Nửa năm thực thi Nghị quyết 68: 'Niềm tin khởi nghiệp bùng nổ'

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm, Nghị quyết 68 không chỉ khơi dậy niềm tin, mà còn tạo động lực thực chất, giúp doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ và góp phần thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế quốc dân.

Niềm tin khởi nghiệp được khơi dậy mạnh mẽ

-Sau gần nửa năm triển khai, ông đánh giá thế nào về tác động của Nghị quyết số 68 đối với cộng đồng doanh nghiệp?

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm: Từ tháng 5/2025, sau khi Nghị quyết ban hành, trung bình mỗi tháng có hơn 18.500 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 43% so với 4 tháng đầu năm.

Trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 10 năm nay, cả nước có 255.800 doanh nghiệp thành lập mới và quay lại hoạt động, tăng 26,5% so với cùng kỳ 2024, cao hơn 34% số doanh nghiệp rút lui. Tổng vốn bổ sung vào nền kinh tế gần 5,2 triệu tỷ đồng, tăng 98,2% so với năm 2024. Tính tới thời điểm hiện tại, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động.

Đáng chú ý, doanh nghiệp quay trở lại hoạt động đạt trung bình 12.000 doanh nghiệp/tháng, tăng 40% so với cùng kỳ. Số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt gần 32.000 doanh nghiệp/tháng, tăng 28,4%. Khảo sát của Ban IV cho thấy 46% doanh nghiệp “rất kỳ vọng” vào hiệu quả của Nghị quyết 68, ghi nhận mức cao nhất trong các chỉ báo niềm tin kinh doanh. Có thể nói, với Nghị quyết 68, niềm tin khởi nghiệp đã bùng lên.

-Với mục tiêu Việt Nam có 2 triệu doanh nghiệp đến năm 2030, việc chuyển đổi hộ kinh doanh sang doanh nghiệp được xem là hướng đi tất yếu. Tuy nhiên, dường như doanh nghiệp vẫn “dè dặt” khi chuyển đổi, vì sao vậy, thưa ông?

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm: Hiện nay, cả nước có khoảng 5,2 triệu hộ kinh doanh, đây chính là khu vực tiềm năng to lớn để đạt mục tiêu phát triển doanh nghiệp. Nếu chỉ cần một phần nhỏ trong số này mạnh dạn chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp, mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp hoàn toàn có khả thi.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều hộ kinh doanh vẫn còn tâm lý e ngại khi chuyển đổi, theo tôi có 3 nguyên nhân chính.

Thứ nhất, chi phí tuân thủ pháp luật giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp vẫn còn khoảng cách khá lớn.

Thứ hai, hộ kinh doanh chưa nắm rõ các quy định pháp luật về doanh nghiệp, chưa quen với việc quản lý sổ sách kế toán do đó có tâm lý e ngại chuyển đổi.

Thứ ba, hộ kinh doanh trước đây được áp dụng thuế khoán, chế độ sổ sách, hóa đơn, chứng từ kế toán đơn giản hơn nhiều so với doanh nghiệp.

Để tháo gỡ những rào cản đó, Nghị quyết 68 đã đưa ra chủ trương quan trọng là từ năm 2026 sẽ bỏ hình thức thuế khoán, tiến tới minh bạch hóa hoạt động hộ kinh doanh, đồng thời tạo động lực khuyến khích họ chuyển đổi.

Khi trở thành doanh nghiệp, họ sẽ được hưởng nhiều chính sách ưu đãi và hỗ trợ như ưu đãi tiếp cận tín dụng, đất đai, đào tạo, công nghệ và các ưu đãi thuế theo tinh thần của Nghị quyết số 198.

Bộ Tài chính đã hoàn thành dự thảo Nghị định hướng dẫn Nghị quyết số 198, trình Chính phủ xem xét, thông qua và kỳ vọng sau khi Nghị định này được ban hành, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp thành lập mới và hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp sẽ tác động tích cực tới quá trình chuyển đổi của hộ kinh doanh.

-Vậy Bộ Tài chính đã có những bước đi cụ thể nào để hỗ trợ các hộ kinh doanh tự tin chuyển đổi sang doanh nghiệp, thưa ông?

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm: Để thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp, Bộ Tài chính tập trung vào hai nhóm giải pháp: hoàn thiện khung pháp lý, chính sách và triển khai hỗ trợ thực tiễn. Bộ đang khẩn trương sửa đổi Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân theo hướng đơn giản, minh bạch, dễ thực hiện; nghiên cứu Luật Kinh doanh cá thể nhằm thu hẹp khoảng cách về quản trị, kế toán giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp.

Đồng thời, Bộ trình Chính phủ Nghị định hướng dẫn Nghị quyết 198 với các hỗ trợ cụ thể như phần mềm kế toán miễn phí, đào tạo ngắn hạn, hỗ trợ đăng ký kinh doanh trực tuyến, rút ngắn thời gian chuyển đổi. Song song đó, Bộ Tài chính nâng cấp hạ tầng kỹ thuật để triển khai chính sách bỏ thuế khoán từ năm 2026, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thuế, áp dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền, cung cấp miễn phí hệ thống khai – nộp thuế điện tử và phần mềm kế toán cho hộ kinh doanh.

Ngành Thuế cũng tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn “cầm tay chỉ việc” trong lập hóa đơn, kê khai thuế, sử dụng phần mềm; đồng thời đổi mới công tác kiểm tra, giám sát theo hướng trực tuyến, dựa trên phân loại rủi ro, giảm áp lực và tăng minh bạch cho người nộp thuế.

Trở ngại lớn nhất với doanh nghiệp tư nhân là tiếp cận nguồn lực

-Tiếp cận nguồn lực luôn là thách thức lớn với khu vực tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Bộ Tài chính có những giải pháp nào cho vấn đề này?

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm: Trở ngại lớn nhất của kinh tế tư nhân hiện nay là tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ và nhân lực chất lượng cao. Với vai trò tham mưu tài chính - ngân sách, Bộ Tài chính sẽ tập trung vào ba nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, cải cách chính sách thuế - tài khóa nhằm tạo động lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, trong đó có ưu đãi thuế cho đầu tư R&D, miễn giảm phí, lệ phí khởi nghiệp và hoàn thuế nhanh cho dự án công nghệ.

Thứ hai, vận hành hiệu quả Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoàn thiện mô hình quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách như quỹ bảo lãnh tín dụng, quỹ đầu tư phát triển địa phương... để hỗ trợ tốt hơn khu vực tư nhân.

Thứ ba, tăng khả năng tiếp cận đất đai thông qua cho thuê lại đất, nhà xưởng, tài sản công dư thừa một cách minh bạch; triển khai Nghị quyết 198 để doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ có thêm cơ hội về quỹ đất. Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng thúc đẩy chuyển đổi số, đào tạo quản trị - tài chính - thuế và phối hợp chặt chẽ với hiệp hội doanh nghiệp để giúp doanh nghiệp tiếp cận, tận dụng kịp thời các chính sách hỗ trợ.

-Theo Thứ trưởng, đâu là những ưu tiên trọng tâm trong giai đoạn tới để đạt mục tiêu phát triển doanh nghiệp theo Nghị quyết 68?

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm: Tôi cho rằng thời gian tới cần tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp theo tinh thần Nghị quyết 68 và Nghị quyết 198, sớm đưa chính sách vào thực tiễn để cải thiện môi trường đầu tư, hỗ trợ tiếp cận đất đai, tín dụng, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực, qua đó hình thành các doanh nghiệp vừa, lớn và tiên phong.

Thứ hai, đẩy mạnh cắt giảm chi phí và thủ tục hành chính, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi. Bộ Tài chính đang thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong thuế, hải quan, kho bạc, hướng tới 100% dịch vụ công trực tuyến mức độ 4, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí. Đồng thời, tiếp tục rà soát, tháo gỡ rào cản về đầu tư, đất đai, xây dựng, quy hoạch để tạo hành lang pháp lý ổn định, dễ dự đoán.

Thứ ba, nuôi dưỡng niềm tin và tinh thần khởi nghiệp trong xã hội. Bộ Tài chính xác định việc hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ ở chính sách, mà còn ở sự đồng hành, lắng nghe và tháo gỡ khó khăn kịp thời.

Với những giải pháp đồng bộ từ thể chế đến thực thi, Bộ Tài chính đang từng bước tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực mới để khu vực kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế và là lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng suất quốc gia.

Trân trọng cảm ơn ông!