Trung Quốc và 2 thập kỷ gây dựng 'thành trì tự chủ'
(VNF) - Trong suốt 2 thập kỷ qua, Trung Quốc đã âm thầm, nhưng kiên định, theo đuổi chiến lược tách nền kinh tế của mình khỏi phương Tây. Nỗ lực bền bỉ nhằm xây dựng khả năng tự chủ quốc gia và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu đã giúp Bắc Kinh củng cố “thành trì kinh tế” để đối phó với các cuộc xung đột trong tương lai.
- Phương Tây củng cố mặt trận chống thép giá rẻ từ Trung Quốc 22/11/2025 01:30
Chiến lược tự chủ dài hơi
Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump sử dụng thuế quan như một công cụ để giảm phụ thuộc vào hàng hóa Trung Quốc và ngăn tình trạng dư thừa công suất sản xuất từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tràn sang Mỹ, nỗ lực đó đã gặp phải trở ngại lớn. Bắc Kinh vốn đã đi trước một bước trong quá trình tách rời kinh tế khỏi Washington.
Từ đầu những năm 2000, Trung Quốc đã triển khai một cách có hệ thống chính sách tự chủ kinh tế. Nước này không chỉ xây dựng được những “đòn bẩy” chiến lược có thể gây áp lực lên kinh tế Mỹ, mà còn khiến Washington khó có thể ngăn chặn Trung Quốc trong các lĩnh vực then chốt.

Tinh thần “tự lực cánh sinh” đã trở thành nền tảng trong việc hoạch định chính sách của Trung Quốc, không chỉ được chú trọng dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình, người lãnh đạo đất nước từ năm 2012, mà đã manh nha từ thời người tiền nhiệm Hồ Cẩm Đào.
Dù chương trình thay thế hàng nhập khẩu bằng sản phẩm trong nước của Trung Quốc tiêu tốn hàng nghìn tỷ USD và vướng nhiều trở ngại, song chiến lược này đã làm suy giảm đáng kể lợi thế mà các nước phương Tây từng nắm trong các cuộc tranh chấp thương mại và công nghệ với nước này.
Tại phiên họp toàn thể Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc diễn ra vào tháng 10, Kế hoạch kinh tế 5 năm lần thứ 15 (2026-2030) đã được công bố và “tự lực cánh sinh” tiếp tục được nhấn mạnh như trụ cột chiến lược quốc gia.
Phát biểu tại cuộc họp, ông Tập khẳng định: “Trước hết, chúng ta phải tăng cường nỗ lực để đạt được sự tự chủ và sức mạnh lớn hơn trong khoa học và công nghệ”.
Trong năm nay, Trung Quốc đã tận dụng một trong những lợi thế chiến lược mạnh nhất của mình, chính là quyền kiểm soát gần như tuyệt đối đối với nguồn cung kim loại đất hiếm và nam châm đất hiếm toàn cầu, để gây sức ép với Mỹ.
Sau cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối tháng 10, Mỹ đã nhất trí giảm mức thuế liên quan đến sản xuất fentanyl của Trung Quốc xuống còn 10%. Động thái này giúp đưa mức thuế trung bình đối với nhiều sản phẩm của Trung Quốc xuống khoảng 47%, dù mức cụ thể vẫn có thể thay đổi tùy từng mặt hàng.
Theo đó, mức thuế mới của Mỹ áp lên hàng hóa Trung Quốc tương đương với các nước Đông Nam Á, và thấp hơn mức áp dụng cho Ấn Độ hay Brazil, những quốc gia vốn duy trì quan hệ thân cận hơn với Washington.
Đáng chú ý, Mỹ đã đồng ý tạm dừng thực thi quy định mới công bố hồi tháng trước, quy định được gọi là “quy tắc 50%”, vốn nhằm mở rộng danh sách đen các công ty Trung Quốc.
Theo quy tắc này, bất kỳ doanh nghiệp nào có trên 50% cổ phần thuộc sở hữu của một công ty Trung Quốc đã nằm trong danh sách đen của chính phủ Mỹ, bao gồm Danh sách thực thể (Entity List) và Danh sách người dùng cuối quân sự (Military End User List) cũng sẽ bị liệt kê.
Từ thuốc kháng sinh tới chip máy tính
Thông qua chính sách tự chủ sản xuất, Trung Quốc đã tạo ra nhiều lợi thế khác. Nước này hiện là nhà sản xuất hàng đầu thế giới về nguyên liệu làm thuốc kháng sinh, dược phẩm, thiết bị điện, chip máy tính giá rẻ và hàng loạt sản phẩm thiết yếu khác.
Điều này khiến Mỹ gặp khó khăn trong việc gây sức ép. Khi Washington muốn buộc Bắc Kinh nới lỏng kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, Nhà Trắng chỉ còn một vài lựa chọn để đáp trả, chẳng hạn như đe dọa hạn chế xuất khẩu phụ tùng máy bay, một trong số ít mặt hàng mà Trung Quốc vẫn cần nhập khẩu từ Mỹ.

Một cố vấn chính sách hàng đầu của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, ông Tian Peiyan, viết trên tạp chí mới đây: “Một hệ thống công nghiệp toàn diện sẽ tăng cường khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng. Một nền tảng công nghiệp rộng lớn có thể tạo ra ‘bức tường thành an ninh kinh tế’ cho đất nước”.
Khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào cuối năm 2001, Trung Quốc vẫn phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu. Khi đó, ô tô, thiết bị viễn thông, máy phát điện và nhiều sản phẩm công nghiệp khác do Trung Quốc sản xuất đều kém xa hàng ngoại về chất lượng, khiến cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng ưa chuộng hàng nhập khẩu.
2 thập kỷ sau, tình thế đã đảo chiều. Chất lượng và sản lượng hàng hóa “Made in China” đã tăng vọt. Theo ông Jin Zhuanglong, cựu Bộ trưởng Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc, nước này hiện đứng đầu thế giới về sản lượng hơn 220 trong số 500 sản phẩm công nghiệp chủ chốt.
Tại hội nghị Trung ương vừa qua, Bắc Kinh tuyên bố rằng từ năm tới, Trung Quốc sẽ tăng tốc phát triển sản xuất tiên tiến, tập trung vào các lĩnh vực như hàng không vũ trụ, vận tải, không gian mạng và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Giới chuyên gia nhận định, chỉ còn một số ít ngành công nghiệp mà Mỹ và châu Âu vẫn dẫn đầu, chẳng hạn như máy bay thương mại và một vài loại chip bán dẫn tiên tiến nhất.
Những giới hạn và bước tiến
Dù đầu tư công mạnh tay suốt hơn một thập kỷ, Trung Quốc vẫn tụt hậu trong việc sản xuất các chip bán dẫn nhanh nhất, vốn đóng vai trò thiết yếu đối với trí tuệ nhân tạo và các công nghệ quân sự tối tân.
Các chiến dịch như “Đổi mới bản địa” (sau khi gia nhập WTO), “Made in China 2025” (từ năm 2015) hay nỗ lực xây dựng “lực lượng sản xuất chất lượng cao” trong 2 năm qua, đều nhằm mục tiêu duy nhất: thay thế hàng nhập khẩu bằng sản phẩm nội địa.

Hệ thống ngân hàng quốc doanh Trung Quốc đã cấp vốn ưu đãi cho các doanh nghiệp sản xuất ô tô điện và tấm pin mặt trời, giúp nước này nhanh chóng trở thành nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới trong 2 lĩnh vực này.
Đối với một số sản phẩm, Trung Quốc đạt được tự chủ nhờ chính sách hỗ trợ nội địa. Kể từ năm 2008, việc áp thuế và các loại phí đã khiến giá xe hơi nhập khẩu sử dụng động cơ xăng dung tích lớn tăng hơn gấp đôi, khiến người tiêu dùng chuyển hướng từ xe truyền thống sang xe điện và xe hybrid, hiện chiếm hơn 50% thị trường nội địa.
Các quan chức Mỹ từng xem nhẹ khả năng Trung Quốc sử dụng lợi thế chiến lược kinh tế làm công cụ gây sức ép, cho rằng việc này sẽ làm tổn hại hình ảnh của Trung Quốc như một điểm đến đầu tư hấp dẫn. Họ tin rằng các tập đoàn đa quốc gia sẽ tìm nguồn cung thay thế nếu Bắc Kinh khai thác quá mức lợi thế của mình.
Tuy vậy, như những gì thể hiện trong hội nghị Trung ương mới đây, giới lãnh đạo Trung Quốc dường như ngày càng quyết tâm đẩy mạnh “tự lực cánh sinh”. Tuyên bố bế mạc hội nghị nêu rõ: “Chúng ta phải củng cố và phát huy ưu thế, vượt qua những điểm nghẽn, hạn chế, khắc phục những yếu kém và khiếm khuyết”.
20 năm sau ngày gia nhập WTO, Trung Quốc đã dần hiện thực hóa giấc mơ tự chủ công nghiệp mà họ theo đuổi. Nước này đã xây dựng được “thành trì kinh tế” đủ mạnh để không chỉ chống chịu trước sức ép bên ngoài, mà còn định hình lại trật tự thương mại toàn cầu trong thế kỷ XXI.
Mỹ thu hẹp cửa, Trung Quốc kích hoạt ‘tự cường vốn’?
- Đám cưới tỷ đô giữa 'vua trà' và 'công chúa mặt trời' gây sốt tại Trung Quốc 22/11/2025 05:00
- Phương Tây củng cố mặt trận chống thép giá rẻ từ Trung Quốc 22/11/2025 01:30
- Chi phí sinh hoạt leo thang, TT Trump tiếp tục hạ nhiệt thuế quan 21/11/2025 10:51
Tại sao các công ty Đức không thể rời khỏi Trung Quốc?
(VNF) - Trong nhiều thập kỷ, Trung Quốc luôn là đối tác kinh tế then chốt đối với doanh nghiệp Đức. Điều này đến nay vẫn không thay đổi, và ngành công nghiệp Đức vẫn chưa sẵn sàng chuyển hướng dù bối cảnh kinh tế - chính trị giữa hai bên đã nhiều biến động.
Mỹ chuẩn bị kiểm toán toàn bộ kho vàng hàng nghìn tấn
(VNF) - Mới đây, Thượng nghị sĩ Mỹ Mike Lee đã giới thiệu Dự luật Minh bạch Dự trữ Vàng. Nếu được thông qua, kho vàng dự trữ của Mỹ sẽ được kiểm toán toàn diện lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ.
Đám cưới tỷ đô giữa 'vua trà' và 'công chúa mặt trời' gây sốt tại Trung Quốc
(VNF) - Đám cưới của một doanh nhân chuỗi trà sữa và nữ thừa kế ngành pin mặt trời đang thu hút sự chú ý, hứa hẹn mang đến góc nhìn hiếm hoi về thế hệ siêu giàu kế tiếp của Trung Quốc.
Di sản đầu tư Warren Buffett: 5 nguyên tắc trường tồn với thời gian
(VNF) - Sau hơn 60 năm gắn bó và tạo nên giá trị vượt trội tại Berkshire Hathaway, nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett để lại vô số di sản quý giá thông qua phong cách và chiến lược đầu tư của mình.
Doanh nhân Mỹ sưởi ấm nhà bằng máy đào Bitcoin
(VNF) - Tại Mỹ, nhiều doanh nhân và hộ gia đình đã tìm đến giải pháp độc đáo: tận dụng nhiệt thải từ máy đào Bitcoin để sưởi ấm nhà cửa. Mô hình này được quảng bá như một hình thức “hai trong một”, vừa khai thác tiền số, vừa giảm chi phí năng lượng. Tuy nhiên, tính hiệu quả kinh tế của nó vẫn là chủ đề gây tranh luận mạnh trong giới chuyên gia và các nhà đầu tư tiền mã hóa.
Phương Tây củng cố mặt trận chống thép giá rẻ từ Trung Quốc
(VNF) - Theo các quan chức và chuyên gia trong ngành, các chính phủ phương Tây đang đẩy nhanh những bước đi nhằm xây dựng một hệ thống phòng thủ chung trước làn sóng thép giá rẻ từ Trung Quốc và nhiều nước châu Á khác. Động thái nà được cho là sẽ làm gia tăng nguy cơ đối đầu thương mại mới với Bắc Kinh.
Ngành phim 25 tỷ USD của Nhật Bản chao đảo trước 'cơn bão AI'
(VNF) - Ngành công nghiệp hoạt hình trị giá hàng chục tỷ USD của Nhật Bản đang đối mặt nguy cơ khủng hoảng khi bị các công cụ AI sao chép tác phẩm và vi phạm sở hữu trí tuệ.
Năm 2025, đầu cơ vàng bạc trúng đậm; năm 2026, tiếp tục xuống tiền?
(VNF) - Giá vàng và bạc liên tục lập các kỷ lục mới trong năm 2025, trở thành tâm điểm quan tâm của giới đầu tư toàn cầu. Trước bối cảnh bất ổn kinh tế, lạm phát gia tăng và biến động tiền tệ, các chuyên gia tài chính nhận định cả hai kim loại quý này có thể tiếp tục duy trì đà tăng giá cho tới năm 2026.
Bitcoin lao dốc, hướng tới tháng thua lỗ nhất kể từ ‘thảm họa’ tiền số 2022
(VNF) - Bitcoin đang hướng tới tháng giảm hiệu suất tồi tệ nhất kể từ khi làn sóng sụp đổ của các công ty tiền điện tử làm chấn động toàn ngành vào năm 2022.
Công nghệ AI khấy đảo thị trường thuốc, Hàn Quốc có tỷ phú mới
(VNF) - Thị trường công nghệ sinh học Hàn Quốc vừa chứng kiến một hiện tượng hiếm gặp khi cổ phiếu Voronoi tăng vọt nhờ triển vọng từ danh mục thuốc ung thư ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Đợt bứt phá 190% không chỉ đưa vốn hóa của doanh nghiệp lên gần 4,3 tỷ USD, mà còn tạo ra một tỷ phú mới. Sự thăng hoa này phản ánh kỳ vọng mạnh mẽ của giới đầu tư vào công nghệ AI trong phát triển dược phẩm, bất chấp công ty vẫn ghi nhận thua lỗ.
Tân Thủ tướng Nhật Bản khởi động nhiệm kỳ với gói kích thích ‘khủng’ 135,4 tỷ USD
(VNF) - Nội các của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã phê duyệt gói kích thích kinh tế trị giá 21,3 nghìn tỷ yên (135,4 tỷ USD) vào ngày 21/11, đánh dấu sáng kiến chính sách lớn đầu tiên dưới thời nhà lãnh đạo mới, người đã cam kết theo đuổi các biện pháp tài khóa mở rộng.
Hành trình 28 tỷ USD 'tiền bẩn' len lỏi qua các sàn tiền số
(VNF) - Một báo cáo điều tra quốc tế mới công bố cho thấy ngành tiền điện tử toàn cầu đã trở thành đích đến của hơn 28 tỷ USD dòng tiền phi pháp, bao gồm tiền lừa đảo, đánh cắp, tống tiền và các hoạt động tội phạm có tổ chức. Khi tiền số ngày càng phổ biến và được chấp nhận rộng rãi, những kẽ hở trong hệ thống kiểm soát đã khiến các sàn giao dịch lớn trở thành mắt xích trung tâm trong quá trình hợp thức hóa tài sản bất hợp pháp.
Chi phí sinh hoạt leo thang, TT Trump tiếp tục hạ nhiệt thuế quan
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 20/11 đã quyết định bãi bỏ thuế quan đối với một loạt mặt hàng nông sản của Brazil. Động thái này diễn ra trong bối cảnh ông đang đối mặt với áp lực từ cử tri về chi phí sinh hoạt tăng cao.
Giới siêu giàu kiếm thêm thu nhập từ ‘cho thuê’ vàng thỏi
(VNF) - Giá vàng liên tục lập kỷ lục trong năm nay, nhưng thay vì để những thỏi vàng “nghỉ ngơi” trong kho, một nhóm ngày càng đông các nhà đầu tư giàu có và văn phòng quản lý tài sản gia đình đang biến vàng thành nguồn thu nhập thụ động. Họ cho các nhà tinh luyện, thợ kim hoàn và các nhà sản xuất thuê vàng để nhận lãi, phá vỡ quan niệm vàng là tài sản tích trữ.
Bitcoin mất mốc 87.000 USD, chuyên gia dự báo cú rơi sâu về 10.000 USD
(VNF) - Bitcoin tiếp tục kéo dài chuỗi điều chỉnh khi đánh mất mốc 87.000 USD, đà giảm diễn ra trong bối cảnh tâm lý “sợ hãi tột độ” bao trùm thị trường. Một số chuyên gia cảnh báo xu hướng giảm có thể còn mạnh hơn, thậm chí đưa Bitcoin lao về vùng 10.000 USD nếu áp lực trên các tài sản rủi ro không sớm hạ nhiệt.
Báo cáo tài chính của Nvidia đã 'cứu rỗi' thị trường chứng khoán như thế nào?
(VNF) - Kết quả kinh doanh quý III của Nvidia vượt xa dự kiến, qua đó trấn an nhà đầu tư về lo ngại "bong bóng AI" phát nổ.
Trung Quốc chưa hết 'đau đầu' vì thị trường bất động sản
(VNF) - Trung Quốc cân nhắc triển khai các biện pháp mới nhằm vực dậy thị trường bất động sản đang gặp khó khăn, giữa những lo ngại rằng sự suy giảm kéo dài có thể đe dọa ổn định hệ thống tài chính.
CEO Google: 'Một khi bong bóng AI nổ, không công ty nào là miễn nhiễm'
(VNF) - Những tháng gần đây, khi các tập đoàn công nghệ đổ hàng trăm tỷ USD vào AI, nhiều người lo ngại về kịch bản bong bóng vỡ giống như dotcom hồi thập niên 1990. Nói về mối lo này, CEO Google nhận định nếu bong bóng AI vỡ, sẽ không có công ty nào thoát khỏi tác động.
Ngân hàng xanh - điểm khởi đầu thu hút khu vực tư nhân vào kinh tế bền vững
(VNF) - Ông Julien Seillan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) tại Việt Nam cho rằng nền kinh tế Việt Nam đã vươn lên đáng kinh ngạc chỉ sau 30 năm. Bước vào giai đoạn chuyển đổi xanh, theo ông, Việt Nam cần huy động nguồn lực từ nhiều phía, trong đó có sự “vào cuộc” của khu vực kinh tế tư nhân.
Vì sao Saudi Arabia trở thành đối tác kinh tế bậc nhất của TT Trump?
(VNF) - Mối quan hệ kinh tế giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Vương quốc Saudi Arabia kéo dài nhiều thập kỷ nhưng chỉ thực sự bùng nổ sau khi ông trở thành tổng thống Mỹ. Từ việc bán khách sạn, căn hộ cho tới các thương vụ cấp phép và quỹ đầu tư, các giao dịch này mang về hàng triệu đến hàng tỷ USD cho ông Trump và gia đình, đồng thời lý giải tầm quan trọng của Saudi trong các chuyến thăm Nhà Trắng và các chính sách đối ngoại của ông.
Khủng hoảng ngoại giao với Trung Quốc, kinh tế Nhật Bản 'khó chồng khó'
(VNF) - Trung Quốc đang sử dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế nhằm gây sức ép lên Nhật Bản, sau bình luận của tân Thủ tướng Sanae Takaichi về Đài Loan
TT Trump dọa sa thải Bộ trưởng Tài chính nếu Fed không giảm lãi suất
(VNF) - Tại một diễn đàn đầu tư ở Washington, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ cảnh báo sẽ sa thải Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nếu Cục Dự trữ Liên bang (Fed) không sớm hạ lãi suất, dù Fed khẳng định các quyết định của họ hoàn toàn độc lập và dựa trên dữ liệu kinh tế.
Giải pháp tự chủ tài chính của các trường đại học hàng đầu
(VNF) - Ngày càng nhiều trường đại học trên thế giới sử dụng các quỹ tài trợ để đầu tư sinh lời, qua đó đa dạng hóa nguồn thu và nâng cao tự chủ tài chính.
Trung Quốc đại phẫu 'khối u ác tính' ngành thương mại điện tử
(VNF) - Với quy định về báo cáo thông tin thuế của doanh nghiệp trên nền tảng Internet mới được thực thi, ngành Thương mại Điện tử (TMĐT) Trung Quốc đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ.
Tại sao các công ty Đức không thể rời khỏi Trung Quốc?
(VNF) - Trong nhiều thập kỷ, Trung Quốc luôn là đối tác kinh tế then chốt đối với doanh nghiệp Đức. Điều này đến nay vẫn không thay đổi, và ngành công nghiệp Đức vẫn chưa sẵn sàng chuyển hướng dù bối cảnh kinh tế - chính trị giữa hai bên đã nhiều biến động.
Khám phá tuyến đường có giá đất đắt đỏ nhất Đà Nẵng
(VNF) - Tuyến đường Bạch Đằng tiếp tục dẫn đầu bảng giá đất tại Đà Nẵng trong dự thảo bảng giá đất mới, với 350 triệu đồng/m2, dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2026.
































































