Ý tưởng về phát triển điện hạt nhân tại Việt Nam đã được đề xuất từ nhiều thập niên trước, khi nền kinh tế và nhu cầu tiêu thụ điện năng ngày càng tăng cao. Trong bối cảnh các nguồn điện truyền thống như thủy điện và nhiệt điện đã đạt đến giới hạn phát triển, các chuyên gia và nhà quản lý nhận thấy rằng năng lượng hạt nhân – với khả năng tạo ra một nguồn điện nền ổn định, sạch và bền vững – sẽ là giải pháp hiệu quả cho tương lai.
Năm 2008, Quốc hội đã ban hành Luật Năng lượng nguyên tử, mở đường cho việc ứng dụng công nghệ hạt nhân vào mục đích hòa bình. Đây là bước khởi đầu mang tính cách mạng cho lĩnh vực năng lượng của Việt Nam. Ngày 25/11/2009, Quốc hội Khóa XII đã thông qua Nghị quyết số 41/2009/QH12 về phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận gồm nhà máy 1 và 2, với tổng công suất 4.000MW. Tổng mức đầu tư cho dự án theo 3 kịch bản thấp 10,8 tỷ USD, cao là 11,2 tỷ USD và 12,2 tỷ USD; diện tích triển khai dự án là 1.642ha. Tuy nhiên, năm 2016, dự án bị tạm dừng do những lo ngại về an toàn và hiệu quả kinh tế. Mãi cho đến cuối tháng 11/2024, Quốc hội mới quyết định tái khởi động dự án sau 8 năm tạm ngưng, nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng và giảm sự phụ thuộc vào các nguồn năng lượng hóa thạch.
Để đảm bảo tiến độ và hiệu quả của dự án, Chính phủ đã đề xuất 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù trong tờ trình lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào ngày 10/2/2025, và được các đại biểu Quốc hội khoá VX thông qua tại kỳ họp bất thường lần thứ 9. Các cơ chế này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc đầu tư, xây dựng và vận hành nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận.
Theo Đại biểu Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn đại biểu tỉnh Lâm Đồng), một số quốc gia khác như Bangladesh và Ba Lan đã áp dụng mô hình hợp đồng “chìa khóa trao tay”, trong đó nhà thầu chính còn cung cấp dịch vụ vận hành, bảo dưỡng và cung cấp nhiên liệu sau một thời gian nhất định sau khi nhà máy đi vào hoạt động. Ngoài ra, bà đề xuất đối với giai đoạn bảo dưỡng sau hợp đồng “chìa khóa trao tay”, việc áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn với đối tác có đủ năng lực là cần thiết để đảm bảo duy trì hoạt động liên tục của nhà máy. Tuy nhiên, về lâu dài, bà cho rằng chủ đầu tư cần có kế hoạch chuyển giao công nghệ, ký kết các hợp đồng dịch vụ kỹ thuật và chương trình đào tạo nhằm tự chủ công nghệ.
Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Quang Huân (Đoàn đại biểu tỉnh Bình Dương) nhận định rằng, mặc dù các quy định trong dự thảo Nghị quyết giúp chủ đầu tư có thể triển khai dự án nhanh chóng ở giai đoạn đầu, nhưng về sau khi có nhu cầu thay đổi vốn hoặc điều chỉnh phương án công nghệ, vấn đề này có thể trở nên phức tạp. Theo đó, ông Huân nhấn mạnh vai trò của cơ quan chủ sở hữu vốn Nhà nước trong việc giám sát quá trình điều chỉnh để có thể đưa ra quyết định kịp thời, tránh gây cản trở tiến độ của dự án điện hạt nhân, vốn là dự án có quy mô lớn và có thể phát sinh nhiều vấn đề chưa lường trước.
Trong khi đó, theo Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn đại biểu tỉnh Đắk Nông), trình độ của Việt Nam trong lĩnh vực này hiện chỉ đạt mức cơ bản, dẫn đến việc khó tránh khỏi sự phụ thuộc vào các quốc gia đã phát triển công nghệ hạt nhân từ lâu. Do đó, để giảm bớt áp lực về vốn và nhân lực từ phía Nhà nước, cần có cơ chế huy động tối đa nguồn lực từ cả doanh nghiệp Nhà nước và tư nhân. “Cơ chế này có thể nghiên cứu theo mô hình phát triển dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam, giúp hình thành đội ngũ có khả năng làm chủ công nghệ và tự chủ vận hành nhà máy trong thời gian sớm nhất”, ông nói.
Chia sẻ với Tạp chí Đầu tư Tài chính, Tiến sỹ Ngô Đức Lâm, Chuyên gia Năng lượng, Nguyên Cục trưởng Cục An toàn Kỹ thuật và Môi trường, nguyên Viện phó Viện Năng lượng, Bộ Công Thương, nhận định việc phát triển nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận là một bước đi cần thiết vì hai lý do quan trọng như đảm bảo an ninh năng lượng trong ngắn hạn và dài hạn, đồng thời giúp Việt Nam đạt mục tiêu giảm phát thải CO₂, hướng đến Net Zero vào năm 2050, theo cam kết tại COP26.
Bên cạnh đó, ông Lâm cho rằng nền kinh tế Việt Nam hiện nay đang đặt mục tiêu tăng trưởng khoảng 8% trong năm nay và kỳ vọng đạt mức hai con số trong các năm tiếp theo. Do đó, để đạt được sự phát triển mạnh mẽ này thì năng lượng đóng vai trò cốt lõi. Ông Lâm cho biết nhu cầu điện của Việt Nam sẽ tăng từ 85.000 MW hiện nay lên khoảng 130.000 MW vào năm 2030.
Hiện nay, cơ cấu nguồn điện hiện tại và tương lai gồm nhiệt điện than chiếm khoảng 30%, nhưng sau năm 2030 sẽ không mở rộng thêm; năng lượng tái tạo (gió và mặt trời) chiếm khoảng 30%, đóng vai trò quan trọng nhưng gặp thách thức về tính ổn định; trong khi đó thủy điện và khí hóa lỏng (LNG) đóng góp khoảng 40%. Việc giảm phát thải CO₂ đòi hỏi giảm tỷ trọng nhiệt điện than và tăng cường năng lượng tái tạo, tuy nhiên, năng lượng tái tạo có hạn chế lớn là phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, dẫn đến tình trạng thiếu ổn định, đặc biệt trong giờ cao điểm, đe dọa an ninh năng lượng quốc gia. Trong khi đó, mặc dù năng lượng hạt nhân có những rủi ro liên quan đến an toàn và sức khỏe, nhưng nó lại sở hữu lợi thế vượt trội.
Cụ thể, đây là nguồn năng lượng sạch, không phát thải CO₂, giúp Việt Nam thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050. Điện hạt nhân cũng sẽ cung cấp nguồn điện ổn định và liên tục, không phụ thuộc vào điều kiện thời tiết như năng lượng tái tạo. Ngoài ra, còn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh năng lượng, giúp đa dạng hóa các nguồn cung cấp điện.
Tuy nhiên, ông Ngô Đức Lâm cũng lưu ý việc xây dựng và vận hành nhà máy điện hạt nhân cần tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về kỹ thuật và an toàn, theo tiêu chuẩn của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Các biện pháp an toàn cần được đặt lên hàng đầu để tránh nguy cơ sự cố, bảo vệ môi trường và con người. Về đối tác, ông Lâm cho rằng nếu lựa chọn đối tác đến từ Nga hay Nhật Bản, dự án sẽ thuận lợi hơn nhờ kinh nghiệm, năng lực chuyên môn và tài chính vững mạnh của những đối tác truyền thống này.
Về kinh nghiệm đầu tư xây dựng nhà máy điện hạt nhân trên thế giới, chuyên gia Ngô Đức Lâm cho biết có rất ít quốc gia trên thế giới có điện hạt nhân, và những quốc gia có nền kinh tế chưa phát triển lại càng ít có điện hạt nhân. Mỗi quốc gia đều có điều kiện cụ thể và nguồn năng lượng sơ cấp tiềm năng (như than, năng lượng tái tạo, thủy điện, dầu khí...) để phát triển theo các hướng khác nhau, từ đó có những kinh nghiệm riêng biệt. C
ó những quốc gia không cần phải phát triển điện hạt nhân, trong khi có nước như Pháp, Nga có tỷ lệ sử dụng điện hạt nhân rất cao. “Tại Nga, với công nghệ điện hạt nhân mạnh mẽ, không chỉ vượt trội về nhà máy điện mà còn mạnh về công nghệ chế biến Uranium. Dù vậy, Nga vẫn gặp phải sự cố lớn như thảm họa Chernobyl”. Do đó, chuyên gia nhấn mạnh việc Việt Nam cần phát triển một cách thận trọng, đặt an toàn lên hàng đầu.
Tags:
(VNF) - Mô hình nhà máy điện rác tại Sóc Sơn không chỉ góp phần giải quyết bài toán rác thải đô thị mà còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, khi vừa xử lý chất thải, vừa tạo ra nguồn năng lượng hữu ích cho xã hội.
(VNF) - TP.Đồng Nai sẽ chính thức vận hành mô hình chính quyền đô thị và chuyển đổi mô hình 10 xã lên phường từ 0 giờ ngày 30/4/2026.
(VNF) - Tại dự án cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) – Trà Lĩnh (Cao Bằng), không khí thi công những ngày cuối tháng 4 diễn ra khẩn trương, nhịp độ làm việc được đẩy lên mức cao nhất.
(VNF) - Tập đoàn năng lượng Nhật Bản Idemitsu Kosan dự kiến cung cấp 4 triệu thùng dầu thô cho Việt Nam, góp phần đảm bảo nguồn cung và củng cố chuỗi cung ứng xuyên biên giới. Không chỉ dừng ở thương mại dầu mỏ, doanh nghiệp này còn xây dựng hệ sinh thái đầu tư toàn diện tại Việt Nam, với trọng tâm là dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn và các lĩnh vực năng lượng mới.
Hợp đồng BT là giải pháp huy động vốn tư nhân, giúp đẩy nhanh dự án hạ tầng quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xã hội Việt Nam.
(VNF) - Chuỗi 40.000 cửa hàng tiện lợi Trung Quốc Meiyijia vừa chính thức đặt chân vào Đông Nam Á, với những cửa hàng đầu tiên được mở tại Việt Nam và Malaysia dưới thương hiệu mới Ohmee.
(VNF) - Dòng vốn hàng trăm tỷ USD đang đổ vào năng lượng tái tạo tại châu Á, nhưng sự lệch hướng trong phân bổ - ưu tiên công suất phát điện thay vì hạ tầng lưới và lưu trữ, đang khiến nhiều dự án rơi vào cảnh lãng phí. Nếu không sớm điều chỉnh, tài chính khí hậu có nguy cơ làm chậm, thậm chí đi ngược lại mục tiêu giảm phát thải của khu vực.
(VNF) - Việc định hướng xây dựng Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Dung Quất không chỉ mở ra bước đi chiến lược cho ngành năng lượng mà còn tạo nền tảng để hình thành một tổ hợp công nghiệp năng lượng tích hợp quy mô lớn, hướng tới vai trò “thủ phủ năng lượng” của Việt Nam.
(VNF) - TP.HCM vừa trao chứng nhận đầu tư cho 4 dự án công nghệ cao vốn hơn 1,23 tỷ USD. Trong đó có 2 dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn với tổng vốn gần 1 tỷ USD.
(VNF) - Tập đoàn Siam Cement (SCG) của Thái Lan sẽ tạm dừng dự án nhà máy hóa dầu tại Việt Nam do lo ngại về tình hình xung đột liên quan đến Iran. Nguyên nhân chính là khủng hoảng chuỗi cung ứng nguyên liệu, khiến hai nhà máy và một công ty con phải ngừng hoạt động.
(VNF) - Việt Nam - Trung Quốc sẽ đẩy nhanh 3 tuyến đường sắt kết nối là Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Đồng Đăng - Hà Nội và Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng. Ba dự án có tổng vốn đầu tư hơn 21 tỷ USD.
(VNF) - Fushan Technology - công ty con của đại bàng công nghệ Foxconn - đang xin cấp phép để sản xuất robot hình người tại nhà máy ở tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.
(VNF) - Dự án đầu tư xây dựng tổng thể Bến cảng container Liên Chiểu có tổng mức đầu tư khoảng 45.268 tỷ đồng (gần 2 tỷ USD) được quy hoạch đồng bộ theo tiêu chuẩn quốc tế, gồm 8 bến container với tổng chiều dài cầu cảng 2.750m.
(VNF) - Mốc tăng trưởng thương mại 150 tỷ USD giữa Việt Nam và Hàn Quốc đánh dấu bước chuyển sang giai đoạn hợp tác sâu hơn - nơi hai nền kinh tế cùng kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp, với vai trò dẫn dắt ngày càng rõ nét của các doanh nghiệp "sếu đầu đàn".
(VNF) - Công ty Hyundai Rotem (hoạt động trong lĩnh vực cơ khí thuộc tập đoàn Hyundai) đã ký hợp đồng trị giá 360 triệu USD với THACO Group để cung cấp hệ thống tàu điện cho tuyến metro số 2 tại TP. HCM.
(VNF) - SK Group đang đẩy mạnh nỗ lực xây dựng hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng cốt lõi tại Việt Nam, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc xuất khẩu mô hình “AI full-stack” (AI toàn diện) ra thị trường quốc tế.
(VNF) - Đà Nẵng đã chấp thuận cho THACO nghiên cứu, lập hồ sơ đề xuất đầu tư tuyến đường sắt đô thị quy mô hơn 265.000 tỷ đồng, kết nối sân bay Đà Nẵng với Chu Lai
(VNF) - Đà Nẵng đang đẩy mạnh phát triển khu công nghiệp sinh thái như một trụ cột trong chiến lược tăng trưởng xanh, hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao.
(VNF) - Dự án khu công nghiệp (KCN) phía Đông Bắc sân bay Vân Đồn vừa được chấp thuận chủ trương đầu tư với tổng vốn gần 2.600 tỷ đồng, định hướng phát triển theo mô hình KCN hỗ trợ, ưu tiên công nghệ cao và thân thiện môi trường.
(VNF) - Ngày 20/4 tại Hà Nội đã diễn ra Lễ ký kết và trao các văn kiện của Dự án phát triển mỏ Nam Du, Lô 46/07 và mỏ U Minh, Lô 51 giữa Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) và các đối tác.
(VNF) - Trong bối cảnh việc tăng cường an ninh năng lượng trở nên cấp bách, Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II hiện đang duy trì công suất vận hành cao đạt gần 90% góp phần cung ứng nguồn năng lượng cho Việt Nam.
(VNF) - Samsung SDI đã ký thỏa thuận cung cấp pin xe điện dài hạn với Mercedes-Benz, đánh dấu lần hợp tác đầu tiên giữa hai bên trong lĩnh vực này, trong bối cảnh công ty Hàn Quốc đang mở rộng hoạt động sản xuất và ghi nhận kết quả tài chính chịu áp lực trong năm 2025.
(VNF) - Tập đoàn THACO đề xuất chiến lược phát triển vùng trồng sâm Ngọc Linh và dược liệu theo hướng quy mô lớn lên đến 4.600ha tại Đà Nẵng.
(VNF) - Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, để triển khai quy hoạch hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP HCM trong giai đoạn tới, tổng nhu cầu vốn ước tính gần 744.000 tỷ đồng.
(VNF) - Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng yêu cầu các đơn vị liên quan tập trung tháo gỡ dứt điểm vướng mắc mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm tiến độ thi công các dự án trọng điểm gồm cầu Mễ Sở, cầu Ngọc Hồi và đường Vành đai 2.5.
(VNF) - Mô hình nhà máy điện rác tại Sóc Sơn không chỉ góp phần giải quyết bài toán rác thải đô thị mà còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, khi vừa xử lý chất thải, vừa tạo ra nguồn năng lượng hữu ích cho xã hội.
(VNF) - Dự án Metropoli5 của Vietradico tại Nam An Khánh mới đây đã bắt đầu chuyển động sau nhiều năm quây tôn.
