VietnamFinance đã có cuộc trao đổi với ông Lê Văn Thịnh, nguyên là Trưởng phòng Giám định 1, Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng (Bộ Xây dựng).
- Thưa ông, trong giai đoạn thi công xây dựng, ai là chủ thể chính tạo ra chất lượng công trình, có phải là chủ đầu tư?
Ông Lê Văn Thịnh: Tôi xin khẳng định, chủ đầu tư không phải là chủ thể chính tạo ra chất lượng công trình mà đó là nhà thầu thi công. Do đó, Luật Xây dựng 2014 sửa đổi phải làm rõ nét vai trò của nhà thầu thi công là chủ thể chính tạo ra chất lượng công trình.
Hiện nay, các khái niệm về tổng thầu, thầu chính và thầu phụ trong Luật Xây dựng 2014 cùng như Nghị định số 37/2015/NĐ-CP không rõ ràng. Các thuật ngữ trong các văn bản quy phạm pháp luật này làm cho người vận dụng rất khó phân biệt giữa tổng thầu và nhà thầu chính, tổng thầu và nhà thầu quản lý.
Bên cạnh đó, Luật Xây dựng 2014 không quy định về điều kiện năng lực của tổng thầu E, tổng thầu P, tổng thầu C, tổng thầu EC, EP, EC (Design and Build) tổng thầu EPC và tổng thầu chìa khóa trao tay. Trong thực tế, rất nhiều công trình do tổng thầu đảm nhận nhưng họ chỉ làm quản lý, các công việc P, C đều do các nhà thầu phụ của họ thực hiện.
Với mô hình tổng thầu như hiện nay, phải chăng tổng thầu là nhà thầu “tay không bắt giặc”? Tại những công trình vốn ODA, hình thức tổng thầu hiện nay áp dụng phổ biến, giá được tính với giá “ngoại” nhưng chất lượng là “chất lượng nội”.
Với quy định tại Khoản 3, Điều 20 của Nghị định số 46/2015/NĐ-CP thì các nhà thầu như Hòa Bình, Cotecons không thể thực hiện được hình thức tổng thầu EC, EP và D&B vì năng lực thiết kế của họ đâu ra mà làm tổng thầu.
Trường hợp nhà thầu thiết kế làm tổng thầu thiết kế thì nhà thầu này phải đảm nhận thiết kế những hạng mục công trình chủ yếu hoặc công nghệ chủ yếu của công trình và chịu trách nhiệm toàn bộ về việc thực hiện hợp đồng với bên giao thầu. Nhà thầu thiết kế phụ chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng thiết kế trước tổng thầu và trước pháp luật đối với phần việc do mình đảm nhận.
- Về liên danh các nhà thầu, thuật ngữ nhà thầu liên danh dễ gây hiểu nhầm như nhà thầu liên doanh. Quan điểm của ông về vấn đề này?
Theo tôi, cần gọi đúng là liên danh các nhà thầu theo quy định tại Thông tư 03/2015/TT-BXD của Bộ KH&ĐT, quy định chi tiết lập hồ sơ mời thầu xây lắp.
Xung quanh vấn đề này, Luật Xây dựng cũng cần làm rõ các nội dung: Từng thành viên liên danh phải cử chỉ huy trưởng công trình thực hiện phần công việc đảm nhận hay chỉ cử 1 chỉ huy trưởng chung cho các thành viên; Nếu chỉ có 1 chỉ huy trưởng công trình đảm bảo đủ điều kiện năng theo quy định tại Khoản 2, Điều 157 của Luật Xây dựng thì người này là chỉ huy trưởng của Tổng thầu hay của tất cả các thành viên liên danh. (Do không đủ năng lực thì mới rủ nhau hợp tác, chứ đã đủ năng lực mà lại không làm tổng thầu mà lại liên danh?); Điều kiện năng lực của thành viên liên danh.
Trường hợp thành viên liên danh chỉ có thể thực hiện việc cung cấp vật tư, thiết bị thi công chứ không thi công trực tiếp bất kỳ công việc nào, mọi công việc thi công do thành viên liên danh khác đảm nhận, thì thành viên này có thể được coi là nhà thầu thi công xây dựng được không và được coi là một trong các thành viên liên danh không; Quyền hạn thành viên đứng đầu liên danh.
Vì chưa làm rõ các nội dung trên dẫn đến tình trạng hầu hết cái gọi là Hợp đồng liên danh đang là hình thức “treo đầu dê, bán thịt chó”, mượn danh/tên của nhau để vào dự thầu. Sau khi trúng thầu thì ủy quyền để thâu tóm.
Chủ đầu tư thì không phân biệt sự khác nhau giữa liên danh và liên doanh nên xét thầu như nhau hoặc cố tình hiểu như nhau để xét thầu. Người ta không xem xét điều kiện năng lực của từng thành viên liên danh tương ứng với phần công việc đảm nhận mà cộng số học, xem liên danh là một pháp nhân.
Ngoài ra, Luật Xây dựng cũng chưa quy định mô hình quản lý chất lượng đối với từng hình thức thầu cũng như hình thức hợp đồng. Theo tôi, cần giám sát thi công xây dựng khi áp dụng trường hợp Tổng thầu EC, EP và EC; Giám sát thi công xây dựng đối với nhà thầu quản lý (như trường hợp Hòa Bình, Cotecons, Vincom, Sungroup…); Giám sát khi áp dụng hình thức tổng thầu chìa khóa trao tay. Còn việc giao cho nhà đầu tư BT tự thuê tư vấn giám sát thì không có hiệu quả.
- Việc quản lý chất lượng thi công xây dựng theo Luật Xây dựng hiện nay đã đáp ứng yêu cầu thực tiễn chưa, thưa ông?
Trước tiên, việc xử phạt nhà thầu thi công vi phạm quy định về trật tự xây dựng theo Điều 15, Nghị định số 139/2017/NĐ-CP là không thực tế vì nhà thầu không dám làm trái yêu cầu của chủ đầu tư.
Việc quản lý chất lượng đối với vật liệu, sản phẩm, cấu kiện, thiết bị sử dụng cho công trình xây dựng theo Điều 24 của Nghị định số 46/2015/NĐ-CP cần bổ sung quy định kiểm tra vật liệu rời (cát, đá, sỏi), đặc biệt là về cát vì QCVN 16: 2017 yêu cát phải có Chứng chỉ hợp quy.
Những tài liệu mà nhà thầu thi công phải viết theo Khoản 3, Điều 25 của Nghị định số 46/2015/NĐ-CP không dễ chút nào. Bản vẽ hoàn công có nhất thiết phải lập trên thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt không? Nếu lập mới thì kiểm soát ra sao?
Chi phí trắc địa, quan trắc công trình theo yêu cầu thiết kế do chủ đầu tư hay nhà thầu thi công xây dựng chịu. Do chi phí giám sát tác giả không đủ cho đi lại, ăn ở thì nhà thầu thiết kế không thực hiện giám sát tác giả có được không?
Nội dung về điều kiện để đưa công trình vào sử dụng có trình tự không rõ ràng giữa Nghị định số 46/2015/NĐ-CP và Thông tư số 26/2016/TT-BXD.
Biên bản nghiệm thu công trình cần phải làm rõ các nội dung như: Có phải lập biên bản nghiệm thu công trình hoàn thành và biên bản nghiệm thu công trình hoàn thành có đủ điều kiện để đưa vào sử dụng; Chủ đầu tư nghiệm thu lập biên bản nghiệm thu công trình hoàn thành hay biên bản nghiệm thu công trình hoàn thành có đủ điều kiện để đưa vào sử dụng trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra.
Việc quy định chủ đầu tư tổ chức lập và lưu trữ một bộ hồ sơ hoàn thành công trình xây dựng, các chủ thể tham gia hoạt động đầu tư xây dựng công trình tự lưu trữ các hồ sơ liên quan đến phần việc do mình thực hiện là không phù hợp với thực tế thanh tra, kiểm toán.
Việc bàn giao công trình quy định tại Điều 34 của Nghị định số 46/2015/NĐ-CP chưa rõ quy định ai bàn giao cho ai. Theo tôi cần quy định rõ: B bàn giao cho A và A bàn giao cho C. Quy trình bảo trì công trình xây dựng hiện nay chưa có nhà thầu thiết kế nào viết theo đúng nội dung quy định tại Khoản 1, Điều 38 của Nghị định số 46/2015/NĐ-CP.
Cần làm rõ các nội dung về quy trình vận hành, khai thác công trình bao gồm các nội dung gì, ai có trách nhiệm phải lập, có cần phê duyệt không, ai sẽ phê duyệt; Kiểm định chất lượng công trình phục vụ công tác bảo trì được thực hiện theo định kỳ như thế nào, định kỳ mấy năm, nội dung kiểm định; Đánh giá an toàn chịu lực và an toàn vận hành công trình trong quá trình khai thác, sử dụng theo định kỳ mấy năm; Các công trình di tích lịch sử phần lớn hết hết thời hạn sử dụng xử lý ra sao.
- Trước thực trạng chất lượng công trình như hiện nay, có không ít ý kiến nghi ngờ về vai trò của tư vấn giám sát thi công xây dựng. Quan điểm của ông về vấn đề này?
Tôi cho rằng, cần nghiêm túc xem xét sự tồn tại của tư vấn giám sát thi công xây dựng. Bởi, với quy định hiện nay thì chủ đầu tư công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước, vốn nhà nước ngoài ngân sách luôn thuê tư vấn giám sát nhằm chia sẻ trách nhiệm, hợp pháp hóa những tiêu cực về chất lượng; Vai trò của tư vấn giám sát không hiệu quả; Công tác giám sát chỉ là hình thức.
Ở nước ta, người giám sát phần lớn không được làm thiết kế (không nhận được việc, không được phân việc) hoặc không được tham gia thi công, chỉ cần thi sát hạch xong là hành nghề giám sát, dẫn đến nghịch lý: Kỹ sư già thi trượt còn kỹ sư trẻ độ nhớ còn tốt nên sát hạch là đỗ.
Bên cạnh đó, chí phí giám sát đến tay những người giám sát chỉ còn khoảng 40% nên không đủ chi phí đảm bảo cuộc sống nên dễ ra hành động tiêu cực với nhà thầu thi công xây dựng.
Tôi sợ nhất mấy công ty tên Tây-Việt Nam làm giám sát, luật lệ không thông, chuyên môn nghiệp vụ kém nên giám sát không ra hồn. Ở đất nước Nhật Bản, không có quy định về tổ chức tư vấn giám sát, nhưng khi sang Việt Nam, do yêu cầu luật pháp nước ta, họ buộc lòng phải nặn ra cái gọi là tư vấn giám sát, chính vì vậy mà quốc lộ 5 có TAISEI thiết kế, TAISEI thi công và TAISEI giám sát, tóm lại họ phải diễn đủ cả 3 vai.
Theo tôi, nên quy định chủ đầu tư tự tổ chức quản lý chất lượng sao cho hiệu quả nhất chứ không nên quy định hình thức như hiện nay. Chủ đầu tư có thể thuê chuyên gia giỏi, trả phí cao để đảm bảo chất lượng giám sát tốt hơn, nếu phát hiện giữa họ và nhà thầu thông đồng thì chủ đầu tư có thể đuổi ngay.
Các nhà thầu thi công phải tự đảm bảo chất lượng để giữ uy tín của mình. Chế tài là do người chế ra, thấy không phù hợp thì điều chỉnh như đã bỏ quy định về chứng nhận sự phù hợp chất lượng và an toàn công trình.
- Vậy, ông đánh giá thế nào về những quy định về xử lý các vi phạm quản lý chất lượng công trình xây dựng hiện nay?
Tôi cho rằng, Luật Xây dựng 2014 đang thiếu các chế tài xử phạt mạnh để xử lý các vi phạm về quản lý chất lượng công trình xây dựng. Những quy định tại Nghị định số 139/2017/NĐ-CP mới là quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng, như vậy chưa đủ sức răn đe. Theo tôi, các quy định xử phạt trong Luật Xây dựng phải có chế tài mạnh như quy định của pháp luật về xây dựng các nước trong khu vực.
Tóm lại, Luật Xây dựng 2014 tuy có nhiều tác động tích cực nhưng cơ quan quản lý nhà nước can thiệp quá sâu vào công việc của các chủ thể và không chịu trách nhiệm gì.
Cần dỡ bỏ toàn bỏ việc cấp Chứng chỉ hành nghề và Chứng chỉ năng lực để chuyển sang điều kiện hoạt động xây dựng. Nên viết lại toàn bộ Luật Xây 2014 trên tinh thần của Chính phủ kiến tạo: Tạo hành lang pháp luật, hướng dẫn, kiểm tra các chủ thể và phải có chế tài cụ thể, mọi sai phạm của chủ thể xử lý theo pháp luật.
- Xin trân trọng cảm ơn ông!
Tags:
(VNF) - Gần 25 năm hình thành và phát triển, Khang Điền khẳng định vị thế là một trong những nhà phát triển bất động sản uy tín tại TP. HCM với quỹ đất quy mô lớn và nền tảng tài chính vững mạnh. Bên cạnh hoạt động kinh doanh, Khang Điền còn tạo nên bản sắc riêng khi kiên trì triết lý phát triển nhân văn, lấy con người và cộng đồng làm trung tâm, dành nguồn lực cho các hoạt động an sinh xã hội, giáo dục, y tế và chỉnh trang đô thị.
Trong khi một số doanh nghiệp bất động sản lớn chọn tập trung khai thác quỹ đất hiện hữu, nhiều chủ đầu tư khác vẫn tìm cơ hội bổ sung quỹ đất, chuẩn bị kế hoạch cho tương lai.
(VNF) - Thị trường bất động sản Hà Nội đang ghi nhận những dấu hiệu hạ nhiệt rõ rệt sau giai đoạn tăng nóng kéo dài. Nhiều phân khúc từ chung cư, nhà trong ngõ đến đất nền vùng ven đều xuất hiện xu hướng giảm giá hoặc cắt giảm kỳ vọng lợi nhuận nhằm tìm kiếm thanh khoản.
Nhiều khu vực vùng ven Hà Nội ghi nhận giá đất nền giảm mạnh, không ít nhà đầu tư chấp nhận "cắt lỗ" hàng trăm triệu đồng đến cả tỷ đồng.
(VNF) - Tâm điểm đón sóng tăng trưởng Nam Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030 đã chính thức “xướng tên” Vinhomes Golden City (Dương Kinh). Với chính sách tài chính đột phá, đây được xem là cơ hội cuối cùng để sở hữu nhà phố thấp tầng thương hiệu Vinhomes với mức giá cạnh tranh, chỉ từ 6,5 tỷ đồng, trước khi mặt bằng giá bước vào chu kỳ bứt phá mới.
(VNF) - TP.HCM đặt mục tiêu phát triển 50.000 căn nhà ở xã hội (NOXH) cho thuê trong giai đoạn 2026 - 2030. Đến nay, nhiều doanh nghiệp lớn cùng các đơn vị nhà nước cũng đã đăng ký phát triển hơn 99.000 căn nhà ở cho thuê.
(VNF) - Bộ Chính trị yêu cầu khẩn trương sơ kết việc thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII nhằm đề xuất sửa đổi căn cơ chính sách đất đai, làm cơ sở sửa đổi Luật Đất đai và trình Hội nghị Trung ương 3 xem xét, cho ý kiến.
(VNF) - Khu đất số 183 Hoàng Hoa Thám - nơi đặt trụ sở và nhà máy của Tổng Công ty CP Bia - Rượu - Nước giải khát Hà Nội (Habeco) - được định hướng ưu tiên phát triển hạ tầng giáo dục, thay vì các dự án thương mại, sau khi doanh nghiệp thực hiện di dời theo quy hoạch.
(VNF) - Thiếu dữ liệu, vướng phương pháp xác định giá và những lúng túng trong thực thi đang khiến định giá đất trở thành một trong những điểm nghẽn lớn của thị trường bất động sản. Giới chuyên môn cho rằng nếu không sớm hoàn thiện cơ chế định giá, thị trường bất động sản sẽ tiếp tục đối mặt với tình trạng ách tắc nguồn cung và gia tăng chi phí phát triển dự án.
(VNF) - DIC Corp bị phạt số tiền 175 triệu đồng đối với hành vi sử dụng số tiền thu được từ đợt chào bán chứng khoán riêng lẻ không đúng với phương án đã được HĐQT thông qua hoặc nội dung đã công bố thông tin cho nhà đầu tư.
(VNF) - Trong bối cảnh Đà Nẵng tiếp tục khẳng định vị thế là “thành phố đáng sống” và trung tâm kinh tế - dịch vụ của miền Trung, làn sóng dịch chuyển của lao động trẻ, chuyên gia trong nước và quốc tế đang tạo áp lực rõ nét lên thị trường nhà ở cho thuê, đặc biệt tại khu vực trung tâm.
(VNF) - Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 217/2026/NĐ-CP ngày 19/6/2026 quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng. Trong đó, nghị định quy định cụ thể điều kiện cấp giấy phép xây dựng, giấy phép xây dựng có thời hạn, thẩm quyền cấp phép và các trường hợp thu hồi, hủy giấy phép xây dựng.
(VNF) - Dự án Golden Hills City của Công ty Cổ phần Trung Nam được đưa vào danh mục dự án, đất đai được áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết 29 của Quốc hội
(VNF) - TP. HCM, ngày 19/6, dự án cung cấp 802 căn nhà ở xã hội cho người lao động, các gia đình trẻ đã động thổ tại phường Tân Uyên.
(VNF) - Trong bất động sản hạng sang, giá trị bền vững thường không đến từ những điều dễ nhìn thấy, mà được tạo nên bởi những yếu tố khó thay thế theo thời gian. The Magnolia được kiến tạo từ chính những giá trị đó, như một cách tiếp cận riêng cho chuẩn sống hạng sang tại Hà Nội.
(VNF) - Thanh tra tỉnh Cà Mau vừa ban hành kết luận thanh tra 2 dự án bất động sản, gồm dự án Khu đô thị Cửu Long (xã Sông Đốc) và dự án Nhà ở chỉnh trang khu dân cư đường Vành đai 2 do Công ty TNHH Xây dựng Quang Tiền làm chủ đầu tư.
(VNF) - Tổ Công tác 1645 của TP.HCM vừa làm việc với các chủ đầu tư để tháo gỡ vướng mắc tại 4 dự án nhà ở khu vực Bình Dương và Vũng Tàu để cấp giấy chứng nhận cho người mua nhà.
(VNF) - TP. HCM vừa ban hành kế hoạch tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất đối với 8 lô đất tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm, phường An Khánh.
(VNF) - Giá bán chung cư tại Hà Nội trong quý II giảm còn tại TP.HCM đi ngang. Trong khi đó, nhu cầu thuê căn hộ tiếp tục tăng tại cả Hà Nội và TP.HCM.
(VNF) - Trong bối cảnh thị trường bất động sản ghi nhận thanh khoản suy giảm, chi phí vốn neo cao, thông tin ngày càng minh bạch cùng các công cụ quản lý mới, cơ hội kiếm lời nhanh từ các thương vụ "mua hôm nay, bán ngày mai" dần thu hẹp. Lợi thế đang nghiêng về những nhà đầu tư có dòng tiền mạnh, ít phụ thuộc vào đòn bẩy và sẵn sàng nắm giữ tài sản trong trung và dài hạn.
(VNF) - Sau nhiều năm trải nghiệm cuộc sống tiện nghi trên tầng cao, một bộ phận không nhỏ người dân Hà Nội đang có xu hướng tìm về nhà thấp tầng thế hệ mới. Sự dịch chuyển nhằm nâng cấp tiêu chuẩn sống này đưa những khu compound (khép kín) hiện đại như Vịnh Xanh (Ocean City) trở thành lựa chọn hàng đầu.
(VNF) - Hà Nội chuẩn bị tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua, thuê mua hàng trăm căn hộ nhà ở xã hội tại nhiều dự án từ cuối tháng 6 đến giữa tháng 8. Mở thêm cơ hội an cư cho người thu nhập thấp.
(VNF) - Không chỉ là một nước cờ táo bạo và bài bản của Sun Group, cặp đôi dự án Casino 2 tỷ USD và Tổ hợp MRO 360 triệu USD của tập đoàn này đang góp phần định hình một bức tranh tương lai với vô vàn cơ hội mở ra cho Vân Đồn, trong bối cảnh điểm đến này được xác định là khu vực trọng điểm của Quảng Ninh để phát triển thành đặc khu kinh tế.
(VNF) - Ngày 16/6, Công ty CPTĐ Công nghệ & Tài chính NobleX (Tổng đại lý của Sunshine Group) và Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) đã chính thức ký kết hợp tác triển khai NobleX Hub – giải pháp trực tuyến toàn diện đầu tiên trên thị trường dành cho người mua nhà, được phát triển và vận hành trên nền tảng Open API, kết nối đồng bộ hệ sinh thái ngân hàng, tài chính và BĐS trên một điểm chạm duy nhất.
(VNF) - Nhà đầu tư được lựa chọn thực hiện dự án tái định cư phục vụ Cảng hàng không quốc tế Gia Bình là CTCP Phát triển hạ tầng và bất động sản Song Giang.
(VNF) - Gần 25 năm hình thành và phát triển, Khang Điền khẳng định vị thế là một trong những nhà phát triển bất động sản uy tín tại TP. HCM với quỹ đất quy mô lớn và nền tảng tài chính vững mạnh. Bên cạnh hoạt động kinh doanh, Khang Điền còn tạo nên bản sắc riêng khi kiên trì triết lý phát triển nhân văn, lấy con người và cộng đồng làm trung tâm, dành nguồn lực cho các hoạt động an sinh xã hội, giáo dục, y tế và chỉnh trang đô thị.
(VNF) - Mới đây, Tập đoàn Novaland đã chính thức đăng ký tham gia thực hiện các tiêu chí xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 – 2030, lấy dự án NovaWorld Phan Thiết làm địa bàn đề xuất triển khai.
