Nâng cao dân trí và mở rộng sinh kế: Người Cơ Tu mở hướng thoát nghèo

Đa dạng sinh kế, thay đổi tư duy

Những năm gần đây, xã miền núi Sông Kôn ghi nhận bước chuyển đáng kể trong công tác giảm nghèo. Từ hỗ trợ nhà ở, hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề đến cho vay ưu đãi, các chính sách được triển khai đồng bộ đã chạm tới đúng nhu cầu của người dân. Đặc biệt, công tác vận động, tuyên truyền nhằm thay đổi tư duy làm ăn, nâng cao nhận thức đã tạo nên chuyển biến rõ rệt trong từng hộ gia đình. Không còn tư tưởng trông chờ vào hỗ trợ, nhiều người dân đã chủ động tìm cách cải thiện đời sống bằng các mô hình sản xuất phù hợp.

Ông Đỗ Hữu Tùng, Chủ tịch UBND xã Sông Kôn đánh giá, sự thay đổi nhận thức của bà con là yếu tố quan trọng nhất tạo nên kết quả hôm nay. Người dân ngày càng hiểu rằng muốn thoát nghèo bền vững thì phải lao động sáng tạo, mạnh dạn đầu tư và biết nắm bắt cơ hội. Chính quyền chỉ giữ vai trò hỗ trợ ban đầu, còn thành quả lâu dài phụ thuộc vào nỗ lực của mỗi gia đình.

“Điều đáng mừng nhất là bà con hiểu rằng con đường thoát nghèo phải do chính mình đi bằng đôi tay của mình. Hỗ trợ của Nhà nước chỉ tạo bước đệm, còn thành công phải đến từ sự quyết tâm của người dân”, ông Tùng chia sẻ.

Câu chuyện của bà A Viết Thị Bích (thôn Ra Ê) là ví dụ sinh động cho nỗ lực thay đổi tư duy sản xuất. Trước đây, gia đình bà sống dựa vào vài sào rẫy và cây keo lai. Thu nhập bấp bênh, nhất là khi giá keo xuống thấp hoặc gặp thiên tai khiến cây gãy đổ, cuộc sống càng thêm khó khăn. Có năm, sau khi khai thác keo, số tiền bán gỗ của gia đình bà không đủ trả công thuê người vận chuyển.

Năm 2021, bước ngoặt đến khi gia đình bà được hỗ trợ 10 con heo cỏ giống cùng khoản vay 100 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Có vốn và con giống, bà Bích mạnh dạn thay đổi cách làm ăn: đào ao thả cá, dựng chuồng heo kiên cố, mua thêm vài con bò sinh sản và trồng thêm chuối, mít, ổi để tận dụng diện tích đất vườn.

Nhờ đa dạng hóa nguồn thu, mỗi năm bà xuất bán khoảng ba lứa heo thịt, mỗi lứa hơn 15 con, mang lại hơn 100 triệu đồng, chưa kể heo giống và cá thương phẩm. Đến năm 2023, gia đình bà chính thức thoát nghèo. Hiện đàn heo duy trì khoảng 19 con, cho nguồn thu khá đều đặn.

“Nhờ Nhà nước hỗ trợ vốn và giống, gia đình tôi mới có điều kiện để vươn lên. Giờ thì tôi đã có nền tảng để phát triển lâu dài hơn trước rất nhiều”, bà chia sẻ.

Tại thôn Ra Đung, anh Pơ Nong Niêm cũng đang thay đổi mạnh mẽ nhờ biết tận dụng các chính sách hỗ trợ. Trên diện tích hơn 2.000m2 vốn chỉ trồng lúa, hiệu quả thấp, anh Niêm đã cải tạo thành mô hình vườn – ao – chuồng sau khi được hỗ trợ 80 triệu đồng theo Nghị quyết 35 và tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật.

Anh quy hoạch 4 ao cá nuôi cá lóc, cá chép, cá trắm cỏ; kết hợp nuôi bò, nuôi heo cỏ, hơn 200 con gà và trồng 100 cây sầu riêng, cùng các loại cây ăn quả khác. Xung quanh ao, anh trồng hàng ngàn cây cau nhằm tận dụng tầng tán và tăng thu nhập đa lớp.

Dù thiên tai liên tiếp khiến thu nhập chưa hoàn toàn ổn định, anh Niêm vẫn kiên trì theo đuổi hướng phát triển mới. Thời gian tới, anh dự định trồng thêm 5.000 cây cau, nâng đàn gà thả vườn lên 300–500 con và gia cố bờ ao để thả thêm 10.000 con cá giống.

“Miễn là không bỏ cuộc thì sẽ có ngày thành công. Tôi mong được Nhà nước hỗ trợ thêm giống cây và kỹ thuật để bà con yên tâm hơn”, anh Niêm bày tỏ.

Những mô hình chuyển đổi sinh kế của bà Bích và anh Niêm khẳng định bài học quan trọng về nâng cao dân trí, thay đổi tư duy sản xuất và tiếp cận nguồn lực đúng cách là con đường giúp người dân miền núi vươn lên một cách bền vững.

Giảm nghèo theo hướng thực chất

Sông Kôn là địa phương có hơn 89% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số Cơ Tu. Sau khi thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã A Ting, Jơ Ngây và Sông Kôn, địa phương đã triển khai đồng bộ Chương trình Mục tiêu Quốc gia giảm nghèo bền vững. Công tác hỗ trợ được thực hiện theo hướng thực chất, bám sát điều kiện của từng thôn, từng hộ, từ xây mới đến sửa chữa nhà ở, cải thiện hạ tầng dân sinh đến đa dạng hóa sinh kế và hình thành các mô hình sản xuất phù hợp với đặc trưng địa lý.

Theo Chủ tịch UBND xã Đỗ Hữu Tùng, địa phương đang ưu tiên phát triển các mô hình kinh tế phù hợp với phong tục, tập quán và khí hậu miền núi như nuôi heo đen bản địa, nuôi bò sinh sản, trồng mít Thái, phát triển cây dược liệu Ba Kích tím. Trong đó, mô hình nuôi heo đen đang chứng minh hiệu quả rõ rệt nhờ dễ nuôi, thích nghi tốt, chi phí thấp và đầu ra ổn định, qua đó tạo điều kiện để nhân rộng trong cộng đồng. Nhờ triển khai đồng bộ, tỷ lệ hộ nghèo của xã Sông Kôn đã giảm còn khoảng 42%, đời sống người dân từng bước được cải thiện.

Thời gian tới, Sông Kôn tiếp tục tập trung mọi nguồn lực thực hiện hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia; đồng thời tuyên truyền để người dân chủ động hơn trong phát triển sinh kế. Địa phương định hướng mở rộng mô hình nuôi heo cỏ địa phương, nuôi hươu sao lấy nhung, phát triển du lịch cộng đồng gắn với văn hóa bản địa, trồng rừng gỗ lớn, phát triển nuôi cá lồng bè trên lòng hồ thủy điện Sông Kôn và tạo điều kiện để lao động địa phương tham gia xuất khẩu lao động hoặc làm việc tại các doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, xã xác định việc nâng cao dân trí, bồi dưỡng kỹ năng lao động, thúc đẩy ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số là yêu cầu then chốt nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Đây cũng là nền tảng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Trong nhiệm kỳ 2025 – 2030, Đảng bộ xã Sông Kôn đề ra 15 chỉ tiêu trọng tâm, trong đó có nâng sản lượng lương thực đến tăng đàn gia súc – gia cầm, giảm nghèo bình quân trên 5% mỗi năm và phát triển du lịch văn hóa cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc Cơ Tu. Các chỉ tiêu này đều hướng đến mục tiêu căn bản là nâng cao chất lượng đời sống, phát triển kinh tế – xã hội và xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững.

Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Sông Kôn lần thứ I (nhiệm kỳ 2025–2030), ông Nguyễn Đình Vĩnh, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Đà Nẵng đề nghị địa phương tiếp tục tập trung phát triển kinh tế gắn với tạo việc làm tại chỗ, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và đời sống nhân dân. Ông nhấn mạnh, giảm nghèo bền vững phải được xem là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, lâu dài; đồng thời yêu cầu địa phương khai thác tốt tiềm năng nông nghiệp, củng cố các mô hình phù hợp và triển khai hiệu quả 3 chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn.

Từ những chuyển biến trong tư duy sản xuất, sự nỗ lực của người dân đến định hướng phát triển bài bản của chính quyền, Sông Kôn đang dần định hình một mô hình giảm nghèo mang tính bền vững, lấy nâng cao dân trí làm động lực, lấy sinh kế bản địa làm trụ cột. Đây chính là hướng đi mở ra tương lai phát triển ổn định và lâu dài cho vùng cao phía Tây thành phố Đà Nẵng.