Được thành lập năm 1958, Formosa Plastics Group (FPG) là một trong những nhà sản xuất nhựa lớn nhất châu Á có trụ sở tại Đài Loan. Là một trong những công ty đại chúng lớn nằm trong top 1000 thế giới do Forbes xếp hạng, doanh thu hàng năm của toàn bộ các công ty thuộc tập đoàn này lên tới con số 70 tỷ USD. Formosa có hàng trăm dự án đầu tư trên toàn cầu và khoong mang những điều tiếng xấu trong việc hủy hoại môi trường sống tại nước sở tại.
Tuy mới chỉ hoạt động tại Việt Nam 10 năm, song Formosa đã liên tục để xảy ra những lùm xùm khiến dư luận phẫn nộ, gần đây nhất là nghi án xả thải ra biển khiến cá chết hàng loạt. Mặc dù chưa có kết luận chính thức, người dân và một số nhà khoa học đã đặt ra nghi vấn hệ thống xử lý nước thải của Formosa tại Khu Kinh tế Vũng Áng (thị xã Kỳ Anh, Hà Tĩnh) là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng hàng chục tấn cá biển không thể sống sót.
Tuy nhiến, đây không phải là lần đầu tiên Formosa gặp rắc rối với chính quyền nước sở tại.
Từng "ngậm ngùi" lĩnh giải "Hành tinh đen"
Vào năm 2009, tập đoàn này đã phải "ngậm ngùi" nhận giải "Hành tinh đen". Đây là giải do Ethecon - tổ chức bảo vệ môi trường của Đức dành cho những cá nhân/tổ chức "đóng góp" vào việc phá hủy môi trường.
Ethecon, một tổ chức bảo vệ môi trường ở Đức, đã lập ra các giải hàng năm "Hành tinh xanh" tặng cho các cá nhân/tổ chức có thành tích vượt trội trong bảo vệ môi trường thế giới.
Song song với đó là giải "Hành tinh đen", cho những cá nhân/tổ chức đóng góp nhiều vào việc phá hủy môi trường thế giới.
Trong danh sách nhận giải "Hành tinh đen" có mặt các nhân vật nổi trội như công ty Monsanta (tác giả của chất độc da cam), Công ty điện lực Tokyo (chủ của nhà máy điện hạt nhân Fukushima bị vỡ cách đây mấy năm)…
Formosa và CEO của nó là ngài Lee Chih-Tsuen nhận giải Hành tinh đen năm 2009. Bà Diane, người nhận giải Hành tinh xanh năm 2006, đã bay sang Đài Loan để trao giải tận tay người nhận.
Formosa và CEO Lee Chih-Tsuen nhận giải Hành tinh đen năm 2009. Ảnh: Internet.
Nhận lại chất độc đã thải và lời "xin lỗi muộn màng" tại Campuchia
Sihanoukville từng là một trong những khu nghỉ dưỡng ven biển nổi tiếng ở vương quốc Campuchia. Cho đến cuối năm 1998, tập đoàn Formosa đưa khoảng 5.000 tấn chất thải, bao gồm khoảng 3.000 tấn nhiễm thủy ngân tới thị trấn này. Chất thải này được trộn với xi măng, sau đó chuyển qua nhân viên hải quan dán nhãn là "khối bê tông" và không hề đề cập đến thủy ngân.
Khối chất thải được đổ trên một khu đất trống gần cảng biển Sihanoukville của Campuchia để tiết kiệm chi phí. Điều đặc biệt, cách bãi rác này chỉ 1 km là một khu dân cư có gần 3.000 người sinh sống. Mỗi ngày, người dân xung quanh đã đổ xô đến nhặt các bao tải nhựa về nhà đựng rác, thậm chí là đựng gạo. Một vài ngày sau đó, những người này gặp nhiều triệu chứng sức khỏe bất thường như sốt cao và tiêu chảy. Đỉnh điểm là một công nhân làm việc tại bến cảng có tham gia vào quá trình tháo dỡ rác phải nhập viện và sau đó đã thiệt mạng.
Nhiều người hoảng sợ rời bỏ nhà cửa đi sơ tán do tin đồn rằng họ có thể đã tiếp xúc với rác thải hạt nhân. Bốn người đã thiệt mạng trong các vụ tai nạn giao thông khi trên đường đi sơ tán. Nhiều người cũng bị thương trong những vụ biểu tình bạo lực của người dân Sihanoukville để phản đối việc chính quyền sở tại cho phép Formosa đưa rác thải độc hại đến đây.
Người dân khu vực Sihanoukville đã đến bãi rác để nhặt lấy những túi nilon mà Formosa đã thải ra (ảnh: BAN)
Nghi ngờ bãi rác có thể chứa chất độc, người dân đã tỏ ra vô cùng phẫn nộ và yêu cầu chính quyền địa phương tiến hành điều tra tìm hiểu rõ ngọn ngành. Sau đó các quan chức môi trường ở địa phương đã phải hứa sẽ tiến hành kiểm tra về mức độ độc hại trong các bao nhựa nilon tại bãi rác.
Quá trình điều tra đã cho thấy khối chất thải mà Formosa bỏ lại ở Sihanoukville có nồng độ thủy ngân vượt qua mức giới hạn an toàn lên đến 20.000 lần. Ngoài ra các chỉ số về dioxin và chất polychlorinated biphenyls (PCB) cũng đều ở mức nguy hiểm. Đáng chú ý, Formosa là nhà sản xuất nhựa Polyvinyl clorua (PVC) lớn nhất thế giới, do vậy thủy ngân trong quá trình sản xuất ra dung môi dùng cho sản phẩm PVC đã được tích lũy trong hàng ngàn tấn rác độc hại.
Tuy nhiên phía Formosa dường như lại muốn "giấu nhẹm" mức độ nguy hiểm của hàng ngàn tấn rác thải đã được âm thầm "tuồn" vào lãnh thổ Campuchia. Người phát ngôn của Formosa cho rằng rác thải gửi theo tàu Chang Shun vào Sihanoukville chỉ nhiễm thủy ngân "hơi vượt mức quy định một chút) (0,2 phần triệu). Tuy nhiên khi các cơ quan chức năng Campuchia đem mẫu đi xét nghiệm ở nước ngoài, tất cả mẫu đều cho kết quả thủy ngân ở mức nguy hiểm (0,284 phần triệu, so với mức an toàn 0,2 phần triệu).
Vụ việc ở Sihanoukville thổi bùng làn sóng phản đối của người dân Campuchia. Một khách sạn của tập đoàn này đã bị đập phá.
Chính phủ Campuchia sau đó đã vào cuộc để điều tra và xử phạt một công ty của nước này đã ký hợp đồng nhập khẩu số rác thải độc hại trên. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng buộc tội Formosa mua chuộc các nhà chức trách địa phương bằng số tiền "bôi trơn" 3 triệu USD. Trước sức ép từ người dân và các quan chức Campuchia, hai tuần sau khi vụ việc bị phanh phui, Formosa đã phải lên tiếng xin lỗi vì đã "gây mất trật tự" cho người dân Campuchia, đồng thời tiến hành bồi thường và vận chuyển số rác thải này quay trở về Đài Loan.
Gây ô nhiễm tại chính Đài Loan
"Hồ sơ đen" hủy hoại môi trường của Formosa còn tồn tại ngay tại vùng lãnh thổ mà công ty này được thành lập - Đài Loan.
Hồi năm 2010, hơn 300 người dân ở Nhân Vũ (thành phố Cao Hùng, Đài Loan) đã biểu tình bên ngoài nhà máy của Formosa để phản đối việc nhà máy này gây ô nhiễm nguồn nước ngầm của họ. Cuộc biểu tình biến thành xung đột giữa người dân và cảnh sát. Người dân yêu cầu Formosa dừng các hoạt động của nhà máy ở Nhân Vũ và cung cấp cho họ sự thật về mức độ ô nhiễm và ảnh hưởng của nó tới sức khỏe con người.
Năm 2012, một nghiên cứu được Giáo sư Chan Chang-Chuan thuộc Đại học Đài Loan tiến hành đã cho thấy, tỷ lệ mắc ung thư của người dân sống cách nhà máy của Formosa khoảng 10km từ năm 2008 - 2010 cao hơn 4,07 lần so với khoảng thời gian từ năm 1999 - 2001.
Cùng năm này, một số nhóm hoạt động vì môi trường đã tập trung trước trụ sở Formosa ở thành phố Đài Bắc để biểu tình việc tập đoàn này mua lại 4 công ty truyền thông Đài Loan thuộc tập đoàn Next Media có trụ sở ở Hồng Kông. Những người tham gia biểu tình nằm la liệt dưới đất, giả vờ bị nhiễm độc để thể hiện rằng, những chỉ trích về Formosa có thể rơi vào thinh không, nếu tập đoàn này kiểm soát một số phương tiện truyền thông.
Người biểu tình nằm la liệt ở trụ sở Formosa tại Đài Bắc vào năm 2012
3 năm sau sự kiện này, năm 2015, người dân ở xã Đài Tây, huyện Vân Lâm (phía tây Đài Loan) đã đâm đơn kiện Formosa, yêu cầu đền bù 70 triệu Tân Đài Tệ (khoảng 2,16 triệu USD) với cáo buộc khu phức hợp sản xuất hóa dầu của tập đoàn này tại xã Mạch Liêu gây ra các mối đe dọa đối với sức khỏe. 74 người dân bị ung thư đã tìm tới một nhóm chuyên gia pháp lý dẫn đầu là luật sư Thomas Chan đại diện cho họ đi đòi công lý.
Người dân Đài Loan biểu tình phản đối hành vi phá hoại môi trường của Formosa.
Trong khi đó, Liên minh bảo vệ môi trường huyện Chương Hóa cho biết, mối đe dọa sức khỏe do nhà máy hóa dầu của Formosa không chỉ giới hạn ở Vân Lâm. Cư dân tại xã Đại Thành thuộc huyện này cũng đang có hàm lượng kim loại nặng cao có thể dẫn tới ung thư trong nước tiểu.
Thư ký của Liên minh bảo vệ môi trường huyện Chương Hóa đã đặt ra câu hỏi, liệu chính quyền huyện Vân Lâm và Chương Hóa có chính sách di dời dân đang ở gần nhà máy của Formosa hay không. Luật sư Thomas Chan đã kêu gọi chính quyền Đài Loan thiết lập một chương trình kiểm soát ô nhiễm chéo tại các vùng miền ở hòn đảo này.
Bị phạt ở Mỹ
Tại Mỹ, Formosa sở hữu và điều hành một cơ sở sản xuất hóa chất tại Point Comfort, bang Texas. Tại đây, Formosa sản xuất nhựa PVC, polyethylene và ethylene.
Formosa bắt đầu hoạt động vào năm 1980 và mở rộng cơ sở vào năm 1994, 1998 và 2010. Cho đến năm 2010, Formosa đã sở hữu 13 nhà máy khu vực nằm trên khoảng diện tích 6,5 km vuông về phía nam bang Texas.
Hệ thống nhà máy Formosa tại Texas.
Trong năm 1982, nhà máy xử lý nước thải của Formosa đã thải chất 1,2-dichloroethane (EDC) khu vực lân cận, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn đất và mạch nước ngầm tại đây. EDC là dung môi được dùng phổ biến trong sản xuất nhựa PVC, rất độc hại đặc biệt là khi hít phải do áp suất hơi cao, dễ cháy và gây ung thư. EDC rất dễ hòa tan trong nước, và có thể tồn tại 50 năm trong các tầng chứa nước, gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và cảnh quan thiên nhiên xung quanh.
Trước động thái gây nguy hiểm môi sinh của Formosa, Cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ (EPA) đã tiến hành điều tra và yêu cầu Formosa khắc phục hậu quả. Tuy nhiên đến năm 1993, các cơ quan chức năng lại ghi nhận thêm một vụ xả chất độc hại từ Formosa khi một bể chứa EDC đã bị vỡ tại nhà máy sản xuất clo-alkali. Tuy nhiên công tác xử lý khắc phục hậu quả từ phía tập đoàn diễn ra hết sức chậm chạp. Cho đến năm 2004, EPA đã yêu cầu Formosa phải tiến hành các hoạt động khắc phục tại khu vực bị ảnh hưởng bởi sự cố vỡ bể chứa EDC vào năm 1993.
Nhà máy Formosa ở bang Texas (Mỹ) đã xả hàng triệu lít nước thải ra vùng vịnh.
Theo ECA, kể từ năm 2002, khi các nhà khoa học tiến hành khám nghiệm và nghiên cứu đàn gia súc bị bệnh, Formosa đã thải 700 tấn hóa chất độc hại ra môi trường xung quanh. Nhiều hóa chất có chứa chất gây ung thư, bao gồm butadien được sử dụng trong sản xuất cao su, và dichloroethylen, một dung môi công nghiệp.
Vào năm 2000, giới chức bang Texas đã xử phạt Formosa 150.000 USD cho hành vi gây ô nhiễm môi trường không khí. Tòa án đã buộc tội Formosa xả khí thải bao gồm vinyl clorua và hydro clorua vượt quá giới hạn an toàn gấp nhiều lần.
Năm 2009, Formosa bị EPA xử phạt 2,8 triệu USD, đồng thời phải bỏ ra 10 triệu USD để khắc phục các vấn đề gây ô nhiễm môi trường tại bang Texas. Hồ sơ môi trường của Formosa thậm chí đã trở thành ví dụ minh họa trong bộ sách giáo khoa Luật Môi trường của Barry Hill tại Hoa Kỳ (Environmental Justice, Legal Theory and Practice, Barry Hill, 3rd Edition, 2014).
Tags:
(VNF) - Để tạo ra mặt sân hoàn hảo cho World Cup 2026, ngành công nghiệp sân cỏ toàn cầu đang bước vào một trong những dự án phức tạp và tốn kém nhất từ trước đến nay. Phía sau 90 phút bóng đá là chuỗi đầu tư kéo dài hàng thập kỷ.
(VNF) - Zimbabwe đang tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một trong những trung tâm khai thác vàng hàng đầu châu Phi khi Dự án Vàng Dokwe – có giá trị ước tính hơn 1 tỷ USD – được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành khai khoáng của quốc gia này.
(VNF) - Lần đầu tiên, các nhà sản xuất chip nhớ được định giá cao hơn những tập đoàn dầu khí hàng đầu, phản ánh sự dịch chuyển quyền lực từ năng lượng sang dữ liệu.
(VNF) - Mỹ đang gia tăng sức ép lên Iran khi trừng phạt sàn giao dịch tiền số lớn nhất nước này và tuyên bố đã tịch thu khoảng 1 tỷ USD tài sản số liên quan đến Tehran. Động thái mới cho thấy tiền điện tử đã trở thành mặt trận mới trong cuộc chiến trừng phạt giữa hai nước.
(VNF) - Vàng đã vượt qua trái phiếu chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới, sau nhiều năm được các ngân hàng trung ương liên tục mua vào cùng với đợt tăng giá mạnh mẽ khiến giá kim loại quý này gần như tăng gấp đôi trong vòng hai năm qua.
(VNF) - Thị trường chứng khoán Kospi của nước này đã tăng tới 96,7% trong năm nay. Số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán đang hoạt động đã tăng thêm khoảng 1,25 triệu tài khoản mỗi tháng trong năm qua, nâng tổng số lên 106 triệu tài khoản.
(VNF) - World Cup luôn được quảng bá như một cơ hội vàng để thúc đẩy kinh tế, nâng tầm vị thế quốc gia và thu hút hàng triệu du khách. Nhưng phía sau ánh hào quang của giải đấu thể thao lớn nhất hành tinh là một thực tế ít được nhắc đến: Ai mới thực sự kiếm được nhiều tiền nhất từ World Cup?
(VNF) - Dell Technologies ghi nhận kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng với lợi nhuận và doanh thu tăng mạnh nhờ nhu cầu máy chủ AI bùng nổ
(VNF) - Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz hiện vẫn chỉ bằng một phần nhỏ so với thời điểm trước chiến sự. Tuy nhiên, số lượng tàu di chuyển qua khu vực này đã tăng trở lại trong những tuần gần đây, đặc biệt thông qua một tuyến hàng hải do quân đội Mỹ thiết lập, bất chấp giao tranh trong khu vực tiếp tục leo thang.
(VNF) - Doanh số xe điện tại 37 quốc gia đã lập kỷ lục theo tháng trong tháng 3 và 4, khi giá nhiên liệu tăng mạnh do cuộc chiến tại Trung Đông khiến người tiêu dùng chuyển hướng sang các phương tiện có chi phí sử dụng thấp hơn.
(VNF) - Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo không chỉ hút dòng vốn về các doanh nghiệp AI mà còn làm lung lay nền tảng định giá của thế hệ startup tiền ChatGPT, mở ra một cuộc đại thanh lọc trong giới đầu tư mạo hiểm.
(VNF) - Tổng thống Donald Trump mới đây tiếp tục thúc đẩy yêu cầu kiểm toán kho vàng Fort Knox, sau khi một cựu quan chức bị phát hiện chiếm đoạt số lượng vàng thỏi trị giá khoảng 40 triệu USD.
(VNF) - Thành phố quốc gia này đang chạy đua để loại bỏ những rào cản thủ tục khi cuộc cạnh tranh thu hút giới siêu giàu giữa các trung tâm quản lý tài sản hàng đầu thế giới ngày càng gay gắt.
(VNF) - Chính phủ, ngân hàng và các tập đoàn sản xuất trên khắp thế giới đang đổ xô đến thị trường trái phiếu Trung Quốc, phát hành các khoản nợ bằng đồng nhân dân tệ để tận dụng môi trường lãi suất thấp trong bối cảnh chi phí vay vốn tại nhiều nền kinh tế lớn vẫn ở mức cao.
(VNF) - Nguồn cung nhà ở xã hội tại Đức đang giảm nhanh trong khi giá nhà, giá thuê và chi phí xây dựng tiếp tục leo thang, khiến khả năng tiếp cận nhà ở giá rẻ ngày càng khó khăn. Các chuyên gia cảnh báo nước này sẽ cần khoảng 2 triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2030 và chỉ xây mới sẽ không đủ để giải quyết tình trạng thiếu hụt.
(VNF) - Kinh tế Canada bước vào giai đoạn thử thách khi các động lực tăng trưởng truyền thống bị suy yếu, trong khi thị trường lao động và lạm phát tiếp tục tạo áp lực
(VNF) - World Cup 2026 được kỳ vọng tạo ra hàng chục tỷ USD giá trị kinh tế, hàng trăm nghìn việc làm và làn sóng du lịch toàn cầu chưa từng có. Tuy nhiên, phía sau những dự báo đầy tham vọng là bài toán chi phí khổng lồ, áp lực hạ tầng và câu hỏi liệu lợi ích thực tế có tương xứng với khoản đầu tư bỏ ra.
(VNF) - Thị trường tài chính toàn cầu tiếp tục chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị Trung Đông, biến động giá các tài sản và những thay đổi trong cán cân tài chính quốc tế.
(VNF) - Làn sóng AI đang tạo ra những người chiến thắng vượt ra ngoài nhóm công nghệ và bán dẫn. Khi nhà đầu tư tìm kiếm các doanh nghiệp hưởng lợi ở cấp độ thứ hai và thứ ba từ cuộc đua AI, những cái tên tưởng chừng không liên quan như Ajinomoto, nhà sản xuất gia vị nổi tiếng của Nhật Bản, lại bất ngờ nổi lên.
(VNF) - Những vết nứt đang xuất hiện rõ hơn trong thị trường tín dụng tư nhân khi các khoản lỗ chưa thực hiện tăng mạnh và thu nhập lãi phi tiền mặt tiếp tục duy trì ở mức cao.
(VNF) - Một trang web được thiết kế giống hệt giao diện Excel đang gây sốt tại Hàn Quốc khi cho phép người dùng âm thầm theo dõi giá cổ phiếu ngay trong giờ làm việc. Sự lan truyền nhanh chóng của nền tảng này không chỉ khiến nhiều người thích thú vì tính sáng tạo mà còn làm dấy lên tranh cãi về mức độ ám ảnh đầu tư ngày càng lớn của dân văn phòng xứ kim chi.
(VNF) - Đồng won của Hàn Quốc đang giao dịch ở vùng đáy thấp nhất trong nhiều thập kỷ so với USD, bất chấp xuất khẩu chất bán dẫn tăng bùng nổ và thị trường chứng khoán thăng hoa.
(VNF) - CIMB vượt qua áp lực suy giảm biên lợi nhuận và những thách thức từ biến động tỷ giá, với thu nhập hoạt động quý đầu tiên duy trì ổn định.
(VNF) - Nhật Bản đã chi hơn 73 tỷ USD để hỗ trợ đồng yên trong tháng qua, đánh dấu lần can thiệp đầu tiên kể từ năm 2024 khi giới chức ngày càng lo ngại đồng nội tệ suy yếu sẽ đẩy chi phí nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm và năng lượng lên cao.
(VNF) - Thị trường hợp đồng tương lai vĩnh viễn trị giá 61,7 nghìn tỷ USD vừa tiến thêm một bước lớn vào hệ thống tài chính Mỹ khi Coinbase và Kalshi chính thức ra mắt các sản phẩm perps được quản lý dành cho nhà đầu tư trong nước.
(VNF) - Để tạo ra mặt sân hoàn hảo cho World Cup 2026, ngành công nghiệp sân cỏ toàn cầu đang bước vào một trong những dự án phức tạp và tốn kém nhất từ trước đến nay. Phía sau 90 phút bóng đá là chuỗi đầu tư kéo dài hàng thập kỷ.
(VNF) - Theo UBND TP.Huế, phương án thiết kế cầu qua Cồn Hến cần hướng đến tính độc bản, đặc sắc, có tầm vóc; trở thành điểm nhấn kiến trúc mới trên sông Hương, góp phần làm giàu thêm không gian văn hóa, cảnh quan của đô thị Huế.
