Đầu tư trọng tâm và hiệu quả đa chiều: Người nghèo vươn lên làm chủ tương lai

Quyết tâm không để ai bị bỏ lại phía sau

Giảm nghèo bền vững không chỉ là mục tiêu kinh tế – xã hội quan trọng mà còn là nhiệm vụ chính trị hàng đầu của Đảng và Nhà nước, thể hiện sâu sắc tinh thần nhân văn “không để ai bị bỏ lại phía sau” trong tiến trình phát triển đất nước. Nhận thức rõ điều đó, cùng với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Trung ương, công tác tuyên truyền về giảm nghèo đã được triển khai đồng bộ, đa dạng và ngày càng đi vào chiều sâu.

Qua đó góp phần nâng cao nhận thức của toàn xã hội, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường, tinh thần vươn lên thoát nghèo của người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, tạo nên sức mạnh tổng hợp để thực hiện hiệu quả các chương trình, chính sách giảm nghèo bền vững. Nhìn lại những thành tựu đạt được trong suốt 80 năm xây dựng và phát triển đất nước, nhất là gần 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới, Việt Nam đã ghi dấu ấn đậm nét trong công tác xóa đói, giảm nghèo.

Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Đào Ngọc Dung cho rằng, bạn bè quốc tế rất ngưỡng mộ sự “thay da đổi thịt” nhanh chóng của Việt Nam. Trong khi tỷ lệ nghèo đói trên thế giới có xu hướng gia tăng do tác động của suy thoái kinh tế, xung đột và biến đổi khí hậu, thì tại Việt Nam, tỷ lệ nghèo đã giảm mạnh từ 58% năm 1993 xuống còn khoảng 1% vào năm 2025. Riêng trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ nghèo hiện còn khoảng 11%. Những kết quả ấn tượng này đã giúp Việt Nam được mời tham gia sáng lập Liên minh toàn cầu chống đói nghèo, khẳng định uy tín và vai trò ngày càng cao của Việt Nam trên trường quốc tế.

Tại sự kiện “Chung tay vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau” diễn ra ngày 20/12 vừa qua, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, khẩu hiệu “không để ai bị bỏ lại phía sau” không chỉ mang tính hiệu triệu, mà đã và đang trở thành hành động tự giác, trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội.

Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, giảm nghèo bền vững cần được triển khai một cách toàn diện, gắn chặt với quá trình phát triển nông nghiệp sinh thái, xây dựng nông thôn hiện đại và hình thành lớp nông dân văn minh. Đồng thời, công tác giảm nghèo phải đi đôi với việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường sống, thích ứng với biến đổi khí hậu; chú trọng đào tạo nghề, chuyển giao khoa học - công nghệ, nâng cao trình độ sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản. Chỉ khi người dân có sinh kế ổn định, môi trường sống an toàn, bền vững thì mục tiêu “không ai bị bỏ lại phía sau” mới thực sự trở thành hiện thực.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, giảm nghèo là trách nhiệm của Nhà nước, song không thể đạt được kết quả bền vững nếu thiếu sự chung tay của doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và chính người dân. Bộ sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương để triển khai hiệu quả các chương trình, chính sách giảm nghèo; bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng và phát huy tối đa hiệu quả các nguồn lực xã hội.

Cùng quan điểm đó, bà Vũ Thị Ngọc Loan, Phó Trưởng ban Tuyên giáo, Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, khẳng định giảm nghèo bền vững là chủ trương lớn, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước, mang đậm tính nhân văn, thể hiện truyền thống tương thân, tương ái tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

Theo bà Loan, trong thời gian qua, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã phát huy tốt vai trò tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc thông qua công tác tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận xã hội. Bên cạnh đó, Mặt trận đã huy động hiệu quả các nguồn lực thông qua Quỹ Vì người nghèo và các chương trình an sinh xã hội; triển khai nhiều dự án, mô hình giảm nghèo gắn với sinh kế bền vững; đồng thời tăng cường giám sát, phản biện xã hội để bảo đảm các chính sách giảm nghèo được thực hiện minh bạch, công bằng và đúng đối tượng.

Đặc biệt, phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025 được đánh giá là điểm sáng, thể hiện rõ vai trò “cầu nối” của Mặt trận Tổ quốc trong việc biến tinh thần đoàn kết, sẻ chia thành những công trình, phần việc cụ thể, thiết thực, giúp người nghèo ổn định cuộc sống, yên tâm lao động sản xuất.

Điểm sáng về giảm nghèo đa chiều

Chia sẻ kinh nghiệm từ thực tiễn địa phương, ông Hoàng Văn Chiều, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn cho biết, sau 5 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, địa phương đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng. Trong đó, yếu tố then chốt là sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, đồng bộ của cả hệ thống chính trị; sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền các cấp; cùng với việc đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Giai đoạn 2021-2025, tỉnh Lạng Sơn đã xây mới và sửa chữa 1.367 căn nhà cho hộ nghèo, hộ cận nghèo; đồng thời triển khai hàng trăm mô hình, dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo sinh kế cho hàng nghìn hộ dân. Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh giảm bình quân gần 3% mỗi năm và dự kiến đến hết năm 2025 sẽ còn dưới 3%.

Theo ông Phạm Hồng Đào, Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo, khẳng định giai đoạn 2021-2025, Việt Nam tiếp tục được cộng đồng quốc tế ghi nhận là “điểm sáng” tại châu Á về giảm nghèo đa chiều, bao trùm và bền vững. Không chỉ giảm nghèo về mặt số lượng, nhiều địa phương còn ghi nhận sự thay đổi tích cực về nhận thức, khi các hộ nghèo chủ động đăng ký thoát nghèo, nhường quyền hỗ trợ cho những hộ có hoàn cảnh khó khăn hơn.

Từ thực tiễn triển khai, các địa phương đã đúc rút nhiều kinh nghiệm quý báu: công tác lãnh đạo, chỉ đạo phải thống nhất, xuyên suốt; đầu tư cho giảm nghèo cần bền vững; hạ tầng giao thông phải đi trước một bước để tạo nền tảng phát triển sản xuất, lưu thông hàng hóa và tiếp cận các dịch vụ xã hội. Các dự án hỗ trợ sinh kế cần bám sát nhu cầu thực tế, điều kiện sản xuất và khả năng tiếp cận của từng nhóm đối tượng, tránh dàn trải, hình thức.

Bên cạnh đó, việc khơi dậy ý chí tự lực, tự cường của người dân giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Chỉ khi kết hợp hài hòa giữa sự hỗ trợ của Nhà nước và nỗ lực vươn lên của mỗi hộ gia đình, mới có thể tạo ra nguồn thu nhập ổn định và giảm nghèo một cách lâu dài.

Những năm gần đây, nhiều địa phương đã chủ động triển khai các mô hình giảm nghèo dựa vào nội lực cộng đồng, phù hợp với điều kiện thực tế và lợi thế sẵn có. Tại các tỉnh như Tuyên Quang, Sơn La, Lâm Đồng, Gia Lai, nhiều thôn, buôn đã thành lập các nhóm hộ liên kết sản xuất với sự hỗ trợ của chính quyền cơ sở và hệ thống khuyến nông. Các nhóm hộ cùng tham gia sản xuất theo quy trình chung, chia sẻ kinh nghiệm, công cụ và liên kết tiêu thụ sản phẩm. Những mô hình như trồng chuối xuất khẩu, trồng rau hữu cơ, chăn nuôi bò lai sinh sản, trồng cây ăn quả… đã giúp giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Tại các vùng đặc biệt khó khăn như miền núi phía Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam Bộ, các mô hình “sinh kế nhỏ - hiệu quả lớn” tiếp tục phát huy tác dụng, như hỗ trợ con giống, chuồng trại; hỗ trợ máy móc nhỏ phục vụ sản xuất; cung cấp ngư lưới cụ cho ngư dân; phát triển mô hình vườn - ao - chuồng quy mô hộ gia đình. Ưu điểm của các mô hình này là dễ triển khai, phù hợp với hộ nghèo thiếu vốn, thiếu kỹ năng, đồng thời tạo thu nhập nhanh và bền vững.

Nhiều địa phương xây dựng các chuyên mục như “Người nghèo làm chủ”, “Thoát nghèo bền vững”, “Thanh niên lập nghiệp”, góp phần hình thành tư duy làm kinh tế chủ động, tích cực và bền vững trong xã hội.