Tại Việt Nam, với quy mô dân số hơn 100 triệu người và khoảng hơn 60% dân số trong độ tuổi lao động, thị trường tài chính tiêu dùng được đánh giá có tiềm năng. Tuy nhiên, theo các báo cáo khảo sát, tỷ lệ người dân gặp khó khăn hoặc không thể tiếp cận các dịch vụ tài chính chính thống vẫn ở mức đáng kể. Trong bối cảnh đó, cho vay ngang hàng (P2P lending) đã xuất hiện như một giải pháp công nghệ tài chính (Fintech) nhằm kết nối trực tiếp bên đi vay và bên cho vay thông qua các nền tảng số.
Về mặt thực tiễn, mô hình P2P lending bắt đầu phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam từ năm 2016 với các công ty tiêu biểu như Tima, Trustcircle, Lendbiz, Vnvon.com. Các nền tảng này cho phép thực hiện giao dịch qua website, ứng dụng di động hoặc mạng xã hội với quy trình xét duyệt đơn giản và thời gian nhanh hơn so với ngân hàng truyền thống.
Tuy nhiên, sự phát triển nóng này cũng nảy sinh nhiều biến tướng tiêu cực, đặc biệt là tình trạng “tín dụng đen” núp bóng các ứng dụng cho vay trực tuyến. Các nhóm tội phạm đã lợi dụng kẽ hở pháp lý để thực hiện hành vi cho vay nặng lãi với lãi suất thực tế lên tới hàng trăm phần trăm mỗi tháng thông qua các loại “phí dịch vụ” hoặc “phí quản lý” nhằm lách quy định về lãi suất trong Bộ luật Hình sự.
Về khung pháp lý, cho đến trước năm 2025, Việt Nam vẫn thiếu hụt các quy định cụ thể để quản lý mô hình này, dẫn đến những rủi ro cho cả người vay và người cho vay. Để giải quyết khoảng trống này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 94/2025/NĐ-CP quy định về Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng (Regulatory Sandbox), có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Theo Nghị định, “Giải pháp cho vay ngang hàng” được định nghĩa là giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin do công ty cho vay ngang hàng cung cấp để kết nối thông tin, hỗ trợ giao kết hợp đồng trên nền tảng số giữa khách hàng là bên đi vay và bên cho vay.
Nghị định 94/2025/NĐ-CP thiết lập các điều kiện tương đối chặt chẽ để các công ty Fintech tham gia thử nghiệm P2P lending. Thứ nhất, phải là pháp nhân được thành lập và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, không phải doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Thứ hai, về người đại diện theo pháp luật và Tổng giám đốc phải có bằng đại học chuyên ngành liên quan, có ít nhất 02 năm kinh nghiệm quản lý trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và không có án tích. Thứ ba, hệ thống công nghệ thông tin và lưu trữ dữ liệu phải đặt tại lãnh thổ Việt Nam, đảm bảo tính bảo mật và vận hành liên tục.
Bên cạnh đó, Quyết định 2866/QĐ-NHNN ban hành ngày 22/07/2025 đã cụ thể hóa giới hạn về dư nợ để kiểm soát rủi ro trong quá trình thử nghiệm. Theo đó, dư nợ tối đa của một bên đi vay tại một giải pháp cho vay ngang hàng là 100 triệu đồng và tổng dư nợ tại tất cả các giải pháp tham gia cơ chế thử nghiệm không được vượt quá 400 triệu đồng.
Trong hệ sinh thái Fintech, P2P lending không hoạt động tách biệt mà có mối liên hệ mật thiết, mang tính tương hỗ và chịu sự kiểm soát thông qua hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD). Nghị định 94/2025/NĐ-CP và các báo cáo thực tiễn đã chỉ ra ba khía cạnh chính của mối liên hệ này:
Thứ nhất, vai trò của TCTD với tư cách là bên cho vay và đối tác hợp tác. Nghị định 94/2025/NĐ-CP quy định bên cho vay trong giải pháp P2P lending có thể bao gồm các pháp nhân, trong đó có cả các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. “Thực tế cho thấy nhiều ngân hàng đã chủ động hợp tác với các công ty Fintech để tìm kiếm khách hàng tiềm năng, đặc biệt là nhóm khách hàng cá nhân và doanh nghiệp siêu nhỏ. Ví dụ, Lendbiz đã hợp tác với PGbank và VIB để triển khai các dịch vụ tài khoản cho khách hàng đầu tư. Việc hợp tác này giúp ngân hàng tận dụng công nghệ của Fintech để giảm chi phí vận hành và mở rộng phạm vi phục vụ.
Thứ hai, mối liên hệ giữa các ngân hàng thương mại và các công ty công nghệ tài chính cung cấp giải pháp P2P lending còn nằm ở sự bắt buộc sử dụng hạ tầng thanh toán của ngân hàng. Đây là quy định then chốt để đảm bảo tính minh bạch và ngăn ngừa rửa tiền. Theo đó, việc giải ngân và thanh toán khoản vay, lãi, phí trong giao dịch P2P lending phải thực hiện thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng mở tại các TCTD hoặc ví điện tử tại các tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán. Các công ty P2P lending tham gia thử nghiệm không được phép trực tiếp thực hiện các hoạt động kinh doanh ngoài phạm vi Giấy chứng nhận, không được tự cung cấp biện pháp bảo đảm cho khoản vay hoặc hoạt động với tư cách là khách hàng trên chính nền tảng của mình.
Thứ ba là sự kết nối và chia sẻ dữ liệu với Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC). Các công ty P2P lending có trách nhiệm báo cáo và khai thác thông tin từ CIC để xác định mức độ tín nhiệm và quản lý dư nợ tối đa của khách hàng. Ngược lại, CIC được phép sử dụng dữ liệu từ các giải pháp P2P lending để xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin tín dụng quốc gia, phục vụ công tác quản trị rủi ro cho toàn hệ thống ngân hàng. Mối liên hệ này giúp giảm thiểu tình trạng bất đối xứng thông tin, một trong những trở ngại lớn nhất của hoạt động tín dụng truyền thống.
Dù sự ra đời của Nghị định 94/2025/NĐ-CP là bước tiến quan trọng, quá trình triển khai P2P lending tại Việt Nam vẫn đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện để phát triển bền vững.
Một là, hoàn thiện khung pháp lý chính thức sau giai đoạn thử nghiệm. Cơ chế thử nghiệm chỉ kéo dài tối đa 02 năm (có thể gia hạn). Kết quả từ giai đoạn này sẽ là căn cứ thực tiễn để cơ quan nhà nước nghiên cứu, xây dựng khung khổ pháp lý chính thức. Thách thức đặt ra là làm thế nào để luật hóa các quy định về phí dịch vụ và lãi suất một cách rõ ràng, tránh tình trạng tội phạm lợi dụng kẽ hở để thực hiện “tín dụng đen”. Cần có một nghị định hoặc luật riêng biệt để điều chỉnh Fintech, thay vì chỉ dừng lại ở các quy định thử nghiệm.
Hai là, thu hẹp khoảng cách về hạ tầng số và kỹ năng công nghệ. Thực tiễn cho thấy dù tỷ lệ sở hữu điện thoại thông minh cao, chất lượng kết nối internet tại các vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa vẫn còn hạn chế. Bên cạnh đó, trình độ dân trí số và nhận thức về an toàn tài chính của người dân còn thấp, dẫn đến tâm lý thiếu tin tưởng vào các kênh giao dịch trực tuyến và dễ bị lừa đảo. Việc thúc đẩy tài chính toàn diện không chỉ nằm ở công nghệ mà còn cần các chương trình giáo dục tài chính quốc gia để người dân biết cách sử dụng các công cụ Fintech một cách an toàn.
Ba là, tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và an ninh mạng. Khi tham gia P2P lending, khách hàng phải đối mặt với rủi ro lộ lọt dữ liệu cá nhân cao do các ứng dụng thường yêu cầu truy cập danh bạ, hình ảnh, video trên điện thoại. Do đó, cần có các quy định nghiêm ngặt về việc thu thập, lưu trữ và chuyển giao thông tin khách hàng cho bên thứ ba. Đồng thời, các công ty Fintech phải xây dựng quy trình giải quyết khiếu nại và bồi thường thiệt hại minh bạch để bảo vệ lợi ích hợp pháp của người dùng khi xảy ra sự cố kỹ thuật hoặc tranh chấp.
Cuối cùng là vấn đề vốn đầu tư. Nghị định 94/2025/NĐ-CP quy định công ty Fintech tham gia thử nghiệm P2P lending không được là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Quy định này có thể nhằm đảm bảo an ninh tài chính trong giai đoạn thử nghiệm nhưng cũng vô hình trung hạn chế nguồn lực vốn và công nghệ từ các quốc gia có kinh nghiệm phát triển Fintech mạnh mẽ. Trong tương lai, việc xem xét nới lỏng hoặc có cơ chế hợp tác quốc tế phù hợp sẽ giúp mô hình P2P lending tại Việt Nam có thêm động lực để cạnh tranh và phát triển.
Hoạt động P2P lending tại Việt Nam có thể mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho nhóm khách hàng khó tiếp cận tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, để hạn chế rủi ro lừa đảo, cho vay nặng lãi và tranh chấp liên quan đến dữ liệu, vai trò điều tiết và giám sát của Nhà nước thông qua cơ chế thử nghiệm có kiểm soát là điều kiện cần để thị trường phát triển ổn định.
Tags:
(VNF) - Tăng trưởng tín dụng đang vượt khả năng huy động vốn của hệ thống ngân hàng. Áp lực thanh khoản đang gia tăng khi tín dụng được đẩy mạnh trong khi khả năng huy động vốn không theo kịp.
(VNF) - Deutsche Bank ghi nhận lợi nhuận kỷ lục trong quý I/2026, bất chấp phải tăng mạnh dự phòng rủi ro liên quan đến chiến tranh Iran và những lo ngại ngày càng lớn về sức khỏe của thị trường tín dụng tư nhân.
(VNF) - Nhóm cổ đông liên quan đến nữ doanh nhân Ngô Thu Thúy - Chủ tịch HĐQT CTCP Âu Lạc - tiếp tục nâng tỷ lệ sở hữu tại ngân hàng ACB lên trên 6%.
(VNF) - Ngày 6/5, Tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế Moody’s Ratings (Moody’s) vừa công bố nâng xếp hạng tiền gửi dài hạn và xếp hạng nhà phát hành của Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB; HoSE: MBB) từ Ba3 lên Ba2.
(VNF) - Nhiều ngân hàng liên tục đưa các xe chuyên dụng chở tiền ra đấu giá với mức giá khởi điểm chỉ từ vài chục triệu đồng mỗi chiếc, ngang giá xe máy tay ga.
(VNF) - Theo SSI Research, dòng vốn tín dụng trong quý I/2026 đã có sự dịch chuyển rõ nét từ bất động sản sang xây dựng tại một số ngân hàng.
(VNF) - Giá USD tại hầu hết ngân hàng sáng nay được điều chỉnh đi xuống. Giá USD tự do cũng giảm mạnh. Trong khi đó, giá USD thế giới tăng trở lại.
(VNF) - Tăng trưởng tiền gửi khách hàng tại 27 ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán chỉ "nhích nhẹ" trong quý I/2026 trong khi cầu tín dụng đang dần phục hồi. Điều này cho thấy nguồn vốn đang trở thành điểm nóng của ngành ngân hàng.
(VNF) - Ngân hàng UOB ghi nhận lợi nhuận ròng quý I/2026 đạt 1,44 tỷ SGD (tương đương khoảng 1,14 tỷ USD), phù hợp kỳ vọng thị trường nhờ tăng trưởng cho vay và quản lý tài sản ổn định giữa bối cảnh lãi suất giảm.
(VNF) - Fintech Kredivo (Indonesia) đã hoàn tất việc mua lại 100% ngân hàng số Timo, nhằm phát triển hệ sinh thái tài chính gồm tín dụng, thanh toán và tiết kiệm.
(VNF) - Lợi nhuận ngành ngân hàng quý I tăng trưởng nhưng phân hóa mạnh. Trong khi nhóm dẫn đầu tăng trưởng mạnh thì nhiều ngân hàng ghi nhận lợi nhuận đi lùi.
(VNF) - KB Financial Group - công ty mẹ của Ngân hàng Kookmin - ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực trong bối cảnh biến động tỷ giá và môi trường vĩ mô nhiều thách thức.
(VNF) - Dự thảo thay thế Thông tư 22 không đơn thuần là một thay đổi kỹ thuật trong cách tính tỷ lệ an toàn thanh khoản. Điểm quan trọng hơn là quy định mới đang buộc hệ thống ngân hàng phải nhìn lại chất lượng nguồn vốn thực sự đằng sau tăng trưởng tín dụng. Khi tiền gửi liên ngân hàng bị loại khỏi mẫu số, những ngân hàng phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn ngắn hạn này sẽ chịu áp lực lớn hơn, trong khi nhóm có nền tảng huy động bền vững sẽ thể hiện rõ lợi thế.
(VNF) - Hệ thông SIMO đã hỗ trợ cảnh báo đến hơn 3,8 triệu lượt khách hàng, trong đó có hơn 1,2 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch tương ứng là hơn 4,3 nghìn tỷ đồng.
(VNF) - TS Lê Xuân Nghĩa cho rằng nếu không xử lý được bài toán lãi suất, động lực tăng trưởng sẽ tiếp tục bị kìm hãm.
(VNF) - Ngân hàng này giảm hơn 2.700 nhân sự trong quý đầu năm, là đợt cắt giảm lớn nhất từ trước đến nay. Nhiều nhà băng khác cũng mạnh tay tinh gọn nhân sự nhờ sử dụng AI.
(VNF) - Dù cùng duy trì vị thế là những đơn vị có dư nợ bất động sản lớn, nhưng báo cáo quý I/2026 cho thấy sự phân hóa rõ rệt trong chiến lược tín dụng của Techcombank và VPBank
(VNF) - Theo ông Phan Lê Thành Long, CEO AFA Group, lạm phát cao tác động trực tiếp và làm triệt tiêu khả năng giảm lãi suất trong 6 tháng cuối năm 2026.
(VNF) - Trong bối cảnh ngành ngân hàng bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng trải nghiệm và sự đồng hành dài hạn, ABBank lựa chọn cách tiếp cận mới: đặt tinh thần “phụng sự khách hàng” làm trung tâm chiến lược. Không chỉ cung cấp sản phẩm tài chính, ngân hàng hướng đến việc tham gia sâu hơn vào hành trình phát triển của khách hàng và cộng đồng.
(VNF) - Tổ chức xếp hạng tín nhiệm toàn cầu Moody’s Ratings vừa công bố kết quả rà soát định kỳ đối với Ngân hàng TMCP Phát triển TP. Hồ Chí Minh (HDBank, HoSE: HDB), trong đó duy trì các mức xếp hạng chủ chốt và nâng triển vọng xếp hạng từ “Ổn định” lên “Tích cực”.
(VNF) - Ngân hàng cảnh báo 6 hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động thanh toán. Người vi phạm đối mặt mức phạt tới 150 triệu và nguy cơ truy cứu trách nhiệm hình sự.
(VNF) - Dù lãi suất huy động đã được điều chỉnh giảm khá nhanh trong thời gian gần đây, nhưng mặt bằng lãi suất cho vay vẫn gần như “đứng yên”, thậm chí neo ở mức cao khiến doanh nghiệp và người vay vốn rơi vào thế khó.
(VNF) - Ngân hàng tư nhân là Techcombank và VPBank đang nắm giữ hơn 1,07 triệu tỷ đồng tài sản thế chấp bằng bất động sản, phản ánh quy mô lớn của dòng vốn gắn với lĩnh vực này.
(VNF) - Trí tuệ nhân tạo đang giúp các ngân hàng tự động hóa quy trình, rút ngắn thời gian xử lý từ hàng giờ xuống vài giây, đồng thời tinh gọn bộ máy với hàng trăm nhân sự gián tiếp được cắt giảm.
(VNF) - Theo VDS, lãi suất của các khoản vay hiện hữu đã ghi nhận mức tăng tương đương với mức tăng trong giai đoạn phát sinh nhiều nợ xấu 2022 - 2023.
(VNF) - Tăng trưởng tín dụng đang vượt khả năng huy động vốn của hệ thống ngân hàng. Áp lực thanh khoản đang gia tăng khi tín dụng được đẩy mạnh trong khi khả năng huy động vốn không theo kịp.
(VNF) - Tại 2 dự án cao tốc trọng điểm Hữu Nghị - Chi Lăng (Lạng Sơn) và Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Trà Lĩnh (Cao Bằng), các đơn vị thi công đang nỗ lực từng ngày để thúc đẩy tiến độ. Nhà đầu tư và nhà thầu thể hiện quyết tâm rất lớn trong việc khắc phục khó khăn, tổ chức thi công với mục tiêu đưa dự án về đích trong năm 2026.
