Nghịch lý tạo nên sức mạnh stablecoin: Khi tiền 'ảo' neo giá với USD thực

Với sự ủng hộ của Tổng thống Mỹ Donald Trump, stablecoin đang đứng trước khả năng định hình lại những lĩnh vực quan trọng của hệ thống tài chính, đồng thời mang theo cả cơ hội kinh doanh lẫn rủi ro hệ thống.

Sau cuộc gặp riêng với một lãnh đạo trong ngành tiền điện tử đầu tuần trước, ông Trump đã chỉ trích các ngân hàng trong một bài đăng trên mạng xã hội, cho rằng họ đang tìm cách can thiệp vào đạo luật mà ông ký năm ngoái nhằm mở rộng khuôn khổ pháp lý cho stablecoin trong hệ thống tài chính truyền thống.

“Đạo luật GENIUS là bước đi lớn đầu tiên của Mỹ nhằm biến quốc gia này thành thủ đô tiền điện tử của thế giới”, Tổng thống Trump viết đồng thời cho rằng các ngân hàng “không nên cố gắng làm suy yếu” đạo luật và cần “đạt được thỏa thuận tốt với ngành công nghiệp tiền điện tử”.

Sự bùng nổ của “đồng USD kỹ thuật số”

Được thiết kế để giao dịch ổn định quanh mức 1 USD, giống như tiền mặt, stablecoin nhanh chóng trở thành tài sản quan trọng trong hệ sinh thái tiền điện tử. Chúng cho phép các nhà giao dịch giảm rủi ro danh mục đầu tư: khi thị trường biến động mạnh, họ có thể chuyển từ các đồng tiền điện tử nhiều biến động sang stablecoin, mà vẫn duy trì giao dịch trong hệ thống blockchain.

Nhờ vậy, quy mô thị trường stablecoin đã tăng vọt từ khoảng 20 tỷ USD năm 2020 lên khoảng 300 tỷ USD hiện nay. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ước tính con số này có thể đạt tới 3 nghìn tỷ USD trong vòng 5 năm tới.

Do stablecoin sử dụng trái phiếu chính phủ Mỹ làm tài sản thế chấp chính để tạo ra sự an toàn tương tự tiền mặt, dòng tiền từ thị trường tiền điện tử thực chất đã tràn vào thị trường trái phiếu kho bạc – huyết mạch của hệ thống tài chính toàn cầu do Mỹ dẫn dắt.

Các công ty phát hành stablecoin như Circle và Tether hiện đang nắm giữ lượng trái phiếu chính phủ Mỹ lớn hơn cả những chủ nợ truyền thống của Washington như Ả Rập Xê Út hay Hàn Quốc.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo rằng nếu xảy ra một đợt sụp đổ lớn của thị trường tiền điện tử, điều đó có thể kéo theo những tổn thất nghiêm trọng đối với thị trường nợ ngắn hạn nhạy cảm của Mỹ, nơi trái phiếu kho bạc chiếm vai trò chủ đạo.

Câu hỏi lớn đặt ra cho các nhà quản lý, các ngân hàng và chính quyền Tổng thống Trump là liệu sự gia tăng vai trò của stablecoin sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn hay rủi ro lớn hơn.

Cơ hội mở rộng sức mạnh của USD

Những người ủng hộ stablecoin cho rằng loại tài sản này mang lại nhiều cơ hội đáng kể. Một trong số đó là khả năng mở rộng ảnh hưởng toàn cầu của đồng USD dưới dạng kỹ thuật số. Bên cạnh đó, công nghệ blockchain với tốc độ xử lý giao dịch nhanh cũng có thể giúp hệ thống thanh toán quốc tế trở nên rẻ hơn và linh hoạt hơn.

Ông Brent Donnelly, một nhà giao dịch kỳ cựu và là Chủ tịch công ty nghiên cứu Spectra Markets, cho rằng các quy định mới có thể khiến lĩnh vực stablecoin “bớt hỗn loạn hơn”.

“Nhưng nó vẫn tiềm ẩn rủi ro. Về mặt kinh tế, stablecoin không quá hấp dẫn, nhưng lại rất tiện lợi nếu bạn hoạt động trong lĩnh vực tiền điện tử”, ông nói.

Trong khi đó, nhiều tổ chức lớn trong khu vực công và tư nhân xem sự trỗi dậy của stablecoin là bước phát triển tự nhiên của hệ thống tài chính.

Trong 2 năm qua, stablecoin đã nhận được sự ủng hộ của các ngân hàng hàng đầu Phố Wall, các công ty thanh toán như Visa, cũng như các nhà quản lý tài sản lớn như Fidelity và BlackRock. Những tổ chức này đang tích cực tuyển dụng nhân sự và mở rộng các mảng kinh doanh “tài sản kỹ thuật số” xoay quanh stablecoin.

Nghịch lý của tiền điện tử

Sự phát triển của stablecoin tạo ra một nghịch lý lớn: tiền điện tử, vốn ra đời để tách khỏi hệ thống tài chính truyền thống, nay lại gắn bó chặt chẽ với đồng USD và trái phiếu chính phủ Mỹ.

Điều đó dẫn đến một nghịch lý thứ hai: để stablecoin trở nên an toàn và được sử dụng rộng rãi, chúng có thể phải gắn chặt hơn với các quy định của hệ thống tài chính truyền thống cũng như các tài sản được coi là an toàn nhất như tiền mặt và trái phiếu kho bạc.

Trong những tuần đầu năm nay, các cơ quan quản lý dưới chính quyền Trump đang hoàn thiện những quy định theo Đạo luật GENIUS được thông qua năm ngoái.

Các vấn đề quan trọng đang được xem xét bao gồm: những loại tài sản nào ngoài trái phiếu kho bạc có thể được chấp nhận làm tài sản thế chấp cho stablecoin, những tổ chức tài chính nào được phép phát hành stablecoin và cách thức sử dụng hợp pháp của các tài sản phức tạp này trong thực tế, từ quy định chống rửa tiền cho đến các quy tắc về cổ tức.

Hiện nay, stablecoin có thể được giao dịch trên các sàn tiền điện tử dành cho người dùng phổ thông như Coinbase. Phần lớn các nhà phát hành quảng bá rằng stablecoin của họ được bảo chứng hoàn toàn bằng USD theo tỷ lệ 1:1 và có thể quy đổi bất kỳ lúc nào.

Tuy nhiên, họ gần như không có nghĩa vụ pháp lý phải quy đổi ngay lập tức stablecoin thành USD. Khác với tiền gửi ngân hàng, stablecoin cũng không được bảo hiểm bởi Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDIC).

Các nhà kinh tế tài chính đặc biệt lo ngại rằng với tốc độ tăng trưởng hiện nay, stablecoin có thể chiếm tỷ trọng lớn trong thị trường tín phiếu kho bạc trị giá khoảng 7 nghìn tỷ USD.

Phân khúc này là nơi các tập đoàn lớn quản lý tiền mặt và cũng là nơi Fed đảm bảo dòng tín dụng trong nền kinh tế được lưu thông trơn tru. Đây cũng là khu vực tiềm ẩn nhiều rủi ro hệ thống.

Do các nhà phát hành stablecoin sử dụng tín phiếu kho bạc làm tài sản thế chấp, thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ có thể trở nên dễ bị tổn thương hơn trước những biến động của thị trường tiền điện tử.

Trên thực tế, các nhà phát hành stablecoin lớn đã từng trải qua những cú sốc như vậy.

Trong các năm 2022 và 2023, khi thị trường tiền điện tử sụp đổ và nhà đầu tư ồ ạt rút tiền, stablecoin của Tether và Circle đã mất neo khỏi mức 1 USD.

Khủng hoảng bắt đầu từ làn sóng rút tiền tại sàn giao dịch FTX sau khi xuất hiện các cáo buộc gian lận đối với nhà sáng lập Sam Bankman-Fried. Hàng tỷ USD của nhà đầu tư đã bốc hơi.

USD Coin của Circle từng giảm xuống dưới 0,87 USD, trong khi USDT của Tether – stablecoin lớn nhất thế giới – giảm xuống dưới 0,94 USD, dù cả hai công ty cuối cùng vẫn đáp ứng được yêu cầu quy đổi.

Nỗi lo hiện nay là một cuộc khủng hoảng tiền điện tử trong tương lai có thể buộc các nhà phát hành stablecoin phải bán tháo trái phiếu kho bạc để trả tiền cho khách hàng, gây ra cú sốc cho thị trường nợ chính phủ Mỹ.

Tháng 11 năm ngoái, hãng xếp hạng tín nhiệm S&P Global đã hạ xếp hạng của Tether xuống mức “yếu”. Nguyên nhân là dự trữ tài sản thế chấp của công ty ngày càng bao gồm nhiều tài sản rủi ro hơn so với tiền mặt và trái phiếu kho bạc, như Bitcoin, vàng hay trái phiếu doanh nghiệp.

Tuy vậy, S&P cũng ghi nhận mức độ ổn định đáng kể của tỷ giá USDT so với USD trong năm qua, bất chấp sự suy giảm của thị trường tiền điện tử.

Công cụ mới của hệ thống tài chính

Dù nổi tiếng nhờ giao dịch tiền điện tử, stablecoin đang có thêm nhiều ứng dụng trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Người nước ngoài có thể nắm giữ “đồng USD kỹ thuật số” này để phòng ngừa rủi ro trước sự biến động của đồng nội tệ. Trong khi đó, những người làm việc tại Mỹ có thể sử dụng stablecoin để chuyển tiền về quê nhà với chi phí thấp hơn, tránh phí chuyển tiền và phí chuyển đổi ngoại tệ.

Bà Monica Guerra, chiến lược gia đầu tư tại Morgan Stanley, cho rằng nhu cầu stablecoin gia tăng trong và ngoài nước có thể thúc đẩy nhu cầu đối với USD và trái phiếu chính phủ Mỹ.

Theo bà, sự tăng trưởng của thị trường stablecoin “có khả năng kéo lợi suất trái phiếu chính phủ xuống”, qua đó giúp giảm lãi suất vay cho chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình.

Thống đốc Fed Christopher Waller cũng cho rằng nếu các cơ quan quản lý cho phép stablecoin mở rộng, điều đó có thể “tăng cường sức mạnh của USD với tư cách là đồng tiền dự trữ toàn cầu”.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã tuyên bố đây chính là mục tiêu của chính quyền Trump.

“Chúng ta sẽ giữ USD là đồng tiền dự trữ chủ đạo của thế giới, và chúng ta sẽ sử dụng stablecoin để làm điều đó”, ông nói.