Ngân hàng lập công ty bảo hiểm: 'Bao' hàng triệu khách hàng trong 1 hệ sinh thái

Ngân hàng tham gia ‘đường đua’ kinh doanh bảo hiểm

Sau giai đoạn ảnh hưởng tiêu cực của cuộc khủng hoảng niềm tin, mảng phân phối bảo hiểm qua ngân hàng (bancassurance) đang dần hồi phục. Nhiều nhà băng báo lãi lớn từ mảng kinh doanh này trong 6 tháng đầu năm nay.

Trong nửa đầu năm, thu nhập từ hoạt động bảo hiểm của VPBank đạt 2.550,8 tỷ đồng, tăng 34,9%; của Techcombank đạt 465,3 tỷ đồng, tăng 21%; của MB đạt 4.578,6 tỷ đồng, tăng 14,7% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, nửa đầu năm nay ghi nhận sự bứt phá về kinh doanh bảo hiểm từ các ngân hàng có quy mô nhỏ khi thu nhập từ hoạt động bảo hiểm có mức tăng tích cực tới 3 con số.

Điển hình, PVcomBank có lợi nhuận từ kinh doanh bảo hiểm trong 6 tháng đầu năm đạt 33,5 tỷ đồng, tăng 442,5% so với cùng kỳ. Kinh doanh bảo hiểm của SeABank cũng bứt phá khi tăng 111,7% lên 108,6 tỷ đồng. Hoạt động này tại PGBank đạt 14 tỷ đồng trong 6 tháng, tăng 94,4%.

Theo số liệu của Cục Quản lý, Giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính), trong nửa đầu năm 2025, tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường ước đạt 115.612 tỷ đồng, tăng 5,6%. Trong đó, mảng phi nhân thọ đạt 43.518 tỷ đồng (tăng 11,38%), mảng nhân thọ đạt 72.094 tỷ đồng (tăng 2,4%).

Đáng chú ý, gần đây, thay vì chỉ dừng ở vai trò phân phối sản phẩm bảo hiểm thông qua mô hình bancassurance, nhiều nhà băng tìm hướng đi mới, muốn tự mình bán bảo hiểm để hoàn thiện hệ sinh thái tài chính của mình.

Một số ngân hàng đã thông qua kế hoạch thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ (BHNT) trực thuộc hoặc công bố định hướng xây dựng doanh nghiệp bảo hiểm riêng.

Tháng 7 vừa qua, thị trường bảo hiểm chào đón Công ty CP Bảo hiểm Nhân thọ Kỹ Thương (TCLife) với vốn điều lệ 1.300 tỷ đồng, do Techcombank góp 80% vốn.

Vào tháng 10/2024, HĐQT Techcombank cũng thông qua phương án mua lại cổ phần để đưa Công ty CP Bảo hiểm Phi nhân thọ Techcom (TCGIns) trở thành công ty con. TCGIns có vốn điều lệ 500 tỷ đồng.

Với VPBank, tháng 11/2022, ngân hàng này đã hoàn tất thâu tóm Bảo hiểm OPES (doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ) thông qua việc sở hữu 98% vốn điều lệ.

Ở lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ, ngoài việc là đối tác độc quyền của AIA Việt Nam, VPBank mới thông qua kế hoạch thành lập công ty con hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ với vốn điều lệ dự kiến là 2.000 tỷ đồng.

Từ 10 năm trước, cả Techcombank, VPBank và VinGroup từng có ý định thành lập công ty bảo hiểm trực thuộc, nhưng đến nay mới khởi động lại kế hoạch này.

Trong khi đó, các ngân hàng đã có liên doanh bảo hiểm thì tìm cách gia tăng tỷ lệ sở hữu hoặc thúc đẩy các sáng kiến nội bộ nhằm mở rộng thị phần.

Các ngân hàng lớn như Agribank, BIDV, VietinBank, Vietcombank,… đều là cổ đông lớn của các công ty bảo hiểm.

Theo báo cáo thường niên năm 2023, Agribank là 1 trong 3 cổ đông lớn sở hữu hơn 52% cổ phần tại Công ty CP Bảo hiểm Ngân hàng Nông nghiệp (ABIC).

BIDV là cổ đông lớn tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIC), đồng thời BIDV chung vốn với liên doanh để thành lập Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ BIDV MetLife.

Còn Tổng công ty Cổ phần bảo hiểm VietinBank (VBI) được thành lập từ nguồn vốn của VietinBank.

MB hiện sở hữu 2 công ty bảo hiểm là Bảo hiểm Quân đội - MIC (bảo hiểm phi nhân thọ) và Bảo hiểm Nhân thọ MB Ageas. Hai công ty này đóng góp khoảng 20% lợi nhuận trước thuế mỗi năm vào lợi nhuận của MB.

LPBank cũng chính thức tiếp nhận Bảo hiểm Xuân Thành từ tháng 2/2024 và đổi tên thành Bảo hiểm LPBank.

Thời gian tới sẽ có thêm nhiều ngân hàng thành lập công ty bảo hiểm hoặc công ty con hoạt động theo mô hình đại lý bảo hiểm.

Nhiều dư địa phát triển nhưng cũng không ít thách thức

Theo giới chuyên gia, nguyên nhân chính khiến các ngân hàng ngày càng quan tâm đến mảng BHNT là bởi tiềm năng tăng trưởng rất lớn trong dài hạn. Đây là lĩnh vực còn nhiều dư địa phát triển, cả về nhu cầu thị trường lẫn khả năng khai thác từ tệp khách hàng hiện hữu.

Hiện tỷ lệ dân số đang được bảo vệ bởi hợp đồng BHNT mới chỉ tương đương 20% dân số trong độ tuổi lao động và 10% dân số cả nước. Trong khi tỷ lệ này ở các quốc gia phát triển như Mỹ, Anh, Nhật Bản… lên tới 80-90%.

Các công ty bảo hiểm trực thuộc ngân hàng có thể tận dụng nguồn khách hàng dồi dào của hệ sinh thái nhà băng và đối tác để mở rộng thị trường.

Hiện không còn hiện tượng ngân hàng ép khách hàng mua bảo hiểm nhưng các nhà băng vẫn có những ràng buộc nhất định đối với khách hàng khi vay vốn. Chẳng hạn, với các khoản vay mua ô tô, khách hàng thường được yêu cầu phải mua bảo hiểm vật chất xe ô tô đi kèm. Loại bảo hiểm này thường do ngân hàng chỉ định, đồng nghĩa với việc khách hàng không có nhiều quyền lựa chọn đơn vị cung cấp bảo hiểm mà bắt buộc phải mua qua ngân hàng hoặc đối tác liên kết của ngân hàng.

Việc các ngân hàng tham gia thành lập và sở hữu các công ty bảo hiểm không chỉ mở rộng hoạt động kinh doanh, mở rộng nguồn thu ngoài tín dụng mà còn tạo điều kiện cung cấp các sản phẩm tài chính toàn diện cho khách hàng.

Về phía thị trường bảo hiểm, sự tham gia của các ngân hàng góp phần nâng cao tính cạnh tranh, cung cấp công nghệ hiện đại, giúp mở rộng mạng lưới và các đối tượng tham gia bảo hiểm.

Tuy nhiên, cuộc chơi BHNT dù nhiều tiềm năng nhưng vẫn không ít thách thức bởi việc tự thân trên “sân” BHNT vẫn là một điều khá mới mẻ với các nhà băng.

Hơn nữa, cuộc cạnh tranh trên thị trường này rất khốc liệt, miếng bánh BHNT không còn dễ ăn.

Hiện có hơn 20 công ty BHNT hoạt động tại Việt Nam, trong đó phần lớn thị phần nằm trong tay các doanh nghiệp nước ngoài vốn có ưu thế vượt trội về quản trị và năng lực tài chính như Prudential, Manulife, Dai-ichi Life, AIA...

Thị trường vẫn chưa có đủ các công ty BHNH do người Việt Nam làm chủ. Đó cũng là lý do các ngân hàng Việt muốn thành lập thêm công ty BHNT, đặt tham vọng chia lại thị phần bảo hiểm.

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, Giảng viên Trường ĐH Kinh tế TP.HCM đánh giá, thị trường bảo hiểm, nhất là thị trường BHNT trong 30 năm đầu chủ yếu do các tập đoàn bảo hiểm đa quốc gia khai thác. Gần đây, các định chế tài chính trong nước, ngân hàng đã tích cực tham gia bởi đây là thị trường rất tiềm năng.

Để đạt được thành công, theo nhiều chuyên gia, các ngân hàng cần đặt sự minh bạch và quyền lợi của khách hàng lên hàng đầu, tránh lặp lại những sai lầm của mô hình bancassurance trong quá khứ.