Không phải xăng dầu, sự thiếu hụt một loại nguyên liệu cảnh báo toàn cầu về nạn đói
(VNF) - Việc gián đoạn vận chuyển phân bón và giá năng lượng tăng vọt do chiến tranh ở Iran đang đe dọa gây ra một đợt tăng giá lương thực mới trên khắp các quốc gia dễ bị tổn thương, có nguy cơ gây ra một sự thụt lùi kéo dài nhiều năm, đúng vào lúc nhiều quốc gia đang phục hồi sau những cú sốc toàn cầu liên tiếp.
Từ phân bón đến thực phẩm
Các nước đang phát triển đã mạnh lên, thu hút đầu tư sau đại dịch toàn cầu và cuộc chiến ở Ukraine gây hỗn loạn trên thị trường lương thực, nhiên liệu và tài chính. Giờ đây, xung đột Iran đe dọa phá vỡ những thành quả đó và khiến các hộ gia đình phải vật lộn để nuôi sống gia đình.
"Điều này có thể tác động lớn đến giá cả, đặc biệt là giá thực phẩm, theo thời gian", bà Odile Renaud-Basso - Chủ tịch Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu (EBRD), một trong những nhà cho vay chính tại khoảng 40 nền kinh tế mới nổi, cho biết.
Thực phẩm và nhiên liệu chiếm chưa đến một phần tư rổ chỉ số lạm phát tiêu dùng ở hầu hết các nền kinh tế phát triển, nhưng lại chiếm từ 30% đến 50% ở nhiều thị trường mới nổi, theo bà Marie Diron - Giám đốc điều hành của Moody's Ratings.
"Sự tiếp xúc này khiến nhiều nền kinh tế đặc biệt dễ bị tổn thương trước sự biến động giá cả do các yếu tố bên ngoài tác động," bà Diron nói.

Một điểm gây áp lực lớn là phân bón. Eo biển Hormuz, bị Tehran phong tỏa hiệu quả, vận chuyển khoảng 30% lượng phân bón giao dịch toàn cầu, và các nhà sản xuất vùng Vịnh là những nhà cung cấp lớn amoniac và urê, theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc. Ngân hàng Bank of America cảnh báo rằng cuộc xung đột đe dọa 65% đến 70% nguồn cung urê toàn cầu, và giá cả đã tăng từ 30% đến 40%.
"Điều này sẽ ảnh hưởng đến việc trồng trọt... nguồn cung hàng hóa trên thế giới sẽ giảm - các loại ngũ cốc thiết yếu, thức ăn chăn nuôi, và do đó cả sữa và thịt. Rất ít quốc gia có khả năng chống chịu được điều này", ông Maximo Torero - nhà kinh tế trưởng của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc, cho biết về tác động nếu xung đột kéo dài thêm vài tuần nữa.
Khác với nhiên liệu, không có kho dự trữ chiến lược toàn cầu nào dành cho phân bón. Nhưng một số quốc gia lại dễ bị tổn thương hơn những quốc gia khác.
Khu vực Mỹ Latinh - nằm ngoài vùng chiến sự và là quê hương của các cường quốc năng lượng và nông nghiệp như Brazil và Argentina - có phần được bảo vệ tốt hơn, mặc dù Bộ trưởng Nông nghiệp Brazil Carlos Favaro cảnh báo nước này có thể đối mặt với vấn đề thiếu hụt nguồn cung phân bón. Tại Nigeria, quốc gia sản xuất dầu mỏ, nhà máy phân bón Dangote sẽ giúp giảm thiểu tác động.
Ngược lại, các quốc gia như Somalia, Bangladesh, Kenya và Pakistan thường không dự trữ lượng lớn phân bón và phụ thuộc nhiều hơn vào chuỗi cung ứng từ vùng Vịnh. Theo FAO, chi phí phân bón của Kenya đã tăng khoảng 40%.
Rwanda, quốc gia nhập khẩu phần lớn phân bón từ vùng Vịnh, đang cân nhắc các biện pháp để bảo vệ ngành nông nghiệp của mình. "Chúng tôi đang cố gắng tìm hiểu rất nhiều cách để kiềm chế áp lực đó", Bộ trưởng Tài chính Yusuf Murangwa cho biết trong một cuộc họp báo hôm 16/3.
Từ cú sốc năng lượng đến khủng hoảng lương thực
Không giống như năm 2022, khi cuộc chiến của Nga ở Ukraine bất ngờ ảnh hưởng đến xuất khẩu ngũ cốc từ các nhà sản xuất lương thực lớn, việc giá phân bón tăng cao - hoặc tình trạng thiếu hụt hoàn toàn - có thể làm giảm năng suất cây trồng, trong khi giá năng lượng tăng có thể làm tăng chi phí sản xuất và vận chuyển. Giá dầu và khí đốt toàn cầu đã tăng hơn 50% kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu, làm tăng chi phí đầu vào trên toàn chuỗi cung ứng.
Theo dữ liệu từ Hiệp hội Phân bón Quốc tế, bất kỳ sự gián đoạn nào trong nguồn cung phân bón có khả năng sẽ ảnh hưởng đầu tiên đến các loại cây trồng cần nhiều nitơ như ngô và lúa mì. Chi phí thức ăn chăn nuôi tăng cao cuối cùng sẽ lan sang mọi thứ, từ bánh mì đến gia cầm và trứng.
"Đó luôn là vấn đề với những cú sốc nguồn cung kiểu này: bạn sẽ gặp phải tình trạng thiếu hụt năng lượng trước, và khi nguồn cung năng lượng giảm xuống, thì tình trạng thiếu hụt thực phẩm sẽ bùng phát trở lại trong đợt thứ hai", ông David Rees, người đứng đầu bộ phận kinh tế toàn cầu tại Schroders, cho biết.

Trước khi cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel bùng nổ vào tháng 2, lạm phát toàn cầu đã giảm bớt, và giá một số mặt hàng thực phẩm thậm chí còn giảm. Ông Rees cho biết, vào tháng 1, lạm phát thực phẩm toàn cầu đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ ít nhất năm 2017.
Những đợt tăng giá lương thực trước đây đã gây ra bất ổn xã hội, khiến các nhà hoạch định chính sách phải cảnh giác. Chính phủ Ai Cập trợ cấp bánh mì để giúp duy trì ổn định xã hội. Năm 2022, người biểu tình đã xuống đường từ Chile đến Tunisia để phản đối giá cả cao.
Hậu quả dây chuyền có thể làm trầm trọng thêm tình trạng khó khăn. Giá nhiên liệu tăng cao có thể khiến người dân chuyển hướng trồng trọt sang sản xuất nhiên liệu sinh học thay vì lương thực. Tình trạng suy thoái kinh tế ở vùng Vịnh - nơi sinh sống của hàng triệu lao động nhập cư - có thể làm giảm lượng kiều hối gửi về các nước như Pakistan, Lebanon và Jordan.
Các thị trường đang dần hạ thấp kỳ vọng về một đợt nới lỏng tiền tệ nhanh chóng tại các thị trường mới nổi do rủi ro lạm phát gia tăng từ ngành năng lượng, một sự thay đổi có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng.
Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu (EBRD) đang xem xét các gói hỗ trợ, bao gồm cả trợ cấp mua phân bón. Ông Torero của FAO kêu gọi các ngân hàng phát triển khác và các chính phủ chuẩn bị sẵn các biện pháp dự phòng nếu chiến tranh không sớm kết thúc.
Ông Torero của FAO cảnh báo: "Nếu tình trạng này kéo dài hơn một tháng... chúng ta sẽ gặp vấn đề về việc gieo trồng và năng suất."
Đối mặt làn sóng tăng giá mới: Gia đình trẻ thu nhập 40 triệu lo thiếu hụt
Nhân dân tệ giành thêm ‘lãnh địa’ mới từ USD
(VNF) - Nỗ lực của Trung Quốc nhằm phi USD hóa hoạt động thương mại với phần còn lại của thế giới, bằng cách thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ, đã lan sang một mặt hàng từ lâu chịu sự chi phối của đồng bạc xanh: quặng sắt.
Hai tháng xung đột Trung Đông: Nguy cơ khủng hoảng đe dọa các nền kinh tế mới nổi
(VNF) - Hai tháng sau khi chiến sự Iran bùng phát, tác động kinh tế không còn bó hẹp ở Trung Đông mà đã lan rộng sang các thị trường mới nổi. Giá năng lượng tăng cao, lạm phát leo thang và áp lực tài chính gia tăng đang khiến nhiều nền kinh tế đối mặt nguy cơ bất ổn ngày càng lớn.
Giá vàng xuống mức thấp nhất trong 4 tuần, toàn cầu lo lắng 1 cú 'sốc' mới
(VNF) - Giá vàng giảm khi căng thẳng ở Trung Đông khiến giá dầu tăng vọt, trong khi cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thu hút sự chú ý của giới đầu tư.
Biến động lớn tại liên minh dầu mỏ lớn nhất thế giới, giá dầu sẽ đi về đâu?
(VNF) - Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ngày 28/4 đã giáng một đòn mạnh vào nhóm các nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới khi tuyên bố rời khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cũng như liên minh giữa OPEC và các đối tác (OPEC+).
'Vũ khí mới' của Trung Quốc tạo bước ngoặt trong 'cuộc chiến' pin toàn cầu
(VNF) - Các nhà khoa học Trung Quốc vừa đạt bước đột phá trong công nghệ “pin dòng chảy sử dụng sắt hoàn toàn”, mở ra khả năng cắt giảm mạnh chi phí lưu trữ năng lượng tái tạo, đồng thời kéo dài đáng kể tuổi thọ pin.
Những cuộc chiến tranh đang 'viết lại' trật tự tiền tệ toàn cầu
(VNF) - Sự biến động địa chính trị, đặc biệt từ các xung đột năng lượng, đang tái định hình trật tự tài chính tiền tệ toàn cầu và nâng đỡ các đồng tiền gắn với hàng hóa.
'Nín thở' chờ quyết định từ Mỹ khiến trạng thái lãi suất toàn cầu thay đổi
(VNF) - Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm - yếu tố quan trọng định hình lãi suất trên toàn nền kinh tế - đã giao dịch trong phạm vi ngày càng thu hẹp suốt 2 năm qua. Tuy nhiên, các phân tích kỹ thuật cho thấy trạng thái này có thể sắp thay đổi.
Giá vàng tiếp tục tăng mạnh, tái chiếm mốc 5.000 USD/ounce?
(VNF) - Khảo sát của Reuters cho thấy giá vàng có thể tiếp tục tăng trong năm 2026 nhờ nhu cầu từ ngân hàng trung ương và bất ổn kinh tế, bất chấp ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông.
Khi Hormuz dậy sóng: Mỹ - Trung tranh ngôi 'bá chủ' năng lượng toàn cầu
(VNF) - Việc phong tỏa eo biển Hormuz đang gây ra những tác động sâu rộng lên thị trường năng lượng toàn cầu. Nhưng phía sau cuộc khủng hoảng này, một cuộc cạnh tranh lớn hơn cũng đang diễn ra khi Mỹ và Trung Quốc chạy đua để giành quyền định hình trật tự năng lượng của tương lai.
TT Trump cảnh báo hạ tầng dầu mỏ của Iran sắp ‘nổ tung’
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26/4 tuyên bố cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể phát nổ trong khoảng 3 ngày tới do các sự cố kỹ thuật nghiêm trọng, bị làm trầm trọng thêm bởi lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các tàu chở dầu của nước này.
Tokyo Kiraboshi: Ngân hàng Nhật và lối đi riêng thâm nhập vào Việt Nam
(VNF) - Tập đoàn tài chính Tokyo Kiraboshi hợp tác Tập đoàn Tân Long và công ty khởi nghiệp Megaplan của Hàn Quốc trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản... Đây là bước đi mở rộng thị phần ở Việt Nam
Một loại nguyên liệu khan hiếm và tăng giá, Zara, H&M, Nike... trước nguy cơ 'khủng hoảng'
(VNF) - Giá nhiên liệu hóa thạch tăng mạnh đang đẩy chi phí sản xuất polyester leo thang, gây áp lực lên toàn bộ chuỗi cung ứng may mặc tại châu Á. Khi nguyên liệu đầu vào từ dầu mỏ tăng giá và nguồn cung gián đoạn, các nhà sản xuất buộc phải nâng giá, kéo theo nguy cơ tác động đến các thương hiệu thời trang lớn như Zara, H&M, Nike...
Đổ vỡ tín dụng tư nhân: Nỗi lo bị thổi phồng hay rủi ro được giấu kín?
(VNF) - Dù thường bị gắn mác “quả bom hẹn giờ” tiếp theo của hệ thống tài chính, tín dụng tư nhân thực chất có cấu trúc an toàn hơn nhiều so với các định chế từng gây ra khủng hoảng năm 2008. Tuy vẫn tồn tại những rủi ro nhất định, dữ liệu cho thấy mối đe dọa mà lĩnh vực này đặt ra mang tính cục bộ và được kiểm soát tốt hơn, thay vì có khả năng gây ra một cú sốc hệ thống.
Lãi suất tăng mạnh và dòng vốn hàng chục tỷ USD rút khỏi thị trường
(VNF) - Tuần qua, kinh tế - tài chính toàn cầu tiếp tục chịu ảnh hưởng mạnh từ xung đột địa chính trị, chính sách tiền tệ và dòng vốn quốc tế. Những biến động này không chỉ tác động tới các thị trường lớn mà còn lan rộng tới các nền kinh tế mới nổi.
Bí ẩn 6.000 tấn vàng dưới lòng New York: Kho báu khổng lồ không thuộc về Mỹ
Giữa lòng New York, hàng nghìn tấn vàng được cất giữ trong một kho đặc biệt dưới lòng đất. Nhưng điều bất ngờ là số vàng này không thuộc về Mỹ. Vậy ai mới là chủ nhân thực sự?
Tỷ phú sở hữu Louis Vuitton cảnh báo 'thảm họa toàn cầu' vì chiến sự Trung Đông
(VNF) - Giám đốc điều hành của LVMH (Moët Hennessy Louis Vuitton), tỷ phú Bernard Arnault vừa cảnh báo về một “thảm họa toàn cầu” nếu cuộc xung đột ở Trung Đông không được giải quyết.
Đàm phán Mỹ - Iran lại rơi vào bế tắc vì bất đồng mới
(VNF) - Quyết định phút chót của Tổng thống Donald Trump đã khiến tiến trình đàm phán với Iran thêm bế tắc. Trong khi các cuộc thương lượng không đạt kết quả, căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục gia tăng với những động thái mới và lập trường cứng rắn từ các bên liên quan.
Khách hàng giảm chi tiêu, Coca-Cola hụt doanh thu hơn 12 tỷ USD
(VNF) - Trong khi lưu lượng khách đến nhà hàng suy giảm và tăng trưởng doanh thu chững lại, Coca-Cola đang đẩy mạnh hợp tác với các chuỗi F&B nhằm kích cầu tiêu dùng và củng cố kênh bán hàng ngoài gia đình - một trụ cột quan trọng trong chiến lược tăng trưởng của doanh nghiệp.
Những tuyến đường bí mật đưa dầu khí Trung Đông vượt 'tử huyệt' Hormuz
(VNF) - Từ những đường ống xuyên sa mạc đến các hành lang hàng hải ít được biết tới, Trung Đông đang buộc phải kích hoạt những lối thoát chiến lược vốn lâu nay chỉ tồn tại trên giấy hoặc trong tính toán dự phòng.
Ngân hàng Trung Quốc kiểm soát nợ xấu bằng 'vệ tinh'
(VNF) - Trong bối cảnh nợ xấu gia tăng và tài sản đảm bảo trở thành tâm điểm kiểm soát rủi ro, các ngân hàng Trung Quốc đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vệ tinh để đánh giá tài sản trên mặt đất của khách hàng. Đây được xem là một bước đi công nghệ cao nhằm bảo vệ hệ thống tài chính trước những rủi ro tín dụng ngày càng lớn.
Người kế nhiệm gây chấn động, làm những điều Warren Buffett chưa từng làm
(VNF) - Chỉ vài tháng nắm quyền tại Berkshire Hathaway, Greg Abel đã đảo chiều triết lý hàng chục năm, tung loạt nước đi táo bạo khiến phố Wall choáng váng.
Mỹ và Iran đã đến Pakistan: Vòng đàm phán tiếp theo bắt đầu
(VNF) - Sau gần một tuần trì hoãn, Iran và Mỹ đã tới Islamabad (Pakistan) để thúc đẩy nối lại đàm phán hòa bình, trong bối cảnh xung đột kéo dài 8 tuần gây thiệt hại lớn và làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu.
Đằng sau ‘cơn sốt’ bạc của Trung Quốc
(VNF) - Theo chuyên trang phân tích tài chính Kobeissi Letter, nhu cầu tăng mạnh từ nhà đầu tư cá nhân cùng với việc các nhà sản xuất đẩy nhanh sản xuất tấm pin mặt trời đã tạo ra một “cơn bão hoàn hảo”, khiến lượng bạc nhập khẩu của Trung Quốc tăng vọt.
Tỷ phú Jensen Huang tuyên bố chấp nhận ‘mức thuế cao nhất thế giới’
(VNF) - Bất chấp đề xuất áp thuế 5% đối với tài sản của giới tỷ phú tại bang California, động thái đang khiến một bộ phận người giàu cân nhắc rời đi, CEO Nvidia Jensen Huang cho biết ông vẫn sẵn sàng chấp nhận mức thuế này. Tuyên bố của ông được xem như một lời “thách thức” gửi tới giới tỷ phú Mỹ.
Trung Quốc dự trữ lượng dầu thô gấp 3 lần Mỹ
(VNF) - Dữ liệu mới cho thấy Trung Quốc bước vào cuộc xung đột với Iran với lượng dự trữ dầu chiến lược lớn gấp hơn 3 lần so với Mỹ.
Nhân dân tệ giành thêm ‘lãnh địa’ mới từ USD
(VNF) - Nỗ lực của Trung Quốc nhằm phi USD hóa hoạt động thương mại với phần còn lại của thế giới, bằng cách thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ, đã lan sang một mặt hàng từ lâu chịu sự chi phối của đồng bạc xanh: quặng sắt.
Không khí thi công xuyên lễ tại loạt dự án cao tốc nghìn tỷ
(VNF) - Khi cả nước bước vào kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5, trên các công trường dự án cao tốc, hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân vẫn miệt mài bám công trường, khẩn trương thi công để giữ vững tiến độ, góp phần đưa những dự án trọng điểm về đích đúng hẹn.

































































