Chawl: Những căn nhà tập thể giá rẻ góp phần xây dựng nên 'siêu đô thị' Mumbai
Quỳnh Anh -
06/11/2023 19:22 (GMT+7)
(VNF) - Trong hơn một thế kỷ, các khu chawl ở Mumbai đã đóng vai trò là một trong những hình thức nhà ở giá rẻ quan trọng nhất của thành phố, là một nét văn hoá rất riêng đã góp phần xây dựng nên "siêu đô thị" Mumbai ngày nay.
Một khu chawl tại Mumbai (Ấn Độ).
Gắn liền với sự phát triển của thành phố
Tại Ấn Độ, "chawl" là từ để gọi những toà nhà lớn được chia thành nhiều căn hộ (phòng đơn hoặc phòng đôi), tương tự như những toà nhà chung cư hay nhà tập thể. Đây là hình thức nhà ở giá rẻ rất phổ biến ở miền tây Ấn Độ, chất lượng thấp và phổ biến với những người lao động nghèo.
Trong một thành phố được bao bọc bởi 3 mặt nước và đất đai khan hiếm, những khu phức hợp khổng lồ này thường được xây dựng từ 3 tầng trở lên để tiết kiệm đất.
Trong hơn 1 thế kỷ, các khu chawl ở Mumbai đã đóng vai trò là một trong những dạng nhà ở giá rẻ quan trọng nhất của thành phố. Trước khi những toà nhà lớn được xây dựng trong thời kỳ bùng nổ công nghiệp ở Mumbai từ những năm 1850 đến nửa đầu thế kỷ XX, những khu chawl từng là nơi ở của công nhân đến từ các cảng rộng lớn và các nhà máy dệt ở nơi lúc đó được gọi là Bombay.
Trước khi Bombay trở thành bến cảng thương mại và hải quân Anh quan trọng, khu vực này là nơi sinh sống của các cộng đồng ngư dân nhỏ.
Sự chuyển đổi được thúc đẩy một phần bởi các sự kiện ở Bắc Mỹ, khi ngành sản xuất dệt may Ấn Độ bùng nổ thúc đẩy nhu cầu cấp thiết về nhà ở giá rẻ và kết quả là sự hình thành các khu chawl tại Mumbai.
Chawl là nơi đã giúp thế hệ công nhân thu nhập thấp có một nơi cư ngụ tại "thành phố trong mơ" của Ấn Độ. Thường được xây dựng xung quanh sân trung tâm, các chawl thường được chia thành các phòng đơn và đôi trên cùng một tầng, mỗi tầng có phòng tắm chung, phù hợp cho các công nhân ở chung với nhau.
Sự phát triển của các khu chawl ở Mumbai kể một câu chuyện có đường nét chung ở nhiều siêu đô thị. Tương tự các tòa nhà mọc lên trong thời kỳ Raj của Anh, thời điểm mà các công việc mới ở thành thị thu hút hàng nghìn người dân rời khỏi vùng nông thôn, sự phát triển của chawl tương đương với việc mở rộng thành phố Mumbai.
Cấu trúc một toà chawl cơ bản.
Kiến trúc đặc trưng
Về mặt kiến trúc, mặc dù hầu hết công trình chawl đều được xây dựng đơn giản nhưng chu đáo. Những ngôi nhà đầu tiên gần bến tàu của thành phố có mái dốc để chống lại những cơn mưa gió mùa làm ngập thành phố từ tháng 6 đến tháng 10. Mái hiên giúp bảo vệ nội thất khỏi mưa nắng đồng thời đảm bảo thông gió tốt trong mùa hè ẩm ướt.
Những khu chawl trước đây được xây bằng gỗ, đá và gạch đã giúp tạo ra kết cấu thoáng khí hơn cho mỗi tòa nhà. Cư dân cũng điều chỉnh các thói quen khác từ kiến trúc cũ, bù đắp cho sự thiếu vắng không gian mở hoặc mái che đáng kể của những ngôi nhà Konkan truyền thống bằng cách sử dụng sân, ban công và hiên cho các hoạt động hàng ngày.
Những toà chawl sau này đã mất đi nhiều thuộc tính này. Đến những năm 1920, chúng ngày càng được xây dựng theo kiểu giống với những ngôi nhà bậc thang nơi sinh sống của các công nhân công nghiệp Anh, mặc dù với mật độ cao hơn nhiều.
Thay vì tập trung vào những khoảng sân giống với những ngôi nhà truyền thống ở vùng nông thôn Ấn Độ, những ngôi nhà chawl sau này xếp thành những dãy phòng một mặt với những ngôi nhà sát vách tương tự các toà nhà trước đó ở các thành phố công nghiệp của nước Anh.
Các khu chawl tại Mumbai là minh chứng rõ nét nhất cho sự thay đổi về cả vị thế kinh tế lẫn sự phát triển của thành phố, là kiến trúc đặc trưng đi qua năm tháng của một thành phố ven biển tới "siêu đô thị" như ngày nay.
Nét văn hoá riêng tại Mumbai
Không chỉ gắn liền với quá trình phát triển của Mumbai, các khu chawl với mật độ dày đặc còn có rất nhiều lợi ích cho thành phố.
Xét về mặt cộng đồng, các khu chawl đông đúc đã giúp tạo ra tình bạn thân thiết và tinh thần cộng đồng giữa các hộ gia đình. Những mối liên kết cộng đồng này đã giúp biến các khu chawl thành những nơi có nhiều sự giao thoa văn hoá, là những không gian bao trọn cả sự công cộng lẫn riêng tư.
Sự đoàn kết mà chawl tạo ra đặc biệt hữu ích cho những người cần giúp đỡ trong việc chăm sóc trẻ em hoặc tạo cơ hội giao tiếp xã hội cho những người lớn tuổi.
Lấy ví dụ, khu chawl BDD ở trung tâm Mumbai nằm giữa các tòa nhà chọc trời Prabhadevi và Lower Parel. Được chính quyền thành phố xây dựng cách đây khoảng 1 thế kỷ, khu vực này là nơi sinh sống của một số lượng lớn tín đồ Phật giáo của BR Ambedkar, một biểu tượng về ý thức đẳng cấp và đấu tranh ở Ấn Độ. Mặc dù vậy, khu vực này không đồng nhất về mặt tôn giáo hoặc chính trị. Ở đây cũng có đại diện là cộng đồng Maratha, những người đến từ Maharashtra.
Những ngôi nhà chật chội cũng khuyến khích người dân ở bên ngoài càng nhiều càng tốt, dù là ở nơi làm việc hay đi xem phim. Sự phát triển của nền văn hóa đam mê điện ảnh đã giúp Bollywood ở Mumbai trở thành trung tâm của ngành công nghiệp điện ảnh được xem nhiều nhất trên thế giới.
Ông Rupali Gupte, giáo sư tại Trường Kiến trúc & Môi trường Mumbai, cho biết: “Bởi vì những ngôi nhà quá nhỏ nên rạp chiếu phim và quán ăn giá cả phải chăng trở nên thực sự quan trọng".
Bên trong một căn hộ chawl.
Qua thời hoàng kim, tới thời điểm cần thay thế
Chawl ở Mumbai đã qua thời hoàng kim từ lâu. Với sự biến mất của phần lớn ngành công nghiệp đã giúp hình thành các khu dân cư, các toà nhà chawl cũng dần xuống cấp, cũ nát và kém an toàn.
Thêm vào đó, các căn hộ chawl hiện đang được cho thuê với giá do nhà nước ấn định - thường chỉ bằng giá địa phương tương đương 1 USD/tháng cho mỗi căn ở các khu vực - nhưng chawls lại đang được xây dựng tại một số khu vực bất động sản có giá nhất ở Ấn Độ.
Do đó, việc cơ cấu lại và tái phát triển các khu chawl là điều không thể tránh khỏi.
Một kế hoạch hiện đang được tiến hành để thay thế các khu chawl bằng các tòa nhà dân cư chọc trời, một dự án (sau khi đề xuất tái phát triển khu ổ chuột Dharavi) có lẽ là dự án được gọi là dự án đổi mới đô thị đầy tham vọng nhất ở Ấn Độ hiện nay.
Kế hoạch chi tiết của chính phủ cho khu vực này là tạm thời tái định cư cho cư dân ở nơi khác, trong khi xây dựng nhà ở giá rẻ trên phần lớn diện tích đất, đồng thời ủy quyền cho các nhà xây dựng tư nhân. Nhiều dự án xây dựng các tòa tháp cao 40 tầng và tăng gần gấp 3 lần diện tích các căn hộ chawl thành chung cư đã được phê duyệt hoặc đang được xem xét.
Tuy nhiên, tình trạng chậm trễ trong xây dựng tại Mumbai, chưa kể tới chi phí bảo trì đáng kể bị cho là sẽ tạo ra rủi ro cho việc di dời dân cư tại đây.
(VNF) - Nỗ lực của Trung Quốc nhằm phi USD hóa hoạt động thương mại với phần còn lại của thế giới, bằng cách thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ, đã lan sang một mặt hàng từ lâu chịu sự chi phối của đồng bạc xanh: quặng sắt.
(VNF) - Hai tháng sau khi chiến sự Iran bùng phát, tác động kinh tế không còn bó hẹp ở Trung Đông mà đã lan rộng sang các thị trường mới nổi. Giá năng lượng tăng cao, lạm phát leo thang và áp lực tài chính gia tăng đang khiến nhiều nền kinh tế đối mặt nguy cơ bất ổn ngày càng lớn.
(VNF) - Giá vàng giảm khi căng thẳng ở Trung Đông khiến giá dầu tăng vọt, trong khi cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thu hút sự chú ý của giới đầu tư.
(VNF) - Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ngày 28/4 đã giáng một đòn mạnh vào nhóm các nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới khi tuyên bố rời khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cũng như liên minh giữa OPEC và các đối tác (OPEC+).
(VNF) - Các nhà khoa học Trung Quốc vừa đạt bước đột phá trong công nghệ “pin dòng chảy sử dụng sắt hoàn toàn”, mở ra khả năng cắt giảm mạnh chi phí lưu trữ năng lượng tái tạo, đồng thời kéo dài đáng kể tuổi thọ pin.
(VNF) - Sự biến động địa chính trị, đặc biệt từ các xung đột năng lượng, đang tái định hình trật tự tài chính tiền tệ toàn cầu và nâng đỡ các đồng tiền gắn với hàng hóa.
(VNF) - Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm - yếu tố quan trọng định hình lãi suất trên toàn nền kinh tế - đã giao dịch trong phạm vi ngày càng thu hẹp suốt 2 năm qua. Tuy nhiên, các phân tích kỹ thuật cho thấy trạng thái này có thể sắp thay đổi.
(VNF) - Khảo sát của Reuters cho thấy giá vàng có thể tiếp tục tăng trong năm 2026 nhờ nhu cầu từ ngân hàng trung ương và bất ổn kinh tế, bất chấp ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông.
(VNF) - Việc phong tỏa eo biển Hormuz đang gây ra những tác động sâu rộng lên thị trường năng lượng toàn cầu. Nhưng phía sau cuộc khủng hoảng này, một cuộc cạnh tranh lớn hơn cũng đang diễn ra khi Mỹ và Trung Quốc chạy đua để giành quyền định hình trật tự năng lượng của tương lai.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26/4 tuyên bố cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể phát nổ trong khoảng 3 ngày tới do các sự cố kỹ thuật nghiêm trọng, bị làm trầm trọng thêm bởi lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các tàu chở dầu của nước này.
(VNF) - Tập đoàn tài chính Tokyo Kiraboshi hợp tác Tập đoàn Tân Long và công ty khởi nghiệp Megaplan của Hàn Quốc trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản... Đây là bước đi mở rộng thị phần ở Việt Nam
(VNF) - Giá nhiên liệu hóa thạch tăng mạnh đang đẩy chi phí sản xuất polyester leo thang, gây áp lực lên toàn bộ chuỗi cung ứng may mặc tại châu Á. Khi nguyên liệu đầu vào từ dầu mỏ tăng giá và nguồn cung gián đoạn, các nhà sản xuất buộc phải nâng giá, kéo theo nguy cơ tác động đến các thương hiệu thời trang lớn như Zara, H&M, Nike...
(VNF) - Dù thường bị gắn mác “quả bom hẹn giờ” tiếp theo của hệ thống tài chính, tín dụng tư nhân thực chất có cấu trúc an toàn hơn nhiều so với các định chế từng gây ra khủng hoảng năm 2008. Tuy vẫn tồn tại những rủi ro nhất định, dữ liệu cho thấy mối đe dọa mà lĩnh vực này đặt ra mang tính cục bộ và được kiểm soát tốt hơn, thay vì có khả năng gây ra một cú sốc hệ thống.
(VNF) - Tuần qua, kinh tế - tài chính toàn cầu tiếp tục chịu ảnh hưởng mạnh từ xung đột địa chính trị, chính sách tiền tệ và dòng vốn quốc tế. Những biến động này không chỉ tác động tới các thị trường lớn mà còn lan rộng tới các nền kinh tế mới nổi.
Giữa lòng New York, hàng nghìn tấn vàng được cất giữ trong một kho đặc biệt dưới lòng đất. Nhưng điều bất ngờ là số vàng này không thuộc về Mỹ. Vậy ai mới là chủ nhân thực sự?
(VNF) - Giám đốc điều hành của LVMH (Moët Hennessy Louis Vuitton), tỷ phú Bernard Arnault vừa cảnh báo về một “thảm họa toàn cầu” nếu cuộc xung đột ở Trung Đông không được giải quyết.
(VNF) - Quyết định phút chót của Tổng thống Donald Trump đã khiến tiến trình đàm phán với Iran thêm bế tắc. Trong khi các cuộc thương lượng không đạt kết quả, căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục gia tăng với những động thái mới và lập trường cứng rắn từ các bên liên quan.
(VNF) - Trong khi lưu lượng khách đến nhà hàng suy giảm và tăng trưởng doanh thu chững lại, Coca-Cola đang đẩy mạnh hợp tác với các chuỗi F&B nhằm kích cầu tiêu dùng và củng cố kênh bán hàng ngoài gia đình - một trụ cột quan trọng trong chiến lược tăng trưởng của doanh nghiệp.
(VNF) - Từ những đường ống xuyên sa mạc đến các hành lang hàng hải ít được biết tới, Trung Đông đang buộc phải kích hoạt những lối thoát chiến lược vốn lâu nay chỉ tồn tại trên giấy hoặc trong tính toán dự phòng.
(VNF) - Trong bối cảnh nợ xấu gia tăng và tài sản đảm bảo trở thành tâm điểm kiểm soát rủi ro, các ngân hàng Trung Quốc đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vệ tinh để đánh giá tài sản trên mặt đất của khách hàng. Đây được xem là một bước đi công nghệ cao nhằm bảo vệ hệ thống tài chính trước những rủi ro tín dụng ngày càng lớn.
(VNF) - Chỉ vài tháng nắm quyền tại Berkshire Hathaway, Greg Abel đã đảo chiều triết lý hàng chục năm, tung loạt nước đi táo bạo khiến phố Wall choáng váng.
(VNF) - Sau gần một tuần trì hoãn, Iran và Mỹ đã tới Islamabad (Pakistan) để thúc đẩy nối lại đàm phán hòa bình, trong bối cảnh xung đột kéo dài 8 tuần gây thiệt hại lớn và làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu.
(VNF) - Theo chuyên trang phân tích tài chính Kobeissi Letter, nhu cầu tăng mạnh từ nhà đầu tư cá nhân cùng với việc các nhà sản xuất đẩy nhanh sản xuất tấm pin mặt trời đã tạo ra một “cơn bão hoàn hảo”, khiến lượng bạc nhập khẩu của Trung Quốc tăng vọt.
(VNF) - Bất chấp đề xuất áp thuế 5% đối với tài sản của giới tỷ phú tại bang California, động thái đang khiến một bộ phận người giàu cân nhắc rời đi, CEO Nvidia Jensen Huang cho biết ông vẫn sẵn sàng chấp nhận mức thuế này. Tuyên bố của ông được xem như một lời “thách thức” gửi tới giới tỷ phú Mỹ.
(VNF) - Nỗ lực của Trung Quốc nhằm phi USD hóa hoạt động thương mại với phần còn lại của thế giới, bằng cách thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ, đã lan sang một mặt hàng từ lâu chịu sự chi phối của đồng bạc xanh: quặng sắt.
(VNF) - Khi cả nước bước vào kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5, trên các công trường dự án cao tốc, hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân vẫn miệt mài bám công trường, khẩn trương thi công để giữ vững tiến độ, góp phần đưa những dự án trọng điểm về đích đúng hẹn.