Trung Quốc và 2 thập kỷ gây dựng 'thành trì tự chủ'
(VNF) - Trong suốt 2 thập kỷ qua, Trung Quốc đã âm thầm, nhưng kiên định, theo đuổi chiến lược tách nền kinh tế của mình khỏi phương Tây. Nỗ lực bền bỉ nhằm xây dựng khả năng tự chủ quốc gia và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu đã giúp Bắc Kinh củng cố “thành trì kinh tế” để đối phó với các cuộc xung đột trong tương lai.
- Phương Tây củng cố mặt trận chống thép giá rẻ từ Trung Quốc 22/11/2025 01:30
Chiến lược tự chủ dài hơi
Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump sử dụng thuế quan như một công cụ để giảm phụ thuộc vào hàng hóa Trung Quốc và ngăn tình trạng dư thừa công suất sản xuất từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tràn sang Mỹ, nỗ lực đó đã gặp phải trở ngại lớn. Bắc Kinh vốn đã đi trước một bước trong quá trình tách rời kinh tế khỏi Washington.
Từ đầu những năm 2000, Trung Quốc đã triển khai một cách có hệ thống chính sách tự chủ kinh tế. Nước này không chỉ xây dựng được những “đòn bẩy” chiến lược có thể gây áp lực lên kinh tế Mỹ, mà còn khiến Washington khó có thể ngăn chặn Trung Quốc trong các lĩnh vực then chốt.

Tinh thần “tự lực cánh sinh” đã trở thành nền tảng trong việc hoạch định chính sách của Trung Quốc, không chỉ được chú trọng dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình, người lãnh đạo đất nước từ năm 2012, mà đã manh nha từ thời người tiền nhiệm Hồ Cẩm Đào.
Dù chương trình thay thế hàng nhập khẩu bằng sản phẩm trong nước của Trung Quốc tiêu tốn hàng nghìn tỷ USD và vướng nhiều trở ngại, song chiến lược này đã làm suy giảm đáng kể lợi thế mà các nước phương Tây từng nắm trong các cuộc tranh chấp thương mại và công nghệ với nước này.
Tại phiên họp toàn thể Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc diễn ra vào tháng 10, Kế hoạch kinh tế 5 năm lần thứ 15 (2026-2030) đã được công bố và “tự lực cánh sinh” tiếp tục được nhấn mạnh như trụ cột chiến lược quốc gia.
Phát biểu tại cuộc họp, ông Tập khẳng định: “Trước hết, chúng ta phải tăng cường nỗ lực để đạt được sự tự chủ và sức mạnh lớn hơn trong khoa học và công nghệ”.
Trong năm nay, Trung Quốc đã tận dụng một trong những lợi thế chiến lược mạnh nhất của mình, chính là quyền kiểm soát gần như tuyệt đối đối với nguồn cung kim loại đất hiếm và nam châm đất hiếm toàn cầu, để gây sức ép với Mỹ.
Sau cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối tháng 10, Mỹ đã nhất trí giảm mức thuế liên quan đến sản xuất fentanyl của Trung Quốc xuống còn 10%. Động thái này giúp đưa mức thuế trung bình đối với nhiều sản phẩm của Trung Quốc xuống khoảng 47%, dù mức cụ thể vẫn có thể thay đổi tùy từng mặt hàng.
Theo đó, mức thuế mới của Mỹ áp lên hàng hóa Trung Quốc tương đương với các nước Đông Nam Á, và thấp hơn mức áp dụng cho Ấn Độ hay Brazil, những quốc gia vốn duy trì quan hệ thân cận hơn với Washington.
Đáng chú ý, Mỹ đã đồng ý tạm dừng thực thi quy định mới công bố hồi tháng trước, quy định được gọi là “quy tắc 50%”, vốn nhằm mở rộng danh sách đen các công ty Trung Quốc.
Theo quy tắc này, bất kỳ doanh nghiệp nào có trên 50% cổ phần thuộc sở hữu của một công ty Trung Quốc đã nằm trong danh sách đen của chính phủ Mỹ, bao gồm Danh sách thực thể (Entity List) và Danh sách người dùng cuối quân sự (Military End User List) cũng sẽ bị liệt kê.
Từ thuốc kháng sinh tới chip máy tính
Thông qua chính sách tự chủ sản xuất, Trung Quốc đã tạo ra nhiều lợi thế khác. Nước này hiện là nhà sản xuất hàng đầu thế giới về nguyên liệu làm thuốc kháng sinh, dược phẩm, thiết bị điện, chip máy tính giá rẻ và hàng loạt sản phẩm thiết yếu khác.
Điều này khiến Mỹ gặp khó khăn trong việc gây sức ép. Khi Washington muốn buộc Bắc Kinh nới lỏng kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, Nhà Trắng chỉ còn một vài lựa chọn để đáp trả, chẳng hạn như đe dọa hạn chế xuất khẩu phụ tùng máy bay, một trong số ít mặt hàng mà Trung Quốc vẫn cần nhập khẩu từ Mỹ.

Một cố vấn chính sách hàng đầu của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, ông Tian Peiyan, viết trên tạp chí mới đây: “Một hệ thống công nghiệp toàn diện sẽ tăng cường khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng. Một nền tảng công nghiệp rộng lớn có thể tạo ra ‘bức tường thành an ninh kinh tế’ cho đất nước”.
Khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào cuối năm 2001, Trung Quốc vẫn phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu. Khi đó, ô tô, thiết bị viễn thông, máy phát điện và nhiều sản phẩm công nghiệp khác do Trung Quốc sản xuất đều kém xa hàng ngoại về chất lượng, khiến cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng ưa chuộng hàng nhập khẩu.
2 thập kỷ sau, tình thế đã đảo chiều. Chất lượng và sản lượng hàng hóa “Made in China” đã tăng vọt. Theo ông Jin Zhuanglong, cựu Bộ trưởng Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc, nước này hiện đứng đầu thế giới về sản lượng hơn 220 trong số 500 sản phẩm công nghiệp chủ chốt.
Tại hội nghị Trung ương vừa qua, Bắc Kinh tuyên bố rằng từ năm tới, Trung Quốc sẽ tăng tốc phát triển sản xuất tiên tiến, tập trung vào các lĩnh vực như hàng không vũ trụ, vận tải, không gian mạng và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Giới chuyên gia nhận định, chỉ còn một số ít ngành công nghiệp mà Mỹ và châu Âu vẫn dẫn đầu, chẳng hạn như máy bay thương mại và một vài loại chip bán dẫn tiên tiến nhất.
Những giới hạn và bước tiến
Dù đầu tư công mạnh tay suốt hơn một thập kỷ, Trung Quốc vẫn tụt hậu trong việc sản xuất các chip bán dẫn nhanh nhất, vốn đóng vai trò thiết yếu đối với trí tuệ nhân tạo và các công nghệ quân sự tối tân.
Các chiến dịch như “Đổi mới bản địa” (sau khi gia nhập WTO), “Made in China 2025” (từ năm 2015) hay nỗ lực xây dựng “lực lượng sản xuất chất lượng cao” trong 2 năm qua, đều nhằm mục tiêu duy nhất: thay thế hàng nhập khẩu bằng sản phẩm nội địa.

Hệ thống ngân hàng quốc doanh Trung Quốc đã cấp vốn ưu đãi cho các doanh nghiệp sản xuất ô tô điện và tấm pin mặt trời, giúp nước này nhanh chóng trở thành nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới trong 2 lĩnh vực này.
Đối với một số sản phẩm, Trung Quốc đạt được tự chủ nhờ chính sách hỗ trợ nội địa. Kể từ năm 2008, việc áp thuế và các loại phí đã khiến giá xe hơi nhập khẩu sử dụng động cơ xăng dung tích lớn tăng hơn gấp đôi, khiến người tiêu dùng chuyển hướng từ xe truyền thống sang xe điện và xe hybrid, hiện chiếm hơn 50% thị trường nội địa.
Các quan chức Mỹ từng xem nhẹ khả năng Trung Quốc sử dụng lợi thế chiến lược kinh tế làm công cụ gây sức ép, cho rằng việc này sẽ làm tổn hại hình ảnh của Trung Quốc như một điểm đến đầu tư hấp dẫn. Họ tin rằng các tập đoàn đa quốc gia sẽ tìm nguồn cung thay thế nếu Bắc Kinh khai thác quá mức lợi thế của mình.
Tuy vậy, như những gì thể hiện trong hội nghị Trung ương mới đây, giới lãnh đạo Trung Quốc dường như ngày càng quyết tâm đẩy mạnh “tự lực cánh sinh”. Tuyên bố bế mạc hội nghị nêu rõ: “Chúng ta phải củng cố và phát huy ưu thế, vượt qua những điểm nghẽn, hạn chế, khắc phục những yếu kém và khiếm khuyết”.
20 năm sau ngày gia nhập WTO, Trung Quốc đã dần hiện thực hóa giấc mơ tự chủ công nghiệp mà họ theo đuổi. Nước này đã xây dựng được “thành trì kinh tế” đủ mạnh để không chỉ chống chịu trước sức ép bên ngoài, mà còn định hình lại trật tự thương mại toàn cầu trong thế kỷ XXI.
Mỹ thu hẹp cửa, Trung Quốc kích hoạt ‘tự cường vốn’?
- Đám cưới tỷ đô giữa 'vua trà' và 'công chúa mặt trời' gây sốt tại Trung Quốc 22/11/2025 05:00
- Phương Tây củng cố mặt trận chống thép giá rẻ từ Trung Quốc 22/11/2025 01:30
- Chi phí sinh hoạt leo thang, TT Trump tiếp tục hạ nhiệt thuế quan 21/11/2025 10:51
Hormuz căng thẳng, Mỹ kêu gọi Trung Quốc 'vào cuộc'
(VNF) - Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent kêu gọi Trung Quốc gia tăng sức ép ngoại giao đối với Iran nhằm mở lại eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh rằng Mỹ có “quyền kiểm soát tuyệt đối” đối với tuyến đường thủy chiến lược này.
Ngành ô tô toàn cầu chạy theo 'tốc độ Trung Quốc'
(VNF) - “Tốc độ Trung Quốc” đang trở thành chuẩn mực của ngành ô tô toàn cầu, đẩy các hãng xe Mỹ và châu Âu vào cuộc đua thích nghi trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn.
Vụ bê bối chấn động ngành bảo hiểm: 520 tỷ đồng của khách bị lạm dụng, DN dừng hoạt động
(VNF) - Số lượng khiếu nại liên quan đến việc nhân viên sử dụng sai mục đích tiền của khách hàng tại Prudential Life Insurance đã tăng lên khoảng 700 trường hợp, với tổng số tiền bị ảnh hưởng lên tới hàng trăm tỷ đồng. Trước diễn biến nghiêm trọng, doanh nghiệp này đã quyết định gia hạn tạm dừng hoạt động bán hàng thêm 180 ngày để tiến hành rà soát, xử lý và cải tổ toàn diện.
'Cú hích' đưa xuất khẩu dầu Mỹ lên đỉnh lịch sử
(VNF) - Cảng Corpus Christi chưa bao giờ nhộn nhịp đến thế khi các tàu chở dầu từ khắp nơi trên thế giới dồn dập cập bờ Vịnh Mexico của Mỹ để lấy dầu thô trong bối cảnh chiến sự với Iran chưa có dấu hiệu kết thúc.
Tổn thương vì AI và 'vết sẹo' khó lành trên thị trường lao động
(VNF) - Sự trỗi dậy nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm dấy lên những lo ngại ngày càng lớn về nguy cơ mất việc làm trong các văn phòng tại Mỹ. Dù mức độ tác động thực sự vẫn còn là một dấu hỏi, một báo cáo mới của ngân hàng Goldman Sachs cảnh báo rằng những người lao động bị thay thế bởi AI có thể phải đối mặt với những hệ lụy kinh tế nghiêm trọng và kéo dài.
Trải qua tuần giảm mạnh nhất tháng, giá vàng sẽ diễn biến ra sao?
(VNF) - Sau tuần lao dốc do áp lực từ đồng USD mạnh và kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao, giá vàng được nhiều chuyên gia dự báo có thể phục hồi nhẹ trong ngắn hạn, dù thị trường vẫn đối mặt với không ít rủi ro từ yếu tố vĩ mô và địa chính trị.
Neo lãi suất cao trước áp lực lạm phát, nguy cơ chiến tranh thương mại Mỹ - EU trở lại
(VNF) - Kinh tế toàn cầu chịu tác động đan xen từ địa chính trị và chính sách tiền tệ khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cùng nhiều ngân hàng trung ương lớn giữ nguyên lãi suất, nguy cơ chiến tranh thương mại Mỹ - EU bất ngờ quay trở lại khiến triển vọng kinh tế thế giới trở nên thận trọng.
'Biểu tượng' hàng không giá rẻ dừng bay, 17.000 nhân viên mất việc
(VNF) - Hãng hàng không Spirit Airlines đã ngừng toàn bộ hoạt động sau khi không đạt được thỏa thuận với các chủ trái phiếu về gói cứu trợ vào phút chót từ chính quyền Tổng thống Trump, chấm dứt kỷ nguyên du lịch giá rẻ.
Quốc gia từng cấm dân sở hữu vàng, lệnh giao nộp hoặc ngồi tù 10 năm
MỸ - Chính sách tịch thu vàng từng bị coi là ‘cướp của’ lại là liều thuốc giúp nền kinh tế số 1 thế giới thoát khỏi vũng lầy giảm phát và bật tăng GDP ngoạn mục
Tiền tệ châu Á phát tín hiệu 'báo động đỏ'
(VNF) - Ấn Độ và Indonesia vốn không thường xuyên nằm ở trung tâm của những cơn sóng tài chính toàn cầu. Thế nhưng, đồng rupee và rupiah hiện đang dẫn đầu đà suy yếu của các đồng tiền châu Á, cho thấy cuộc chiến Iran đang đe dọa các nền kinh tế trên khắp thế giới và với tốc độ ngày càng nhanh.
Hàng trăm tỷ USD đổ vào AI, hàng chục nghìn lao động bị 'loại khỏi cuộc chơi'
(VNF) - Meta và Microsoft mới đây tiết lộ kế hoạch cắt giảm hơn 20.000 việc làm, chỉ ít tháng sau khi Amazon tiến hành đợt sa thải lớn nhất từ trước tới nay, và đây có thể mới chỉ là khởi đầu của một cuộc "thay máu" nhân sự toàn cầu.
TT Trump tuyên bố chiến sự với Iran đã chấm dứt
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các hành động thù địch giữa Mỹ và Iran đã kết thúc, ngay trước khi hết thời hạn ông được phép tiến hành chiến dịch quân sự mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.
Bị Mỹ phong tỏa, Iran cầm cự được bao lâu khi cạn nguồn thu và buộc phải nhượng bộ?
(VNF) - Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đang rơi vào thế giằng co khi cả hai bên đều chưa có dấu hiệu nhượng bộ. Lệnh phong tỏa hải quân do Tổng thống Donald Trump áp đặt khiến xuất khẩu dầu của Iran sụt giảm mạnh. Câu hỏi đặt ra lúc này là: Liệu Iran có thể cầm cự được bao lâu?
EU cảnh báo cứng rắn Trung Quốc: ‘Sẽ chiến đấu tới cùng'
(VNF) - Trong cuộc phỏng vấn với Euronews, Cao ủy Thương mại Liên minh châu Âu (EU) khẳng định EU sẽ giữ vững lập trường sau khi Trung Quốc đe dọa áp dụng các biện pháp trả đũa liên quan đến kế hoạch tăng cường chính sách công nghiệp của khối.
Ngân hàng DBS: Lợi nhuận tăng cao nhưng triển vọng nhiều rủi ro do chiến tranh
(VNF) - Ngân hàng DBS (Singapore) ghi nhận lợi nhuận quý I đạt khoảng 2,3 tỷ USD nhờ dòng vốn tiếp tục chảy mạnh vào Singapore và mảng quản lý tài sản tăng trưởng tích cực. Tuy nhiên, ngân hàng cảnh báo rủi ro từ bất ổn địa chính trị có thể làm gia tăng chi phí hậu cần và ảnh hưởng chuỗi cung ứng toàn cầu.
Lãi suất thấp 'châm ngòi' cơn sốt vay nhân dân tệ toàn cầu
(VNF) - Mặt bằng lãi suất thấp tại Trung Quốc đang thúc đẩy làn sóng vay vốn bằng nhân dân tệ trên thị trường quốc tế, khi hàng loạt ngân hàng và tổ chức tài chính nước ngoài tìm đến nguồn vốn chi phí rẻ hơn. Xu hướng này không chỉ giúp thị trường trái phiếu dim sum bùng nổ, mà còn cho thấy vai trò ngày càng lớn của đồng nhân dân tệ trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Xe điện Trung Quốc tự tin 'thắng lớn' dù bị Mỹ 'chặn cửa'
(VNF) - Dù bị hạn chế tiếp cận thị trường Mỹ, các hãng xe điện Trung Quốc vẫn tăng trưởng mạnh nhờ nhu cầu bùng nổ tại châu Á, châu Âu và nhiều khu vực khác.
Giá dầu lập kỷ lục thời chiến, nguy cơ vọt lên 150 USD/thùng
(VNF) - Giá dầu Brent giảm nhẹ ngay sau khi chạm mức cao nhất trong 4 năm, lên tới 126 USD/thùng. Nhiều chuyên gia cảnh báo giá dầu có thể chạm mốc 150 USD/thùng nếu căng thẳng tiếp tục kéo dài.
Du lịch quá tải: Khi 'điểm nóng' hoá 'điểm nghẽn'
(VNF) - Trong nhiều năm, lượng khách đông kỷ lục từng là thước đo thành công của ngành du lịch toàn cầu. Nhưng khi dòng người đổ dồn vào một số địa danh quen thuộc vượt quá sức chịu tải, những “điểm nóng” du lịch đang dần trở thành “điểm nghẽn”, buộc các quốc gia phải nhìn lại mô hình tăng trưởng và tìm cách cân bằng giữa thu hút du khách với phát triển bền vững.
Tín dụng tư nhân đe dọa lợi nhuận ngân hàng: Lộ dần những mối quan hệ ngầm
(VNF) - Các lãnh đạo ngân hàng châu Âu đang tìm cách trấn an nhà đầu tư về những rủi ro liên quan đến tín dụng tư nhân, khi mức độ tiếp xúc của họ với lĩnh vực đang gặp khó khăn này một lần nữa trở thành tâm điểm trong mùa công bố kết quả kinh doanh.
Nhân dân tệ giành thêm ‘lãnh địa’ mới từ USD
(VNF) - Nỗ lực của Trung Quốc nhằm phi USD hóa hoạt động thương mại với phần còn lại của thế giới, bằng cách thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ, đã lan sang một mặt hàng từ lâu chịu sự chi phối của đồng bạc xanh: quặng sắt.
Mô hình trading kiếm ‘bộn’ tiền nhờ trí tuệ nhân tạo
(VNF) - Công ty giao dịch XTX Markets của ông Alex Gerko sử dụng chip Nvidia và phương pháp “học sâu” (deep learning) để dự báo biến động giá.
Cú đúp địa chính trị thổi bùng giá dầu
(VNF) - Giá dầu thế giới tăng mạnh khi Mỹ được cho là siết phong tỏa các cảng của Iran, trong lúc UAE bất ngờ tuyên bố rời OPEC, làm dấy lên lo ngại nguồn cung toàn cầu thêm căng thẳng.
Những 'mũi nhọn' đưa thương hiệu Trung Quốc ra biển lớn
(VNF) - Các thương hiệu Trung Quốc đang tăng tốc hiện diện trên khắp thế giới. Không còn gắn với hình ảnh hàng giá rẻ, làn sóng doanh nghiệp mới từ Trung Quốc đang từng bước chinh phục người tiêu dùng toàn cầu bằng thiết kế, công nghệ và chiến lược bản địa hóa linh hoạt.
USD mạnh lên sau cuộc họp ‘căng thẳng nhất nhiều thập kỷ’ của Fed
(VNF) - USD mạnh lên so với rổ tiền tệ chủ chốt sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quyết định giữ nguyên lãi suất, trong bối cảnh nhà đầu tư vẫn căng thẳng khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Hormuz căng thẳng, Mỹ kêu gọi Trung Quốc 'vào cuộc'
(VNF) - Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent kêu gọi Trung Quốc gia tăng sức ép ngoại giao đối với Iran nhằm mở lại eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh rằng Mỹ có “quyền kiểm soát tuyệt đối” đối với tuyến đường thủy chiến lược này.
Tìm hiểu chủ đầu tư và tiến độ dự án 'đất vàng' Hồ Tùng Mậu Tower
(VNF) - Dự án 'đất vàng' Hồ Tùng Mậu Tower, hiện đã được đổi tên thành Central Square do Công ty TNHH Đầu tư Central Capital phối hợp cùng Công ty cổ phần Sản xuất – dịch vụ - xuất nhập khẩu Từ Liêm thực hiện.
































































