một thể chế tốt sẽ giảm chi phí giao dịch, khuyến khích cạnh tranh lành mạnh, giải phóng sức sáng tạo. Ngược lại, thể chế trì trệ sẽ tạo ra những “nút thắt vô hình” khiến mọi nguồn lực từ vốn đầu tư đến chất xám bị tắc nghẽn.
Không phải ngẫu nhiên, Hàn Quốc, Singapore hay Rwanda đều khởi đầu bằng cải cách thể chế. Đó là cách duy nhất để khai mở những tiềm năng, kích hoạt động lực nội sinh và kiến tạo niềm tin thị trường.
PGS.TS Tô Thế Nguyên - Trường Đại học Kinh tế, ĐHQG Hà Nội) nhận định: Kinh tế thế giới đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc toàn diện, xoay quanh ba trục chính: chuyển dịch chuỗi cung ứng – chuyển đổi số – chuyển đổi xanh.
Theo ông Nguyên, Việt Nam đã chủ động và sâu rộng hội nhập vào những tuyến giao thương chiến lược, trở thành thành viên tích cực trong các FTA thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, RCEP – những cánh cửa lớn mở ra thị trường toàn cầu, nhưng đồng thời đặt ra tiêu chuẩn cao về minh bạch, cạnh tranh công bằng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Khẳng định vị thế và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của quốc gia trên trường quốc tế.
Việt Nam phải cải cách thể chế trong bối cảnh chuyển đổi kép: vừa số hóa nền kinh tế, vừa chuyển sang mô hình tăng trưởng xanh. Với Việt Nam, đây là thời khắc “nước rút” để khẳng định và định hình vị thế dân tộc.
Thể chế được kỳ vọng thực thi ba chức năng then chốt: trước hết là kiến tạo một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và có thể dự đoán – nền tảng sống còn để thu hút dòng vốn dài hạn và nuôi dưỡng đổi mới sáng tạo; tiếp đến là định hướng và điều phối nguồn lực chiến lược, đặc biệt cho các ngành mũi nhọn như công nghệ cao, năng lượng tái tạo, kinh tế số, công nghệ sinh học; cuối cùng là nâng cao khả năng chống chịu và thích ứng, để đất nước không bị động trước biến đổi khí hậu, xung đột địa chính trị hay những cơn địa chấn tài chính toàn cầu.
Việt Nam hôm nay đã hội nhập sâu rộng vào mạng lưới thương mại toàn cầu, đối mặt với áp lực chuyển đổi kép và có khu vực tư nhân vươn lên giữ vai trò đầu tàu tăng trưởng. Chính vì thế, yêu cầu về một nền quản trị công minh bạch, hiệu quả và tầm nhìn dài hạn chưa bao giờ trở nên cấp thiết như lúc này.
PGS.TS Tô Thế Nguyên đề xuất một loạt giải pháp đồng bộ: Về đất đai cần định giá sát thị trường, số hóa thông tin, công khai quy hoạch. Đầu tư công phải rõ trách nhiệm, giám sát trực tuyến, công khai tiến độ và chi phí. Hành chính công sẽ số hóa toàn bộ dịch vụ, chuẩn hóa thủ tục trên một nền tảng duy nhất. Phân cấp – phân quyền trao quyền cho địa phương kèm cơ chế giám sát độc lập, xử lý nghiêm vi phạm.
Cần ba thay đổi căn bản
Trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, Việt Nam đã đạt mục tiêu tăng trưởng 8% trong năm hay và hướng tới tăng trưởng hai con số trong điều kiện thuận lợi.

Về mục tiêu này, TS Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng, tăng trưởng GDP 2 con số không thể đạt bằng những nỗ lực rời rạc, mà cần nền tảng thể chế kiến tạo, luật pháp ổn định và tư duy điều hành đột phá.
Vì vậy, TS Nguyễn Sĩ Dũng đã đề xuất 3 thay đổi căn bản: Chuyển từ “quản lý” sang “kiến tạo” để khuyến khích sáng tạo, khởi nghiệp; cải cách luật pháp theo hướng “bền luật, bớt quy định” nhằm tạo môi trường đầu tư ổn định; và phân quyền, phân cấp mạnh mẽ, trao quyền tự chủ thực chất cho địa phương gắn với trách nhiệm giải trình.
PGS.TS Tô Thế Nguyên nhận định, mục tiêu tăng trưởng 2 con số là khó khả thi trong ngắn hạn, nên được coi là định hướng dài hạn. Với GDP 476,3 tỷ USD năm 2024, Việt Nam phải chuyển sang tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP), tận dụng công nghệ số và AI để nâng cao hiệu quả, nhất là cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Cũng theo ông Nguyên đổi mới mô hình tăng trưởng là điều kiện cần để vượt bẫy thu nhập trung bình, với ba trụ cột: cải cách thể chế, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực. Kinh nghiệm Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan cho thấy cải cách thể chế mạnh mẽ là động lực đưa nền kinh tế lên tầm sản xuất cao hơn. Những động thái quyết liệt gần đây của Đảng và Chính phủ, bao gồm việc ban hành Bộ tứ trụ cột (các Nghị quyết số 57, 59, 66 và 68) sắp xếp lại hệ thống cơ quan quản lý và thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, thể hiện rõ quyết tâm cải cách thể chế mạnh mẽ.
PGS.TS Tô Thế Nguyên cho rằng tăng trưởng nhanh và phát triển bền vững vốn tiềm ẩn mâu thuẫn, nhất là khi Việt Nam chịu áp lực biến đổi khí hậu, già hóa dân số và khoảng cách vùng miền.
Do đó, ông Thành đưa ra đề xuất, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng “chất lượng, bao trùm và xanh”, dựa vào khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo thay vì khai thác tài nguyên hay lao động giá rẻ; lồng ghép các mục tiêu phát triển bền vững vào chiến lược kinh tế - xã hội; hoàn thiện thể chế thị trường định hướng XHCN với minh bạch và trách nhiệm giải trình cao; và phát huy vai trò khu vực tư nhân trong giám sát, phản biện chính sách.
"Chỉ khi đặt con người và môi trường ở trung tâm, Việt Nam mới dung hòa được hai mục tiêu tưởng như đối lập: tăng trưởng nhanh và phát triển bền vững", ông Thành kết luận.
Liên kết và hợp lực quốc gia dựng nên tầm vóc mới
- Trung tâm tài chính quốc tế: Sandbox đủ lớn và thể chế chuẩn quốc tế 30/08/2025 08:00
- Cải cách thể chế: Khởi nguồn động lực tăng trưởng mới, hướng tới mục tiêu 2045 29/08/2025 09:30
- 80 năm kinh tế Việt Nam: Từ kế hoạch hóa đến hội nhập sâu rộng 28/08/2025 07:00
Từ 'mở cửa' đến 'nâng chuẩn': Những bước ngoặt định hình kinh tế Việt Nam
(VNF) - TS Nguyễn Sĩ Dũng khẳng định, sau hơn 51 năm kể từ ngày thống nhất đất nước, kinh tế Việt Nam đã trải qua hàng loạt bước ngoặt mang tính “mở khóa”, từ Đổi mới, hội nhập quốc tế đến tham gia các hiệp định thương mại thế hệ mới. Mỗi lần “mở cửa” không chỉ tạo ra tăng trưởng mà còn thúc đẩy nền kinh tế “nâng chuẩn”, từng bước hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và định hình vị thế Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
Ngân hàng Nhà nước muốn sửa Thông tư quan trọng bậc nhất ngành ngân hàng
(VNF) - Một trong những thay đổi đáng chú ý trong dự thảo là việc chuyển từ chỉ tiêu “tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi” (LDR) sang “tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn” (CDR)
Thủ tướng: 'Phân loại bất động sản để quy định các hạn mức tín dụng'
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu phân loại các loại hình bất động sản để quy định các hạn mức tín dụng phù hợp.
Thủ tướng: 'Lập đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam'
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu xây dựng Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045, báo cáo cấp có thẩm quyền trong quý II/2026.
Một con số cho thấy quy mô kinh tế Việt Nam đã vượt Thái Lan
(VNF) - Thông tin từ Cục Thống kê cho thấy quy mô kinh tế Việt Nam đã ở trạng thái tiệm cận và vượt Thái Lan khoảng 4 tỷ USD.
Nhóm thanh niên sinh năm 2003, 2004 rửa tiền qua 100 tài khoản, giao dịch xuyên ngày đêm
(VNF) - Điều tra bước đầu xác định có 15 bị hại bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản với nhiều hình thức khác nhau, với tổng số tiền gần 4 tỷ đồng.
‘Lập khống’ hồ sơ tín dụng của 60 khách hàng, chiếm đoạt hơn 1,8 tỷ đồng
(VNF) - Một cựu nhân viên công ty tài chính bị tạm giam vì sử dụng thông tin của 60 khách hàng để thiết lập hợp đồng tín dụng trái phép, chiếm đoạt trên 1,86 tỷ đồng để chi tiêu cá nhân.
Những nhóm thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân từ 1/7
(VNF) - Từ ngày 1/7/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 chính thức có hiệu lực, mở rộng đáng kể các nhóm thu nhập được miễn thuế, từ bất động sản, tiền gửi ngân hàng, kiều hối đến các hoạt động khoa học – công nghệ và an sinh xã hội.
Dookki, Golden Gate, Sen Hồng cùng nhiều quán ăn tại Hà Nội bị xử phạt
(VNF) - Hà Nội vừa công bố danh sách nhiều cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm, trong đó có Dookki, Golden Gate và Sen Hồng. Các vi phạm chủ yếu liên quan đến vệ sinh khu chế biến, hệ thống thoát nước và thu gom rác thải.
Bí thư Hà Nội yêu cầu ‘hồi sinh’ 299 căn hộ bị bỏ hoang trên ‘đất vàng’
(VNF) - Dự án nhà ở tái định cư N01 với gần 299 căn hộ nằm giữa ngã tư Duy Tân - Trần Thái Tông đang được gấp rút hoàn thiện đưa vào sử dụng sau 10 năm "đắp chiếu".
TP. HCM khởi công 4 dự án quy mô vốn gần 150.000 tỷ đồng
(VNF) - TP. HCM ngày 29/4 tổ chức lễ khởi công 4 dự án quy mô 142.000 tỷ đồng và trao chứng nhận đầu tư dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.
DNP Holding đặt mục tiêu doanh thu hơn 10.800 tỷ đồng
(VNF) - DNP Holding lên kế hoạch doanh thu 10.812 tỷ đồng trong năm 2026, tập trung nâng cao hiệu quả vận hành, phát huy hệ sinh thái và củng cố nền tảng tăng trưởng dài hạn ở các lĩnh vực thiết yếu.
Doanh nhân và nghị trường
(VNF) - Quốc hội khóa XVI đã chính thức có kỳ họp đầu tiên trong tháng 4/2026 với sự tham dự của 16 đại biểu là doanh nhân. Tiếp sau đây, hội đồng nhân dân các tỉnh thành cũng sẽ họp với sự có mặt của 75 đại biểu doanh nhân khác (có người vừa là đại biểu Quốc hội vừa là đại biểu HĐND). Trong chuyên đề này, Đầu tư Tài chính muốn nhìn lại những đóng góp của các đại biểu doanh nhân tại Quốc hội và HĐND, cũng như giới thiệu những gương mặt mới đang được kỳ vọng sẽ góp tiếng nói của mình vào công tác lập pháp nói chung, vào việc xây dựng các chính sách kinh tế nói riêng. Để có thể làm tốt cả hai vai doanh nhân - đại biểu, các doanh nhân sẽ cần phải nỗ lực nhiều hơn trong thời gian tới...
Khởi công sân bay Phan Thiết 3.900 tỷ đồng
(VNF) - Hạng mục dân dụng của sân bay Phan Thiết chính thức được khởi công sau thời gian chậm tiến độ do điều chỉnh quy mô và hình thức đầu tư.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Động lực cũ suy giảm, TP. HCM cần tìm mô hình phát triển mới
(VNF) - “Phải có nghị quyết mới xứng tầm với quy mô, phải tìm kiếm mô hình phát triển để đáp ứng kỳ vọng của Trung ương và cả nước đối với siêu đô thị”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.
Bộ Công an đề xuất cơ chế 'tạm hoãn truy cứu hình sự' đối với một số vi phạm kinh tế
(VNF) - Đây được xem là bước đi quan trọng, nhằm thể chế hóa chủ trương “không hình sự hóa các quan hệ kinh tế”, “khuyến khích khắc phục thiệt hại” theo tinh thần của các Nghị quyết số 57, 66, 68 và 79.
Bị truy nã vì không trả 495 triệu đồng cho người chuyển khoản nhầm
(VNF) - Nhận 495 triệu đồng nhưng không hoàn trả cho người chuyển khoản nhầm, bị can Nguyễn Văn Hạnh bị cáo buộc tội Chiếm giữ trái phép tài sản.
Công thức tính lương hưu, trợ cấp sau khi tăng 8% từ 1/7
(VNF) - Từ 1/7/2026, lương hưu và trợ cấp dự kiến tăng 8% theo đề xuất của Bộ Nội vụ, kèm cơ chế bổ sung cho nhóm hưởng thấp, qua đó thay đổi cách tính mức chi trả cho hàng triệu người.
Nâng ngưỡng miễn thuế với hộ kinh doanh: Giảm áp lực tuân thủ nhưng không buông lỏng quản lý
(VNF) - Theo Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, đề xuất nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 1 tỷ đồng/năm sẽ giúp giảm đáng kể gánh nặng cho hộ kinh doanh nhỏ, nhưng điều quan trọng là phải đi kèm cơ chế quản lý minh bạch, chặt chẽ để hạn chế tình trạng “lách luật” và bảo đảm công bằng thuế.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp gỡ, nói chuyện với bà con tại Đền Hùng
(VNF) - Hôm nay, 26/4, trong không khí thiêng liêng của ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, ngay sau Lễ dâng hương tại Đền Thượng, dâng hoa, dâng hương tại Lăng Hùng Vương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp gỡ, nói chuyện thân mật với bà con nhân dân tại đây. Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance trân trọng giới thiệu toàn văn nội dung buổi nói chuyện của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Tổng bí thư, Chủ tịch nước: Đà Nẵng phải trở thành cực tăng trưởng lớn của cả nước
(VNF) - Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kỳ vọng Đà Nẵng sẽ trở thành một cực tăng trưởng lớn của cả nước, một đô thị biển hiện đại, thông minh, đáng sống.
Thông xe 12 dự án cao tốc dịp 30/4, mở rộng kết nối Bắc – Nam
(VNF) - Dịp lễ 30/4 – 1/5, 12 dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam phía Đông sẽ được đưa vào khai thác cùng một số đoạn tuyến quan trọng như Cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, góp phần giảm áp lực giao thông và hoàn thiện dần mạng lưới hạ tầng quốc gia.
Thủ tướng giao Bộ Công an vận hành hệ thống điều phối giải quyết thủ tục hành chính
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an khẩn trương hoàn thiện và vận hành Cổng Dịch vụ công quốc gia cùng hệ thống điều phối giải quyết thủ tục hành chính ngay trong tháng 4, nhằm khắc phục tình trạng gián đoạn, bảo đảm dịch vụ công trực tuyến được triển khai đồng bộ, thông suốt trên toàn quốc.
10 năm sự cố môi trường biển Formosa: Phía sau những được mất...
(VNF) - Cách đây tròn 10 năm, sự cố môi trường biển xuất phát từ khu liên hợp gang thép Formosa đã trở thành một sự kiện chấn động. Nhân dịp này, VietnamFinance muốn nhìn lại sự kiện này và cập nhật những thông tin mới nhất về dự án công nghiệp quan trọng này.
Phó Thủ tướng: 'Không có lý do chần chừ, khẩn trương vận hành VIFC'
(VNF) - Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, việc vận hành VIFC “cần chuyển sang giai đoạn triển khai nhanh, rốt ráo, quyết liệt, không có lý do để chần chừ”.
Từ 'mở cửa' đến 'nâng chuẩn': Những bước ngoặt định hình kinh tế Việt Nam
(VNF) - TS Nguyễn Sĩ Dũng khẳng định, sau hơn 51 năm kể từ ngày thống nhất đất nước, kinh tế Việt Nam đã trải qua hàng loạt bước ngoặt mang tính “mở khóa”, từ Đổi mới, hội nhập quốc tế đến tham gia các hiệp định thương mại thế hệ mới. Mỗi lần “mở cửa” không chỉ tạo ra tăng trưởng mà còn thúc đẩy nền kinh tế “nâng chuẩn”, từng bước hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và định hình vị thế Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
Không khí thi công xuyên lễ tại loạt dự án cao tốc nghìn tỷ
(VNF) - Khi cả nước bước vào kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5, trên các công trường dự án cao tốc, hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân vẫn miệt mài bám công trường, khẩn trương thi công để giữ vững tiến độ, góp phần đưa những dự án trọng điểm về đích đúng hẹn.


































































