Giải pháp tự chủ tài chính của các trường đại học hàng đầu

Nguồn thu trọng yếu của các trường đại học

Khái niệm quỹ tài trợ đại học (university endowment) xuất hiện tại Anh từ khoảng thế kỷ XV–XVI. Quỹ tài trợ hình thành từ các khoản đóng góp của nhà hảo tâm, cựu sinh viên hoặc doanh nghiệp dành cho các cơ sở giáo dục và nghiên cứu.

Các trường đại học lớn trên thế giới, đặc biệt là các trường trong khối Ivy League (Harvard, Yale, Stanford...) là những trường có quỹ tài trợ lớn nhất thế giới hiện nay. Các khoản đóng góp thường được mang đi đầu tư, sau đó lợi nhuận được dùng để hỗ trợ hoạt động của trường.

Trước đây, ngân sách của trường đại học chủ yếu đến từ học phí và hỗ trợ từ chính phủ. Nhưng ngày nay, hỗ trợ chính phủ dành cho giáo dục đại học đã giảm dần theo năm tháng, buộc các trường tăng cường tìm kiếm tài trợ tư nhân. Đơn cử là tại Mỹ, vào những năm 1970, tới 75% ngân sách hoạt động của các trường đại học công là do chính phủ tài trợ, nhưng hiện nay con số này chỉ còn khoảng 10-15%.

Bên cạnh đó, nguồn thu từ học phí không phải lúc nào cũng ổn định. Do vậy, quỹ tài trợ đang trở thành nguồn tài chính quan trọng của các trường đại học, giúp họ nâng cao quyền tự chủ.

Gần đây, chính sách đóng băng tài trợ do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt ra khiến đại học Harvard thâm hụt nguồn tài trợ lớn từ liên bang. Tuy nhiên, ông Timothy R. Barakett, Thủ quỹ của trường Đại học Harvard, cho hay lợi nhuận đầu tư mạnh mẽ từ quỹ tài trợ đã giúp trường trụ vững trước biến động chính trị và tài chính.

Quỹ tài trợ đại học không chỉ đến từ một nguồn, mà là kết quả của cả một hệ thống huy động vốn dài hạn, chuyên nghiệp và gắn chặt với uy tín nhà trường. Trong đó, cựu sinh viên là nguồn đóng góp lớn nhất và ổn định nhất.

Các trường như Harvard, Oxford, Princeton sở hữu mạng lưới cựu sinh viên hùng hậu, thường xuyên tổ chức các chiến dịch gây quỹ thường niên và dài hạn. Các khoản tài trợ của họ thường hướng đến các mục tiêu cụ thể như cấp học bổng, nghiên cứu hay nâng cấp cơ sở vật chất. Mức quyên góp có thể giao động từ vài trăm cho tới hàng trăm triệu USD.

Năm 2018, tỷ phú Michael R. Bloomberg từng tài trợ 1,8 tỷ USD cho Đại học Johns Hopkins mà ông từng theo học. CEO Citadel Ken Griffin, cựu sinh viên Harvard, cũng là một trong những cái tên nổi bật khi tài trợ 300 triệu USD cho trường năm 2023. Trong khi đó ở châu Á, một cựu học sinh giấu tên đã quyên góp toàn bộ gia sản trị giá 30 tỷ won (khoảng 21,4 triệu USD) của mình cho Viện khoa học và công nghệ tiên tiến Hàn Quốc.

Qua việc đóng góp vào quỹ tín thác, các cựu sinh viên giúp nâng cao chất lượng giáo dục cho thế hệ tương lai, đồng thời củng cố danh tiếng và sự gắn kết của cộng đồng cựu sinh viên nhà trường. Họ cũng có thể ảnh hưởng không nhỏ đến chính sách và chương trình đào tạo của trường.

Không chỉ sinh viên, mà cả các doanh nhân, quỹ tư nhân và tập đoàn cũng thường xuyên tài trợ cho các trường đại học. Các quỹ tư nhân như Gates Foundation, Ford Foundation, hay Wellcome Trust thường tài trợ cho các chương trình nghiên cứu y học, trí tuệ nhân tạo, khí hậu…

Doanh nghiệp cũng có thể tài trợ để đổi lấy cơ hội hợp tác nghiên cứu và phát triển (R&D), như trường hợp Google tài trợ nghiên cứu AI tại Stanford, hoặc để quảng bá thương hiệu. Năm 2018, tỷ phú Stephen Schwarzman tặng 350 triệu USD cho Viện Công nghệ Massachusetts để thành lập Trường Schwarzman về Khoa học máy tính. Doanh nhân tỷ phú Leonard Blavatnik thì tặng 75 triệu euro (gần 87 triệu USD) cho Oxford để lập Trường Quản trị Nhà nước Blavatnik.

Những trường đại học danh giá nhất là những trường nhận được nhiều tiền tài trợ nhất. Theo thống kê của USNews năm 2022, 9 trong 10 trường nhận nhiều tài trợ nhất đều nằm trong danh sách 25 đại học hàng đầu nước Mỹ. Dẫn đầu là Đại học Harvard, tiếp đến là Đại học Yale và Stanford. Là trường đại học giàu nhất thế giới, Harvard hiện có quỹ tài sản khoảng 53 tỷ, lớn hơn GDP của 120 quốc gia, bao gồm các nước như Tunisia, Bahrain và Iceland.

Những quỹ đầu tư sinh lời tỷ đô

Trên thế giới, các quỹ tài trợ đại học thường được quản lý bởi quỹ tín thác, với cơ chế hoạt động tương tự như một quỹ đầu tư. Mỗi trường có thể thành lập quỹ tín thác hoạt động độc lập, có tư cách pháp nhân riêng, chịu trách nhiệm điều hành và đại diện cho quỹ trong mọi giao dịch dân sự. Tại Harvard, quỹ tín thác được điều hành bởi Harvard Management Company - công ty con phi lợi nhuận của trường, chịu trách nhiệm huy động, đầu tư và phân bổ nguồn quỹ cho các hoạt động của đại học.

Quỹ tín thác của một trường đại học có thể bao gồm hàng trăm, thậm chí hàng nghìn khoản tài trợ riêng lẻ. Chẳng hạn, quỹ tín thác của Harvard được hình thành từ hơn 13.000 quỹ nhỏ khác nhau. Các nhà quản lý quỹ sẽ mang nguồn vốn này đi đầu tư nhằm tạo ra lợi nhuận cho trường. Lợi nhuận càng cao, họ càng được hưởng mức hoa hồng lớn, đồng thời quy mô quỹ và ngân sách hoạt động của trường cũng ngày càng dồi dào.

Các quỹ này thường đầu tư đa tài sản với giá trị lên đến hàng chục tỷ USD. Thay vì tập trung vào một lĩnh vực, họ phân bổ vốn vào bất động sản, năng lượng, cổ phiếu, trái phiếu và cả đầu tư mạo hiểm nhằm tuân thủ nguyên tắc “không bỏ tất cả trứng vào một giỏ”.

Tuy nhiên không phải lúc nào đầu tư cũng mang lại lợi nhuận. Chẳng hạn, năm 2021 quỹ tín thác Harvard ghi nhận lợi nhuận ròng 33,6%, của Yale tăng 40%, giúp quy mô quỹ tăng trưởng mạnh mẽ. Nhưng cũng có những năm, lợi nhuận chỉ ghi nhận khoảng từ 8 đến 12%. Riêng năm tài chính 2022, quỹ tín thác Harvard ghi nhận lợi nhuận âm 1,8%.

Nguyên tắc hoạt động của quỹ tín thác là bảo toàn vốn gốc và chỉ chi tiêu phần lợi nhuận đầu tư. Mỗi năm, các trường đại học chỉ rút ra khoảng 4-5% giá trị quỹ để đầu tư. Lợi nhuận thu được sau đó sẽ cộng dồn vào quỹ gốc và dùng để chi tiêu cho các hoạt động của nhà trường. Quá trình này tiếp diễn liên tục khiến quy mô của quỹ ngày càng lớn, trở thành nguồn tài chính ổn định cho nhà trường. Cơ chế này giúp các trường như Harvard, Stanford hay Oxford duy trì tăng trưởng bền vững, hoạch định chiến lược dài hạn và không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục.

Trung bình, các quỹ tài trợ đóng góp khoảng 15,3% chi phí hoạt động hàng năm của các trường đại học Mỹ. Nguồn tiền này được sử dụng cho học bổng, nghiên cứu, nâng cấp cơ sở vật chất và triển khai các sáng kiến học thuật…

Theo báo cáo được NACUBO-Commonfund công bố đầu năm 2025, 658 trường đại học Mỹ tham gia khảo sát có tổng cộng khoảng 873,7 tỷ USD tài sản thuộc các quỹ tín thác. Các trường đã rút tổng cộng khoảng 30 tỷ USD từ quỹ để chi tiêu, tăng 6,4% so với năm trước. Trong đó, gần một nửa số này dành cho học bổng sinh viên, 17,7% cho hoạt động học thuật, 10,8% cho các vị trí giảng dạy, 6,7% cho bảo trì cơ sở vật chất và phần còn lại cho các mục đích khác.

Theo báo cáo tài chính năm 2023 của đại học Harvard, trường đã chi hơn 850 triệu USD để hỗ trợ tài chính cho người học.

"Sinh viên tốt nghiệp từ các gia đình có thu nhập hàng năm dưới 85.000 USD sẽ được trường tài trợ hoàn toàn, họ không phải trả gì cả”, hiệu trưởng Claudine Gay cho biết. Có thể thấy các quỹ tài trợ đã trở thành “trụ cột” giúp các trường đại học hàng đầu duy trì quyền tự chủ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao uy tín trên toàn cầu.