Sự lạnh nhạt với thành tựu của Đặng Tiểu Bình trong thời Tập Cận Bình
Phương Vũ -
02/11/2018 12:39 (GMT+7)
Mặc dù Trung Quốc đang trong dịp kỷ niệm 40 năm đổi mới, không có nhiều hoạt động tôn vinh người khởi xướng là Đặng Tiểu Bình.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) và Thủ tướng Nhật Shinzo Abe tại Bắc Kinh ngày 26/10. Ảnh: Reuters.
Lần đầu tiên trong nhiều năm, Quảng trường Thiên An Môn của Bắc Kinh được bao phủ bởi những lá cờ Nhật Bản đỏ và trắng. Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đã đến thủ đô Trung Quốc cùng với hàng trăm doanh nhân Nhật Bản, mong muốn ký thỏa thuận sau nhiều năm do dự.
Điểm nổi bật trong chuyến đi của Abe, bắt đầu vào ngày 25/10, là buổi lễ tại Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh kỷ niệm 40 năm hiệp ước hòa bình và hữu nghị Trung - Nhật năm 1978.
Năm nay đánh dấu không chỉ 4 thập niên kể từ khi Trung Quốc và Nhật Bản cam kết không xâm phạm lẫn nhau, mà còn là lễ kỷ niệm 40 năm "cải cách và mở cửa" - chính sách kinh tế đột phá của cố lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình đã dẫn đến sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của Trung Quốc và giúp hàng trăm triệu người thoát nghèo.
Thực tế, chính sách này liên quan chặt chẽ đến hòa bình với Nhật Bản và viện trợ phát triển mà Tokyo bắt đầu cung cấp cho Trung Quốc vào năm 1979. Hai tháng trước khi khởi động chính sách kinh tế, Đặng Tiểu Bình cuối năm 1978 đến thăm Nhật Bản để hoàn tất hiệp ước. Ông đi trên một chuyến tàu cao tốc và ngạc nhiên trước sự thoải mái và tốc độ của nó. "Nhanh quá!", ông nhận xét.
Trung Quốc đã đóng cửa với thế giới bên ngoài sau Cách mạng Văn hóa 1966-1976. Để phát triển đất nước trong thời đại mới, ông Đặng chọn Nhật Bản làm cửa ngõ để Trung Quốc tiếp cận phương Tây. Ông đề nghị Nhật Bản cho vay nhằm phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế nghèo nàn của Trung Quốc.
Tuy nhiên, thông điệp ở Trung Quốc trong dịp kỷ niệm 40 năm này dường như là đừng quá ca ngợi Đặng Tiểu Bình, theo cây bút Katsuji Nakazawa của Nikkei. Một học giả tại trường đại học ở Bắc Kinh cho biết: "Từ năm ngoái, các trường đại học Trung Quốc đã cân nhắc tổ chức một sự kiện lớn để kỷ niệm. Tuy nhiên, chính quyền không cấp giấy phép tổ chức sự kiện".
Tại nhà sách Vương Phủ Tỉnh ở trung tâm Bắc Kinh, chỉ cách cổng Thiên An Môn vài phút đi bộ, cách bày biện dường như nhằm để Đặng Tiểu Bình không có vị trí nổi bật.
Tại một kệ đặc biệt để kỷ niệm 40 năm chính sách cải cách và mở cửa, những cuốn sách nổi bật nhất là về Tập Cận Bình hay Lưu Thiếu Kỳ - lãnh đạo cải cách nhưng bị cáo buộc là "phản bội" trong thời Cách mạng Văn hóa và qua đời khi đang bị giam. Ông sau này được khôi phục danh dự.
Trong khi đó, những cuốn sách liên quan đến Đặng Tiểu Bình, kiến trúc sư trưởng của chính sách, lại bị xếp ở các kệ thấp hơn.
Ủy ban Trung ương đảng Cộng sản Trung Quốc cùng với các cơ quan khác liên quan đến chính phủ đã công bố danh sách 100 doanh nghiệp tư nhân xuất sắc đóng góp vào cải cách và mở cửa, trong đó có chủ tịch tập đoàn Alibaba Jack Ma và giám đốc điều hành Tencent Pony Ma. Nhưng một doanh nhân có ảnh hưởng mà mọi người đều biết đến lại không có mặt.
Đó là Vương Kiện Lâm, giám đốc điều hành của Dalian Wanda. Sinh ra ở tỉnh Tứ Xuyên giống như Đặng Tiểu Bình, ông Vương đã biến công ty bất động sản của mình thành một tập đoàn bao trùm nhiều mặt như trung tâm mua sắm, khu giải trí, studio Hollywood và chuỗi rạp chiếu phim toàn cầu. Vương được cho là có quan hệ chặt chẽ với gia đình ông Đặng. Tập đoàn Dalian Wanda gần đây bị các quan chức Trung Quốc chú ý vì các thương vụ mua lại ở nước ngoài.
Theo Nakazawa, sự lạnh nhạt của ông Tập với bất cứ điều gì liên quan đến ông Đặng bắt nguồn từ tuyên bố của ông tại đại hội đảng Cộng sản mùa thu năm ngoái về sự khởi đầu của một "thời đại mới" được dẫn dắt bởi Tập Cận Bình.
Vì vậy, chuyến thăm lần này của Abe có ý nghĩa lớn đối với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Việc Trung Quốc không còn nhận viện trợ từ Nhật Bản và nền kinh tế của nước này đã vượt qua Nhật là biểu tượng cho sự kết thúc của thời đại Đặng Tiểu Bình. Đó là dấu hiệu tốt cho ông Tập, người đang cố gắng mở ra thời đại mới của riêng mình.
Đặc Tiểu Bình (góc bên phải) ngồi trên tàu cao tốc ở Nhật năm 1978. Ảnh: Jiji.
Trong tầm nhìn của ông, Trung Quốc không thể tiếp tục chính sách "náu mình chờ thời" mà Đặng Tiểu Bình đã đặt ra. Kế hoạch của ông Tập là làm cho Trung Quốc ngang hàng với quốc gia số một thế giới: Mỹ.
Tuy nhiên, ông Tập đang gặp thế khó là cuộc chiến thương mại với Mỹ. Bộ Chính trị Trung Quốc, cơ quan hoạch định chính sách tối cao do ông Tập đứng đầu đã ra tuyên bố nói rằng nền kinh tế đang phải chịu "áp lực suy giảm ngày càng tăng" với "những thay đổi sâu sắc" ở môi trường bên ngoài. Đây là lần đầu tiên giới lãnh đạo Trung Quốc công khai bày tỏ lo ngại về sự tăng trưởng kinh tế chậm chạp của đất nước kể từ khi Mỹ đưa ra các đòn áp thuế từ hồi tháng 6.
Tuy nhiên, Trung - Nhật không đạt được đột phá lớn sau các cuộc họp giữa ông Tập với ông Abe hay giữa ông Abe với Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường. Hạn chế nhập khẩu của Trung Quốc đối với các sản phẩm thực phẩm Nhật Bản, được áp dụng sau thảm họa hạt nhân Fukushima năm 2011, được cho là sẽ được dỡ bỏ nhưng điều đó vẫn chưa xảy ra.
Nakazawa cho rằng áp lực từ chính trị trong nước khiến ông Tập không thể có động thái nhượng bộ lớn đối với Nhật Bản. Nhiều học giả tại Trung Quốc đã công khai đặt câu hỏi về tham vọng của ông Tập. Một số người cho rằng việc ông Tập không ngại thể hiện tham vọng trở thành cường quốc sánh ngang với Mỹ kể từ khi lên nắm quyền đã dẫn đến những vấn đề hiện nay.
Trong cuộc nói chuyện với Abe, ông Tập thường nhìn xuống bàn, như thể đọc từ những ghi chú. Ông cẩn trọng trong việc lựa chọn từ ngữ.
"40 năm sau khi chính sách cải cách và mở cửa được tiến hành, mối quan hệ Trung - Nhật đang ở thời điểm quan trọng. Nhưng chuyến thăm chính thức của ông Abe tới Trung Quốc đã phản ánh rằng ông Tập đang đối mặt với rắc rối cả ở trong và ngoài nước", Nakazawa viết.
(VNF) - Tuần này, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đề xuất áp đặt các mức thuế quan mới trên diện rộng đối với hàng chục quốc gia, bao gồm cả những đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ như Canada và Trung Quốc.
(VNF) - Ngay cả những nhà đầu tư nắm giữ Bitcoin lâu dài và có niềm tin mạnh mẽ nhất cũng đã tham gia vào làn sóng bán tháo gần đây. Theo Compass Point, diễn biến này có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường giá xuống của Bitcoin đang bước vào giai đoạn cuối.
(VNF) - Zimbabwe đang tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một trong những trung tâm khai thác vàng hàng đầu châu Phi khi Dự án Vàng Dokwe – có giá trị ước tính hơn 1 tỷ USD – được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành khai khoáng của quốc gia này.
(VNF) - Lần đầu tiên, các nhà sản xuất chip nhớ được định giá cao hơn những tập đoàn dầu khí hàng đầu, phản ánh sự dịch chuyển quyền lực từ năng lượng sang dữ liệu.
(VNF) - Mỹ đang gia tăng sức ép lên Iran khi trừng phạt sàn giao dịch tiền số lớn nhất nước này và tuyên bố đã tịch thu khoảng 1 tỷ USD tài sản số liên quan đến Tehran. Động thái mới cho thấy tiền điện tử đã trở thành mặt trận mới trong cuộc chiến trừng phạt giữa hai nước.
(VNF) - Vàng đã vượt qua trái phiếu chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới, sau nhiều năm được các ngân hàng trung ương liên tục mua vào cùng với đợt tăng giá mạnh mẽ khiến giá kim loại quý này gần như tăng gấp đôi trong vòng hai năm qua.
(VNF) - Thị trường chứng khoán Kospi của nước này đã tăng tới 96,7% trong năm nay. Số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán đang hoạt động đã tăng thêm khoảng 1,25 triệu tài khoản mỗi tháng trong năm qua, nâng tổng số lên 106 triệu tài khoản.
(VNF) - World Cup luôn được quảng bá như một cơ hội vàng để thúc đẩy kinh tế, nâng tầm vị thế quốc gia và thu hút hàng triệu du khách. Nhưng phía sau ánh hào quang của giải đấu thể thao lớn nhất hành tinh là một thực tế ít được nhắc đến: Ai mới thực sự kiếm được nhiều tiền nhất từ World Cup?
(VNF) - Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz hiện vẫn chỉ bằng một phần nhỏ so với thời điểm trước chiến sự. Tuy nhiên, số lượng tàu di chuyển qua khu vực này đã tăng trở lại trong những tuần gần đây, đặc biệt thông qua một tuyến hàng hải do quân đội Mỹ thiết lập, bất chấp giao tranh trong khu vực tiếp tục leo thang.
(VNF) - Doanh số xe điện tại 37 quốc gia đã lập kỷ lục theo tháng trong tháng 3 và 4, khi giá nhiên liệu tăng mạnh do cuộc chiến tại Trung Đông khiến người tiêu dùng chuyển hướng sang các phương tiện có chi phí sử dụng thấp hơn.
(VNF) - Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo không chỉ hút dòng vốn về các doanh nghiệp AI mà còn làm lung lay nền tảng định giá của thế hệ startup tiền ChatGPT, mở ra một cuộc đại thanh lọc trong giới đầu tư mạo hiểm.
(VNF) - Tổng thống Donald Trump mới đây tiếp tục thúc đẩy yêu cầu kiểm toán kho vàng Fort Knox, sau khi một cựu quan chức bị phát hiện chiếm đoạt số lượng vàng thỏi trị giá khoảng 40 triệu USD.
(VNF) - Thành phố quốc gia này đang chạy đua để loại bỏ những rào cản thủ tục khi cuộc cạnh tranh thu hút giới siêu giàu giữa các trung tâm quản lý tài sản hàng đầu thế giới ngày càng gay gắt.
(VNF) - Chính phủ, ngân hàng và các tập đoàn sản xuất trên khắp thế giới đang đổ xô đến thị trường trái phiếu Trung Quốc, phát hành các khoản nợ bằng đồng nhân dân tệ để tận dụng môi trường lãi suất thấp trong bối cảnh chi phí vay vốn tại nhiều nền kinh tế lớn vẫn ở mức cao.
(VNF) - Nguồn cung nhà ở xã hội tại Đức đang giảm nhanh trong khi giá nhà, giá thuê và chi phí xây dựng tiếp tục leo thang, khiến khả năng tiếp cận nhà ở giá rẻ ngày càng khó khăn. Các chuyên gia cảnh báo nước này sẽ cần khoảng 2 triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2030 và chỉ xây mới sẽ không đủ để giải quyết tình trạng thiếu hụt.
(VNF) - Kinh tế Canada bước vào giai đoạn thử thách khi các động lực tăng trưởng truyền thống bị suy yếu, trong khi thị trường lao động và lạm phát tiếp tục tạo áp lực
(VNF) - World Cup 2026 được kỳ vọng tạo ra hàng chục tỷ USD giá trị kinh tế, hàng trăm nghìn việc làm và làn sóng du lịch toàn cầu chưa từng có. Tuy nhiên, phía sau những dự báo đầy tham vọng là bài toán chi phí khổng lồ, áp lực hạ tầng và câu hỏi liệu lợi ích thực tế có tương xứng với khoản đầu tư bỏ ra.
(VNF) - Thị trường tài chính toàn cầu tiếp tục chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị Trung Đông, biến động giá các tài sản và những thay đổi trong cán cân tài chính quốc tế.
(VNF) - Làn sóng AI đang tạo ra những người chiến thắng vượt ra ngoài nhóm công nghệ và bán dẫn. Khi nhà đầu tư tìm kiếm các doanh nghiệp hưởng lợi ở cấp độ thứ hai và thứ ba từ cuộc đua AI, những cái tên tưởng chừng không liên quan như Ajinomoto, nhà sản xuất gia vị nổi tiếng của Nhật Bản, lại bất ngờ nổi lên.
(VNF) - Những vết nứt đang xuất hiện rõ hơn trong thị trường tín dụng tư nhân khi các khoản lỗ chưa thực hiện tăng mạnh và thu nhập lãi phi tiền mặt tiếp tục duy trì ở mức cao.
(VNF) - Một trang web được thiết kế giống hệt giao diện Excel đang gây sốt tại Hàn Quốc khi cho phép người dùng âm thầm theo dõi giá cổ phiếu ngay trong giờ làm việc. Sự lan truyền nhanh chóng của nền tảng này không chỉ khiến nhiều người thích thú vì tính sáng tạo mà còn làm dấy lên tranh cãi về mức độ ám ảnh đầu tư ngày càng lớn của dân văn phòng xứ kim chi.
(VNF) - Đồng won của Hàn Quốc đang giao dịch ở vùng đáy thấp nhất trong nhiều thập kỷ so với USD, bất chấp xuất khẩu chất bán dẫn tăng bùng nổ và thị trường chứng khoán thăng hoa.
(VNF) - Nhật Bản đã chi hơn 73 tỷ USD để hỗ trợ đồng yên trong tháng qua, đánh dấu lần can thiệp đầu tiên kể từ năm 2024 khi giới chức ngày càng lo ngại đồng nội tệ suy yếu sẽ đẩy chi phí nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm và năng lượng lên cao.
(VNF) - Tuần này, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đề xuất áp đặt các mức thuế quan mới trên diện rộng đối với hàng chục quốc gia, bao gồm cả những đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ như Canada và Trung Quốc.
(VNF) - Theo UBND TP.Huế, phương án thiết kế cầu qua Cồn Hến cần hướng đến tính độc bản, đặc sắc, có tầm vóc; trở thành điểm nhấn kiến trúc mới trên sông Hương, góp phần làm giàu thêm không gian văn hóa, cảnh quan của đô thị Huế.