Đối mặt làn sóng tăng giá mới: Gia đình trẻ thu nhập 40 triệu lo thiếu hụt

Thu nhập 40 triệu vẫn "khó thở"

Những ngày gần đây, mỗi lần đổ xăng hoặc đi chợ, chị Thu Hương (33 tuổi, nhân viên marketing tại Hà Nội) lại thấy chi phí sinh hoạt tăng lên rõ rệt, “không hiểu sao lương vẫn vậy mà tháng nào cũng thấy tiền hết nhanh hơn”.

Gia đình chị Hương gồm hai vợ chồng và một con trai 4 tuổi đang học mẫu giáo. Tổng thu nhập của hai vợ chồng khoảng 40 triệu đồng mỗi tháng - mức thu nhập mà trước đây họ từng nghĩ là “khá ổn” đối với một gia đình trẻ.

Nhưng thực tế gần đây đã thay đổi đáng kể. “Trước đây mỗi tháng vẫn để ra được khoảng 5-7 triệu đồng tiết kiệm. Nhưng từ khi con đi học mặc dù là học trường công và giá cả tăng liên tục, gần như không còn dư nữa”, chị Hương nói.

Gia đình chị Hương không phải trường hợp cá biệt. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM liên tục tăng, nhiều gia đình trẻ với mức thu nhập 30-40 triệu đồng/tháng vẫn phải đối mặt với áp lực tài chính ngày càng lớn.

Theo một khảo sát về chi tiêu gia đình tại Hà Nội, một hộ gia đình 4 người hiện nay thường cần khoảng 30-40 triệu đồng mỗi tháng để duy trì mức sống cơ bản, bao gồm ăn uống, điện nước, học phí, đi lại và các chi phí phát sinh.

Áp lực này không chỉ đến từ việc giá cả sinh hoạt tăng dần theo thời gian, mà còn chịu tác động từ những biến động kinh tế toàn cầu. Trong đó, căng thẳng và xung đột tại Trung Đông - khu vực cung cấp phần lớn dầu mỏ cho thế giới - đang tạo ra những đợt biến động mới về giá năng lượng và chi phí vận chuyển.

Khi giá dầu thế giới biến động, các chi phí liên quan như xăng dầu, vận chuyển, logistics thường tăng theo. Điều này nhanh chóng lan sang giá thực phẩm, hàng tiêu dùng và nhiều dịch vụ khác.

Với các gia đình trẻ, những biến động này thể hiện rõ trong từng khoản chi tiêu hàng tháng. “Chỉ cần một khoản bất ngờ là kế hoạch tài chính của cả tháng bị xáo trộn”, chị Hương cho biết.

Trong thực tế, nhiều gia đình còn phải gánh thêm chi phí thuê nhà, trả góp mua nhà, hoặc chăm sóc con nhỏ, các khoản phát sinh như khám bệnh, hiếu hỉ - khiến áp lực tài chính càng lớn. Các chi phí như mua sắm, du lịch, dịch vụ chăm sóc đặc biệt như spa, tập gym, thể thao,... gần như phải "nâng lên đặt xuống".

Anh Hoàng Phúc (34 tuổi, kỹ sư IT) chia sẻ rằng chỉ riêng tiền thuê căn hộ hai phòng ngủ tại Hà Nội đã khoảng 10 - 12 triệu đồng mỗi tháng tùy vị trí. Khi con gái chào đời, chi phí sinh hoạt tăng mạnh khiến kế hoạch tài chính của gia đình bị đảo lộn.

“Trước kia hai vợ chồng nghĩ rằng thu nhập khoảng 40 triệu là đủ để sống thoải mái. Nhưng từ khi có con, tiền học, tiền sữa, tiền sinh hoạt tăng lên rất nhanh. Nhiều tháng gần như không còn dư”, anh nói.

Không chỉ riêng chi phí nuôi con, nhiều yếu tố khác cũng khiến chi tiêu của gia đình trẻ tăng mạnh.

Một yếu tố khác là giá nhà ở tăng nhanh hơn thu nhập. Trong vòng vài năm qua, giá chung cư tại Hà Nội đã tăng mạnh, thậm chí vượt xa tốc độ tăng lương của người lao động.

Theo nhiều nghiên cứu thị trường, giá căn hộ tại các đô thị lớn hiện có thể cao gấp hàng chục lần thu nhập trung bình của hộ gia đình, khiến việc sở hữu nhà ở ngày càng trở nên khó khăn.

Khi phải dành phần lớn thu nhập cho các chi phí thiết yếu, khả năng tích lũy của nhiều gia đình trẻ gần như bị bào mòn.

Điều này cũng đang tạo ra một xu hướng đáng chú ý: nhiều cặp vợ chồng trẻ trì hoãn sinh con hoặc chỉ sinh một con do áp lực chi phí sinh hoạt ngày càng cao.

"Bẫy trung lưu đô thị" và bài toán tài chính gia đình

Trả lời phỏng vấn của VietnamFinance, chuyên gia tài chính Lâm Anh Tuấn - Sáng lập công ty Financial Planner, vấn đề hiện nay không chỉ nằm ở việc giá cả tăng, mà còn ở chỗ chi phí sống tại đô thị đang tăng nhanh hơn thu nhập của tầng lớp trung lưu trẻ.

Ông cho rằng nhiều gia đình hiện rơi vào tình trạng mà ông gọi là “bẫy trung lưu đô thị”.

“Thu nhập khoảng 30-40 triệu đồng mỗi tháng nghe có vẻ ổn, nhưng khi cộng các khoản cố định như nhà ở, ăn uống, nuôi con, học phí, di chuyển… thì khả năng tích lũy gần như bị bào mòn”, ông Tuấn nói.

Theo ông, trước đây nhiều gia đình vẫn có thể tiết kiệm khoảng 5-7 triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên hiện nay, sau khi trừ các chi phí sinh hoạt, nhiều gia đình gần như không còn khoản dư nào.

Điều đáng lo là nếu chỉ tập trung tăng thu nhập mà không có hệ thống quản lý tài chính, thì dù lương tăng lên 50-60 triệu đồng mỗi tháng, nhiều gia đình vẫn rơi vào tình trạng tương tự.

Theo chuyên gia, giải pháp không nằm ở việc cắt giảm những khoản nhỏ như “một ly cà phê mỗi ngày”, mà cần nhìn vào cấu trúc tài chính tổng thể của gia đình.

Ông Tuấn cho rằng có ba việc quan trọng các gia đình trẻ nên bắt đầu sớm:

Thứ nhất, nhìn lại cấu trúc chi tiêu.

Các khoản chi cố định như nhà ở, giáo dục, hoặc phương tiện đi lại thường chiếm phần lớn ngân sách gia đình. Nếu những khoản này vượt quá khả năng tài chính, áp lực chi tiêu sẽ kéo dài nhiều năm.

Thứ hai, duy trì kỷ luật tích lũy.

Ngay cả khi chỉ tiết kiệm được vài triệu đồng mỗi tháng, việc duy trì thói quen tích lũy vẫn rất quan trọng để xây dựng quỹ dự phòng và tránh rủi ro tài chính.

Thứ ba, bắt đầu xây dựng tài sản sớm.

Theo ông Tuấn, nếu gia đình chỉ xoay quanh bài toán chi tiêu mà không tạo ra tài sản hoặc nguồn thu nhập bổ sung, họ sẽ luôn bị cuốn vào vòng lặp thu nhập - chi phí.

“Trong môi trường chi phí sống ngày càng cao, nếu không có tài sản tạo dòng tiền thì tầng lớp trung lưu rất dễ bị mắc kẹt trong vòng lặp làm - tiêu - hết tiền”, ông nhấn mạnh.

Nhiều chuyên gia kinh tế cũng có chung nhận định rằng áp lực chi phí sinh hoạt đang trở thành một vấn đề lớn tại các đô thị.

Theo các nhà hoạch định chính sách, dù lạm phát của Việt Nam vẫn đang được kiểm soát, áp lực giá cả vẫn tồn tại do chi phí nhà ở, dịch vụ và tiện ích đô thị tăng lên trong những năm gần đây.

Trong khi đó, giá bất động sản liên tục tăng khiến việc sở hữu nhà ngày càng xa vời đối với nhiều người trẻ.

Những yếu tố này cộng lại đang tạo nên một thực tế mới: thu nhập trung lưu không còn đảm bảo sự ổn định tài chính như trước.

Với nhiều gia đình trẻ, bài toán không còn chỉ là “kiếm bao nhiêu tiền mỗi tháng”, mà là quản lý và xây dựng tài sản như thế nào để không bị tụt lại phía sau trong một đô thị ngày càng đắt đỏ.