'Dấu ấn' Trung Quốc tại Campuchia: Những công trình trọng yếu hàng tỷ USD
Quỳnh Anh -
29/07/2023 12:18 (GMT+7)
(VNF) - Không chỉ là đối tác thương mại hàng đầu, Trung Quốc còn là "chủ nợ" và là nhà đầu tư mạnh tay vào Campuchia, đặc biệt trong suốt thời kỳ tại vị của Thủ tướng Hun Sen. Bắc Kinh đã chi hàng tỷ USD đầu tư vào các công trình trọng yếu trên khắp quốc gia Đông Nam Á, từ sân bay tới tuyến đường bộ hay cầu cảng quan trọng.
Mối quan hệ mật thiết giữa Thủ tướng Campuchia Hun Sen và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được coi là nền móng cho sự phát triển của Campuchia hiện tại.
Đầu tư "khủng" vào Campuchia
Campuchia đã trở thành đối tác của Trung Quốc từ lâu. Việc tăng cường quan hệ giữa hai nước được hỗ trợ bởi mối quan hệ cá nhân mật thiết giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Hun Sen.
Mối quan hệ này cũng ngày càng bền chặt hơn trước sự cô lập ngày càng tăng từ phương Tây, vốn đã áp đặt nhiều biện pháp trừng phạt với các tiêu chuẩn hàng hoá cũng như vấn đề nhân quyền.
Một yếu tố quan trọng khác thúc đẩy tăng cường quan hệ kinh tế giữa hai nước là việc Campuchia tham gia tích cực vào Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc.
Theo dữ liệu từ Ngân hàng Thế giới (World Bank - WB), kể từ năm 1998, thời điểm ông Samdech Hun Sen trở thành Thủ tướng duy nhất, tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm của Campuchia liên tục được duy trì với mức tăng trung bình khoảng 6%.
Thậm chí, trong giai đoạn 2011 - 2019, tăng trưởng GDP hàng năm là trên 7% cho tới khi đại dịch Covid-19 xảy ra. Điều này đã giúp Campuchia chính thức trở thành nền kinh tế có thu nhập trung bình thấp vào năm 2016.
Thành tích này có được là nhờ đầu tư vào Campuchia ngày càng tăng. Vốn FDI đạt mức cao nhất mọi thời đại là 14,1% vào năm 2012 và gần đạt mức tương tự một lần nữa vào năm 2020, là 14%.
Đáng chú ý, Trung Quốc là nhà đầu tư hàng đầu về vốn FDI đăng ký nhiều nhất vào năm 2021, với tỷ lệ 48,2% trong toàn bộ dòng vốn FDI vào Campuchia. Singapore và Hàn Quốc xếp thứ hai và thứ ba, với tỷ lệ lần lượt là 8,3% và 8,1% vào năm 2021.
Từ năm 2012 đến 2017, Trung Quốc đã đầu tư hơn 15 tỷ USD vào Campuchia vào cơ sở hạ tầng như đường bộ/đường cao tốc, cảng và sân bay, đồng thời đầu tư thêm 11 tỷ USD vào lĩnh vực năng lượng.
Năm 2021, bất chấp tình hình kinh tế ảm đạm do đại dịch Covid-19, Campuchia đã thu hút khoản đầu tư tài sản cố định trị giá 2,32 tỷ USD từ Trung Quốc, chiếm 53% tỷ trọng đầu tư vào quốc gia Đông Nam Á, tăng 67% so với 1,39 tỷ USD trong năm 2020, theo một báo cáo từ Hội đồng Phát triển Campuchia (CDC).
Trong 6 tháng đầu năm 2023, Hội đồng Phát triển Campuchia (CDC) thông báo đã phê duyệt 113 dự án đầu tư mới và mở rộng với tổng vốn đăng ký khoảng 1,1 tỷ USD trong nửa đầu năm nay, trong đó gần 65% đến từ các nhà đầu tư Trung Quốc.
Những công trình trọng điểm
Một số dự án đầu tư lớn từ Trung Quốc vào Campuchia bao gồm dự án phát triển cơ sở hạ tầng trị giá 4,2 tỷ USD liên quan đến việc xây dựng các nhà máy điện, thăm dò dầu ngoài khơi, sòng bạc, chung cư, khách sạn, nhà hàng,...
Sân bay quốc tế Siem Reap-Angkor (Sân bay Quốc tế Angkor)
Vào năm 2017, một nhóm ngân hàng quốc doanh Trung Quốc đã cung cấp khoản vay hợp vốn trị giá 660 triệu USD cho Công ty TNHH Đầu tư Sân bay Quốc tế Angkor (Campuchia), một chi nhánh của Công ty TNHH Đầu tư Vân Nam của Trung Quốc, để bắt đầu dự án sân bay quốc tế Angkor.
Các bên cho vay là Ngân hàng Phát triển Trung Quốc; Chi nhánh Vân Nam của Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc; Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc; Chi nhánh Phnom Penh của Ngân hàng Trung Quốc; và Chi nhánh Phnom Penh của Ngân hàng Công thương Trung Quốc.
Ngân hàng Phát triển Trung Quốc Chi nhánh Vân Nam đã tiến hành liên lạc đa bên với Chính phủ Campuchia, các doanh nghiệp, và các tổ chức tài chính, đồng thời đi đầu trong việc thiết lập khoản vay hợp vốn trị giá 660 triệu USD để hỗ trợ xây dựng sân bay. Thời gian đáo hạn của khoản vay là 20 năm. Tổng chi phí dự án là 880 triệu USD và được tài trợ theo tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu là 75:25.
Mục đích của dự án là xây dựng một sân bay Cấp 4E ở xã Teuk Laak thuộc quận Toul Kork, bao gồm một đường băng dài 3.600m, có thể đáp ứng đường hạ cánh của các hành khách. tất cả các loại máy bay.
Sân bay quốc tế Siem Reap Angkor cách Angkor Wat 40km và cách khu đô thị Siem Reap 51km. Dự án sân bay có diện tích 700ha và 1000ha đất phát triển toàn diện khác. Sau khi hoàn thành, sân bay mới dự kiến có thể phục vụ 7 triệu hành khách mỗi năm.
Được biết, dự án dự kiến đi vào hoạt động vào năm 2020, nhưng do đại dịch Covid-19, việc thi công đã bị chậm trễ. Sân bay quốc tế này dự kiến sẽ chính thức đi vào hoạt động vào tháng 10/2023.
Sân bay quốc tế Siem Reap.
Sân bay quốc tế Phnom Penh
Vào tháng 11/2020, Công ty Đầu tư Sân bay Campuchia (một công ty liên doanh trong nước của Campuchia/OCIC) đã chọn Tập đoàn Luyện kim Trung Quốc (MCC) để thiết kế và xây dựng sân bay cho sân bay quốc tế trị giá 1,5 tỷ USD ở tỉnh Kandal, phía nam thủ đô Phnom Penh.
Thỏa thuận trị giá 400 triệu USD, hợp đồng nước ngoài lớn nhất của MCC năm 2021, sẽ được thực hiện bởi công ty con của Tập đoàn Baoye Thượng Hải. Sân bay dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2022 và cho phép các chuyến bay đầu tiên bắt đầu vào năm 2023.
Theo báo cáo của Nikkei Asia, sân bay mới của Phnom Penh, sẽ có diện tích khoảng 700ha và là một phần của khu dân cư và thương mại rộng hơn phát triển khoảng 2.600ha, đang được giám sát bởi tập đoàn OCIC.
Được điều hành bởi ông trùm người Khmer gốc Trung Quốc Pung Kheav Se, OCIC đã đầu tư 280 triệu USD và nắm giữ 90% dự án, trong khi Cục Hàng không Dân dụng Nhà nước Campuchia sở hữu 10% còn lại.
Các công ty khác tham gia bao gồm China State Construction Engineering, một doanh nghiệp Trung Quốc khác đang xây dựng nhà ga, và Foster & Partners của Mỹ, phụ trách thiết kế sân bay.
Đặc khu kinh tế Sihanoukville
Đặc khu kinh tế Sihanoukville (SSEZ), tỉnh Preah Sihanouk, Campuchia, là một dự án quan trọng trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường, đóng một vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế của Campuchia và đang trở thành một mắt xích của chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
Được thành lập vào năm 2008, đặc khu kinh tế Sihanoukville (SSEZ) là đặc khu lớn nhất của Campuchia về quy mô và sức chứa, với 1.113ha, 100 công ty thuê và lực lượng lao động lên tới 16.000 người.
Đặc khu kinh tế này do 2 công ty của Campuchia và Trung Quốc đồng quản lý, là trụ cột của sự hợp tác giữa Trung Quốc và Campuchia.
Đặc khu kinh tế Sihanoukville cách 12km từ cảng Sihanoukville, còn được gọi là “Cảng Tây” (Westport), nằm ở tỉnh Preah Sihanouk trên bờ biển phía Tây Nam của Campuchia và được đặt theo tên của cố Quốc vương Norodom Sihanouk. Đây là cảng biển lớn nhất ở Campuchia và là thành phố lớn thứ hai của Campuchia sau thủ đô Phnom Penh.
Hiện đây là đặc khu kinh tế duy nhất ở Campuchia. Địa vị của Sihanoukville được cho là tương tự như Thâm Quyến của Trung Quốc.
Kể từ năm 2015, một số lượng lớn các công ty Trung Quốc đã đổ xô tới Sihanoukville để đầu tư khai thác thị trường bất động sản và đầu tư kinh doanh sòng bạc. Người Trung Quốc xây dựng các biệt thự và tòa cao ốc chung cư, sòng bạc, khu nghỉ dưỡng kiêm khách sạn, trung tâm mua sắm, trung tâm giải trí, đường sá, cơ sở hậu cần cho đặc khu kinh tế và thậm chí mở rộng cảng biển.
Trong khu vực thành phố Sihanoukville, có một khu kinh tế đặc biệt (Đặc khu kinh tế) của Trung Quốc và Campuchia được tách ra. Trong số hơn 100 doanh nghiệp ở trong đặc khu, cơ bản là các công ty Trung Quốc. Trong hơn 1 tỷ USD đầu tư vào đặc khu kinh tế Campuchia mỗi năm, đầu tư của Trung Quốc chiếm khoảng 90%.
Tại đặc khu này, tính tới thời điểm tháng 6/2017, có tới 94 công ty Trung Quốc thuê đất kinh doanh, 12 công ty đến từ Mỹ, Ireland, Vương quốc Anh, Hàn Quốc và các quốc gia khác, 3 công ty đến từ nước chủ nhà Campuchia.
Nguồn thu nhập chính của SSEZ đến từ đất đai, cho thuê nhà xưởng và quản lý tài sản. Tại SEZ, các nhà đầu tư SEZ được phép thuê đất từ các nhà phát triển SEZ tối đa không quá 50 năm.
Mục tiêu của SSEZ là có 300 công ty hoạt động trong khu kinh tế, cung cấp việc làm và chỗ ở sinh hoạt cho 80.000 đến 100.000 công nhân.
Một "đặc trưng" của đặc khu kinh tế Sihanoukville là các casino.
Đường cao tốc Phnom Penh-Sihanoukville
Dự án đường cao tốc Phnom Penh-Sihanoukville là tuyến đường cao tốc đầu tiên của Campuchia, trị giá 2 tỷ USD được xây dựng với sự trợ giúp của Chính phủ Trung Quốc, có điểm đầu từ đường vành đai ba của thủ đô Phnom Penh và điểm cuối ở thành phố Sihanoukville. Dự án đã được đưa vào vận hành năm 2022.
Toàn tuyến cao tốc có chiều dài 187,05km với 2 chiều 4 làn, mỗi làn rộng 3,75m. Tốc độ cho phép di chuyển trên cao tốc từ 80-120km/giờ. Cao tốc Phnom Penh-Sihanoukville gồm 7 điểm giao cắt, 3 trạm nghỉ, 1 chỗ đỗ xe, 4 trung tâm khai thác và bảo dưỡng, 40 cầu lớn và vừa, 5 cầu nhỏ.
Công ty Kỹ thuật Cầu Đường của Trung Quốc (China Road and Bridge Engineering Co., Ltd.) là chủ đầu tư cao tốc The Phnom Penh-Sihanoukville theo hình thức BOT (xây dựng-khai thác-chuyển giao). Cao tốc chính thức được khởi công xây dựng từ ngày 22/3/2019 và có thời gian khai thác 50 năm.
Là cao tốc đầu tiên của Campuchia nối Phnom Penh với thành phố cảng Sihanoukville ở phía Nam, tuyến đường này đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế-xã hội của Campuchia, đồng thời là bước đi đầu tiên trong kế hoạch phát triển hệ thống giao thông quốc gia của nước này.
Đường cao tốc Phnom Penh - Bavet
Tuyến đường cao tốc Phnom Penh – Bavet, tỉnh Svay Rieng (giáp với cửa khẩu Mộc Bài, tỉnh Tây Ninh của Việt Nam) chính thức được khởi công xây dựng ngày 7/6/2023, là tuyến đường cao tốc thứ 2 của Campuchia.
Dự án đường cao tốc Phnom Penh - Bavet có chiều dài toàn tuyến là 135,1km, cùng 3,7km đường dẫn cho các công trình cầu bắc qua sông rạch, bắt đầu từ xã Thma Kor, huyện Lvea Em, tỉnh Kandal đến xã Chrak M’tes, thị xã Bavet, tỉnh Svay Rieng.
Tuyến cao tốc Phnom Penh - Bavet kỳ vọng được kết nối với tuyến Mộc Bài – TP. HCM này có tổng vốn đầu tư 1,35 tỷ USD, thực hiện theo hình thức xây dựng - vận hành - chuyển giao (BOT) với thời gian khai thác 50 năm, trong đó 20% do Tổng công ty Cầu đường Trung Quốc (CRBC) đầu tư, 80% còn lại từ nguồn vốn vay của công ty này.
Phát biểu tại lễ động thổ, Thủ tướng Campuchia Hun Sen nhấn mạnh, tuyến đường cao tốc kết nối thủ đô Phnom Penh với thành phố Bavet sẽ mang lại nhiều cơ hội và lợi ích cho người dân vì kết nối với tuyến đường cao tốc của Việt Nam, gắn kết với hệ thống cao tốc từ thành phố Hồ Chí Minh đến Campuchia.
Dự kiến dự án hoàn thành sau 48 tháng xây dựng.
Sân vận động Quốc gia Morodok Techo
Sân vận động quốc gia Morodok Techo nằm ở ngoại ô thủ đô Phnom Penh. Sân được xây dựng từ tháng 8/2017 và hoàn thành vào tháng 8/2021. Kinh phí xây dựng sân lên đến 160 triệu USD. Đây là "món quà" mà Trung Quốc dành cho Campuchia - đối tác quan trọng trong Sáng kiến Vành đai và Con đường.
Sân Morodok Techo được xây dựng theo hình dạng của một "chiếc thuyền buồm". Trong đó có hai mũi thuyền cao 99m và được bao quanh bởi một con hào theo phong cách Angkor cổ đại, tượng trưng cho tình hữu nghị lâu năm giữa hai quốc gia do người Trung Quốc xa xưa đã từng đến Campuchia bằng thuyền.
Morodok Techo được xem là công trình trọng điểm khi Campuchia đăng cai SEA Games 32.
Thủ tướng Hun Sen đánh giá món quà trên chính là cột mốc mới trong quan hệ hữu nghị bền chặt giữa Campuchia và Trung Quốc.
(VNF) - Từ những đường ống xuyên sa mạc đến các hành lang hàng hải ít được biết tới, Trung Đông đang buộc phải kích hoạt những lối thoát chiến lược vốn lâu nay chỉ tồn tại trên giấy hoặc trong tính toán dự phòng.
(VNF) - Xung đột Iran khiến các nước châu Âu vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu phải trả giá đắt để có được nguồn cung năng lượng, đồng thời làm các cuộc khủng hoảng năng lượng tại châu lục này diễn ra ngày càng nghiêm trọng hơn.
(VNF) - Ấn Độ và Trung Quốc, hai trong số những quốc gia nhập khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới, đang lao vào cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt nhằm giành giật nguồn cung dầu thô khan hiếm.
(VNF) - Châu Á đang bước vào giai đoạn khắc nghiệt nhất của cuộc khủng hoảng năng lượng khi các nguồn cung thay thế dần cạn kiệt. Từ Trung Quốc đến Ấn Độ, những nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu mỏ đang đối mặt với áp lực kép: giá nhiên liệu leo thang và rủi ro gián đoạn nguồn cung ngày càng hiện hữu, đe dọa tăng trưởng và làm gia tăng bất ổn kinh tế khu vực.
(VNF) - Chiến sự Iran khiến giá năng lượng tăng vọt, buộc NAB tăng mạnh dự phòng rủi ro tín dụng, kéo theo hàng loạt doanh nghiệp chịu áp lực chi phí, lợi nhuận và chuỗi cung ứng.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung ngày 22/4 đã chứng kiến lễ trao 12 văn kiện hợp tác giữa các bộ, ngành hai nước.
(VNF) - Trong bối cảnh xung đột Iran kéo dài làm chi phí nhiên liệu máy bay tăng mạnh, các hãng hàng không đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt, làm tăng khả năng hủy chuyến và cắt giảm lịch trình.
(VNF) - Các xưởng đóng tàu của Trung Quốc đang nổi lên như những bên hưởng lợi đáng kể từ cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran, khi tình trạng tắc nghẽn trong vận chuyển dầu thô ngày càng nghiêm trọng, kéo theo nhu cầu toàn cầu gia tăng đối với các tàu chở dầu cỡ lớn.
(VNF) - Một lời phàn nàn của khách hàng về chiếc bánh không đạt yêu cầu đã châm ngòi cho cuộc điều tra quy mô lớn, qua đó phơi bày hàng chục nghìn nhà cung cấp thực phẩm “ma” tại Trung Quốc. Vụ việc không chỉ dẫn tới các khoản phạt khổng lồ đối với nhiều tập đoàn lớn, mà còn làm lộ rõ những hệ lụy của cuộc cạnh tranh giá cả khốc liệt.
(VNF) - Những cú sốc địa chính trị liên tiếp, đặc biệt từ Trung Đông, đang khiến triển vọng kinh tế toàn cầu trở nên mong manh hơn bao giờ hết, buộc các định chế như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) phải liên tục điều chỉnh dự báo.
(VNF) - Giá dầu thế giới biến động mạnh khi vượt mốc 100 USD/thùng rồi nhanh chóng hạ nhiệt, sau động thái Mỹ gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran nhằm kéo dài đàm phán. Trong khi đó, các tín hiệu về nguồn cung từ Nga tiếp tục làm gia tăng bất ổn, khiến thị trường năng lượng toàn cầu đứng trước nhiều rủi ro khó lường.
(VNF) - Những điểm đáng chú ý từ phiên điều trần trước Thượng viện của ông Kevin Warsh - người được Tổng thống Trump đề cử làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cho thấy, ông bảo vệ quan điểm về chính sách tài chính và khẳng định Tổng thống chưa bao giờ yêu cầu ông cắt giảm lãi suất.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 21/4 đã gia hạn vô thời hạn lệnh ngừng bắn với Iran, chỉ vài giờ trước khi lệnh này dự kiến hết hạn, nhằm tạo điều kiện để hai nước tiếp tục đàm phán hòa bình, hướng tới chấm dứt cuộc chiến làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu.
(VNF) - Lãnh đạo 5 ngân hàng thương mại lớn nhất Han Quốc sẽ tháp tùng Tổng thống Lee Jae Myung trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Việt Nam trong tuần này, theo Korea Herald.
(VNF) - Ngày 20/4, Apple thông báo giám đốc điều hành (CEO) Tim Cook sẽ từ chức vào ngày 1/9 năm nay, sau khi ông đảm nhiệm vị trí này từ tháng 8/2011. Trong thời gian giữ chức, ông đã góp phần giúp giá trị vốn hóa của Apple tăng từ 350 tỷ USD lên hơn 4 nghìn tỷ USD.
(VNF) - Số phận của các cuộc đàm phán hòa bình với Iran vẫn chưa chắc chắn khi thời hạn kết thúc lệnh ngừng bắn đang đến gần, đẩy giá dầu tiếp tục tăng.
(VNF) - Trong khi người tiêu dùng đang vật lộn với giá cả leo thang và thị trường việc làm bấp bênh, một rủi ro khác đang âm thầm tích tụ trong hệ thống tài chính: tín dụng tư nhân.
(VNF) - CEO của Apple, Tim Cook, sẽ rời vị trí mà ông kế nhiệm từ cố CEO Steve Jobs, khép lại 15 năm lãnh đạo chứng kiến giá trị vốn hóa của công ty tăng thêm hơn 3,6 nghìn tỷ USD trong kỷ nguyên thịnh vượng nhờ iPhone.
(VNF) - Trung Quốc đã kêu gọi “những nỗ lực phối hợp” nhằm giảm bớt cuộc khủng hoảng dư thừa công suất nghiêm trọng trong ngành điện mặt trời, như một phần trong chiến dịch của Bắc Kinh nhằm chấm dứt cuộc chiến giá cả khốc liệt kéo dài nhiều năm qua.
(VNF) - Nhập khẩu bạc của Trung Quốc đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục trong tháng 3, khi nhu cầu từ các nhà đầu tư cá nhân và ngành công nghiệp năng lượng mặt trời quy mô lớn của nước này đẩy lượng mua vượt xa mức trung bình theo mùa.
(VNF) - Căng thẳng giữa Mỹ và Iran bất ngờ xoay chiều sau vụ bắt giữ tàu chở hàng, làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn mong manh và thổi bùng lo ngại xung đột leo thang. Diễn biến này ngay lập tức khiến thị trường tài chính toàn cầu đảo chiều trong trạng thái thận trọng.
(VNF) - Giá dầu tăng vọt, trong khi hợp đồng tương lai Phố Wall lao dốc vào tối 19/4, khi các nhà giao dịch đánh giá lại căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran liên quan đến eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng trọng yếu của thế giới.
(VNF) - Tỷ phú Elon Musk, giám đốc điều hành của Tesla và SpaceX, người đang trên đà trở thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên trên thế giới, vẫn tiếp tục “khuấy động” cộng đồng tiền điện tử dù đã rút lui khỏi tuyến đầu của Bitcoin.
(VNF) - Từ những đường ống xuyên sa mạc đến các hành lang hàng hải ít được biết tới, Trung Đông đang buộc phải kích hoạt những lối thoát chiến lược vốn lâu nay chỉ tồn tại trên giấy hoặc trong tính toán dự phòng.
(VNF) - Công ty Cổ phần Giầy Thượng Đình đang lên kế hoạch chuyển đổi khu “đất vàng” tại số 277 đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) thành tổ hợp căn hộ, văn phòng và trường học với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 10.000 tỷ đồng.