'Tấm áo mới' của Mường Kim: Làm nghề chưa từng có, cả bản thoát nghèo

Biến nước thành "vàng”

Nếu như trước đây, cuộc sống của phần lớn hộ dân gắn với nương rẫy bấp bênh, thì từ khi công trình thủy điện Bản Chát đi vào vận hành đã tạo ra vùng mặt nước rộng lớn, bằng phẳng, khí hậu ôn hòa, rất phù hợp cho nuôi trồng thủy sản và phát triển du lịch trải nghiệm.

Nhận thấy tiềm năng to lớn của vùng lòng hồ với mặt nước mênh mông trải dài, người dân nơi đây đã biết “biến nước thành vàng” khi chủ động khai thác hiệu quả, hợp lý lợi thế lòng hồ bằng những mô hình kinh tế nuôi cá lồng kết hợp du lịch sinh thái – một hướng đi đang dần khẳng định giá trị khi vừa tạo sinh kế bền vững.

Nhằm phát huy tối đa lợi thế vùng lòng hồ và tạo điều kiện, giúp đỡ người dân phát triển nghề nuôi cá lồng theo hướng bền vững trên lòng hồ thủy điện Bản Chát, xã Mường Kim đã triển khai nhiều chính sách thiết thực hỗ trợ người dân như hỗ trợ gia cố lồng bè bằng nguồn kinh phí Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; hỗ trợ làm lồng nuôi thủy sản từ Nghị quyết 07 của HĐND tỉnh Lai Châu. Đồng thời, thực hiện các mô hình khuyến nông, chuyển giao kỹ thuật nuôi cá lồng; thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ, hình thành chuỗi giá trị sản phẩm lồng bè trên địa bàn.

Đội ngũ cán bộ kinh tế – nông nghiệp của xã thường xuyên bám cơ sở, hướng dẫn bà con kỹ thuật chăm sóc và phòng trừ dịch bệnh cho cá, cũng như khuyến khích, nhắc nhở người dân chăn nuôi an toàn nhằm đảm bảo an toàn sinh học trong nuôi trồng, bảo vệ nguồn nước vùng lòng hồ.

Bên cạnh đó, xã Mường Kim cũng tăng cường phối hợp với các cơ quan chuyên môn mở các lớp tập huấn, hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật trang bị kiến thức cho người dân. Các tổ chức hội, đoàn thể ký ủy thác, hỗ trợ bà con vay vốn ưu đãi để đầu tư phát triển nghề nuôi cá lồng trên lòng hồ thủy điện Bản Chát. Qua đó, đã tạo động lực quan trọng giúp bà con mạnh dạn làm ăn, từng bước thoát nghèo và hướng tới làm giàu.

Trong số những hộ tiên phong, gia đình ông Lò Văn Năm ở bản Chát, được xem là “hạt giống đầu tiên” của phong trào nuôi cá lồng trên lòng hồ thủy điện. Được biết, trước đây, thu nhập của gia đình ông chủ yếu dựa vào trồng lúa, ngô, phụ thuộc thời tiết. Giờ đây, nghề nuôi cá lồng đã giúp gia đình ông cải thiện đáng kể đời sống, có điều kiện đầu tư thêm lồng cá. Với gần 20 lồng cá lăng, gia đình ông Năm mỗi năm thu về nguồn thu ổn định với hàng chục triệu đồng, tạo nền tảng kinh tế vững chắc.

Dần dần, nhiều hộ trẻ đã mạnh dạn ở lại quê hương vay vốn phát triển nghề nuôi cá lồng. Điển hình như gia đình anh Hà Văn Thư ở bản Chát. Nếu như trước đây anh phải đi xuống tỉnh Quảng Ninh để làm than vất vả thì giờ đây anh đã mạnh dạn trở về quê hương nuôi cá lồng với kỳ vọng vào tương lai, làm giàu từ chính lợi thế quê hương.

Nuôi cá lồng kết hợp du lịch sinh thái

Không chỉ dừng lại ở nuôi cá lồng, Mường Kim còn chú trọng biến lòng hồ thành điểm đến du lịch hấp dẫn. Những địa điểm như: Vịnh Pá Khôm; bến thuyền Thẳm Phé; nhà máy thủy điện Bản Chát đang dần trở thành điểm check-in, tham quan được nhiều du khách yêu thích.

Cùng với phát huy lợi thế vùng lòng hồ để nuôi cá lồng và phát triển du lịch. Các hộ dân nơi đây đã mạnh dạn liên kết thành lập hợp tác xã thủy sản, du lịch tham gia nuôi tập trung, cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm, kỹ thuật chăm sóc nhằm nâng cao chất lượng, năng suất, tìm đầu ra cho sản phẩm. Xã tạo cơ chế thuận lợi cho thương lái thu mua, bao tiêu sản phẩm cá lồng.

Chị Lò Thị Dung, Giám đốc HTX Thanh niên Thẩm Phé, xã Mường Kim, tỉnh Lai Châu,cho biết: “Tốt nghiệp năm 2015 ra trường xong tôi lập gia đình thì chưa có công ăn việc làm. Nhưng nhờ lợi thế có lòng hồ thủy điện rộng, tôi và gia đình đã mở một hợp tác xã để nuôi trồng thủy hải sản kết hợp với du lịch trên lòng hồ thủy điện. Ban đầu thì gia đình cũng tích được 1 ít vốn với được sự quan tâm của Đảng ủy, chính quyền xã thì có được hỗ trợ 100 triệu đồng để làm lồng, mua giống và thức ăn cho cá. Có lợi thế là cá thì gia đình tôi cũng làm thêm món cá trắm sấy và cá lăng sấy đặc sản để bán”.

Nơi từng là vùng khó khăn nay trở thành điểm sáng nhờ khai thác hiệu quả nguồn lợi mặt nước mênh mông của hồ thủy điện Bản Chát, cùng sự đồng hành của chính quyền địa phương, nghề nuôi cá lồng và du lịch tại xã Mường Kim phát triển mạnh mẽ. Chính sự kết hợp giữa hỗ trợ vốn – nuôi cá lồng – du lịch sinh thái đã mở ra con đường giảm nghèo hiệu quả, đem lại sinh kế ổn định cho người dân.

Minh chứng sống động cho hướng đi đúng, trúng trong xây dựng thương hiệu thủy sản gắn liền với hình ảnh du lịch vùng lòng hồ – một sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên, con người và chiến lược phát triển kinh tế của Mường Kim đó là đến thời điểm này trên địa bàn xã Mường Kim có 48 tổ chức, cá nhân đang phát triển nghề nuôi cá lồng kết hợp du lịch trên vùng lòng hồ với 498 lồng nuôi trồng thủy sản, sản lượng đạt trên 300 tấn. Một số địa điểm nổi bật trong phát triển nuôi trồng thủy sản lồng bè kết hợp với du lịch, ấm thực được khác du lịch quan tâm, ghé thăm như: Vịnh Pá Khôm, Bến thuyền Thẳm phé... Con số ấy minh chứng cho bước chuyển mình ấn tượng của địa phương trong khai thác kinh tế vùng lòng hồ.

Chính sự kết hợp giữa du lịch – thủy sản – văn hóa đang tạo hướng đi mới cho người dân vùng lòng hồ Mường Kim, giúp tăng thu nhập và quảng bá hình ảnh quê hương, hướng tới sinh kế xanh – sạch – bền vững. Để tiếp tục phát huy thế mạnh lòng hồ thủy điện hơn nữa, xã Mường Kim xác định chiến lược rõ ràng trong giai đoạn tới.

Anh Lò Quyết Thắng, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Kim, tỉnh Lai Châu, nhấn mạnh rằng thủy sản lồng bè là một trong những sản phẩm chủ lực, quan trọng, có lợi thế cạnh tranh của xã. Do đó, trong thời gian tới sẽ tiếp tục đẩy mạnh thực hiện liên kết theo chuỗi giá trị, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Trên cơ sở đó, ngoài làm tốt việc rà soát, quy hoạch vùng nuôi trồng thủy sản lồng bè tập trung, an toàn dịch bệnh và bảo vệ môi trường, xã sẽ thu hút, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư phát triển công nghiệp chế biến nông, lâm, thủy sản trên địa bàn; kết nối các địa điểm, cảnh quan đẹp trong và ngoài địa bàn xã để kết hợp với du lịch, nâng cao dịch vụ.

Cùng với đó, tuyên truyền, vận động, khuyến khích, hỗ trợ các cơ sở nuôi trồng thủy sản áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn vào sản xuất, chế biến và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, từng bước xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu cho sản phẩm thủy sản lồng bè của xã. Duy trì, nâng cao hiệu quả hoạt động các Tổ cộng đồng, thực hiện đồng quản lý khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản trên địa bàn

Từ lợi thế lòng hồ thủy điện Bản Chát, Mường Kim đang viết nên câu chuyện mới về phát triển kinh tế – xã hội: xanh hơn, bền vững hơn và giàu bản sắc hơn. Người dân nơi đây đã biết “biến nước thành vàng”, biến mặt hồ mênh mông thành nguồn sinh kế vững chắc, đưa quê hương thoát nghèo, tiến tới khá giả. Để rồi giờ đây, Mường Kim hôm nay đang trở thành điểm sáng trong khai thác lợi thế vùng lòng hồ thủy điện – mô hình phát triển kinh tế xanh, hài hòa giữa con người và thiên nhiên, hứa hẹn tiếp tục vươn mình mạnh mẽ trong tương lai.