Các chuyên gia cho rằng đề xuất tăng kịch khung thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu của Bộ Tài chính trong bối cảnh hiện nay là không hợp lý, càng không hợp lý hơn với riêng mặt hàng xăng sinh học E5.
Theo đề xuất của Bộ Tài chính, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng tăng từ 3.000 đồng lên mức trần 4.000 đồng/lít.
Bộ trưởng Bộ Tài chính vừa thừa ủy quyền của Chính phủ ký Tờ trình gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) dự án Nghị quyết về biểuthuế bảo vệ môi trường (BVMT). Trong đó có nội dung đề xuất Quốc hội đồng ý cho tăng thuế BVMT đối với tất cả các mặt hàng xăng, dầu lên kịch khung.
Tăng kịch khung vẫn nói thấp
Theo đề xuất, mức tăng thuế cao nhất là dầu hỏa tăng 1.700 đồng/lít, mức tăng thấp nhất là dầu diesel tăng 500 đồng/lít. Mặt hàng xăng tăng thuế thêm 1.000 đồng/lít. Như vậy, đây cũng là lần đầu tiên, Chính phủ đề xuất UBTVQH cho đánh thuế BVMT ở mức cao nhất trong khung thuế suất hiện hành đối với tất cả các sản phẩm xăng, dầu. Đáng lưu ý, trong dự thảo đầu tiên, Bộ Tài chính không đề xuất tăng thuế BVMT đối với dầu hỏa nhưng tại dự thảo lần này, bộ đề xuất tăng hết trần cho phép.
Giải trình về lý do tăng thuế, cơ quan soạn thảo là Bộ Tài chính cho biết giá bán lẻ xăng, dầu ở Việt Nam đang ở mức thấp so với các nước có chung đường biên giới, trong ASEAN và châu Á. Giá xăng, dầu Việt Nam đứng vị trí 47 từ thấp đến cao trong tổng số 167 quốc gia (thấp hơn 120 nước); thấp hơn Lào 5.556 đồng/lít, Campuchia 3.745 đồng/lít, Trung Quốc 1.468 đồng/lít, Singapore 17.394 đồng/lít, Philippines 3.451 đồng/lít...
"Qua đánh giá thực hiện cho thấy mức thuế BVMT đối với một số hàng hóa đang ở mức thấp so với mức độ tác động đến môi trường khi sử dụng của các hàng hóa này. Cụ thể, xăng, dầu là sản phẩm có chứa nhiều chất gây ô nhiễm môi trường. Do đó, cần thiết điều chỉnh mức thuế BVMT đối với xăng, dầu nằm trong khung biểu thuế BVMT nhằm nâng cao hơn nữa trách nhiệm, nhận thức của tổ chức, cá nhân đối với môi trường, khuyến khích sử dụng tiết kiệm, sử dụng sản phẩm thay thế, thân thiện với môi trường", Bộ Tài chính lý giải.
Trong nội dung này, Bộ Tài chính còn viện dẫn thêm một nghiên cứu khoa học do TS. Huỳnh Thế Du, Giám đốc đào tạo Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, cung cấp tại một tọa đàm lấy ý kiến về dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế BVMT do UBTVQH tổ chức. Theo đó, nếu tính toán dựa trên mô hình ngoại tác tiêu cực và tính phi hiệu quả với chi phí ngoại tác tiêu cực đối với xăng được lấy theo đánh giá của một tổ chức uy tín của Mỹ thì mức thuế BVMT đối với xăng của Việt Nam cần phải điều chỉnh ở mức từ 10.000-20.000 đồng/lít (!?).
Tăng thu để "cõng" ngân sách
Bộ Tài chính bảo lưu quan điểm tăng thuế BVMT qua xăng, dầu để khuyến khích mọi tổ chức, cá nhân sử dụng tiết kiệm hàng hóa gây tác hại đến môi trường; khuyến khích việc sử dụng hàng hóa thân thiện với môi trường. Đồng thời việc tăng thuế còn phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội; bảo đảm lợi ích quốc gia trong điều kiện hội nhập sâu khi thực hiện cắt giảm dần thuế nhập khẩu theo các cam kết quốc tế.
Đặc biệt, Bộ Tài chính đưa ra mục đích tăng thuế là nhằm động viên hợp lý đóng góp của xã hội vào ngân sách nhà nước để thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội của đất nước, trong đó có nhiệm vụ chi cho BVMT. Theo bộ này, chính vì các mục đích "tốt đẹp" như trên mà bộ còn đề xuất tăng thuế đối với các mặt hàng than đá, dung dịch HCFC, túi ni-lông..., chứ không riêng xăng, dầu.
Tính toán của Bộ Tài chính cho thấy việc điều chỉnh mức thuế BVMT sẽ tác động đến CPI bình quân năm 2018 là khoảng 0,11%-0,15%. Đồng thời, sẽ góp phần tăng thu ngân sách nhà nước (NSNN) khoảng 15.189,2 tỉ đồng/năm, từ đó góp phần tạo thêm nguồn thu để thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, trong đó có các nhiệm vụ chi cho BVMT.
Bàn về cơ cấu ngân sách, một chuyên gia tài chính đưa ra số liệu năm 2017, Bộ Tài chính dự toán số thu thuế BVMT đạt 17.420 tỉ đồng nhưng năm 2018 số thu tăng vọt lên 48.804 tỷ đồng. Cùng với khó khăn trong tìm kiếm nguồn thu mới cho NSNN trước sức ép tăng chi tiêu, giải pháp ngắn hạn là vay nợ và tiến tới bắt buộc là tăng thuế gián thu trong thời gian tới như thuế BVMT, thuế giá trị gia tăng, tiêu thụ đặc biệt bởi các loại thuế này đang chiếm 50% nguồn thu NSNN. Trong thuế BVMT, xăng dầu chiếm tới 97%.
Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng thuế là lĩnh vực hết sức nhạy cảm đối với sản xuất, đời sống kinh tế - xã hội, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và tác động tới sự ổn định kinh tế vĩ mô. Do đó, việc điều chỉnh thuế phải hết sức thận trọng. "Nếu chỉ xét ở góc độ thu ngân sách trong quá trình cơ cấu ngân sách thì dễ nhất là tăng thuế nhưng cần phải đưa ra các giải pháp kiểm soát chi, tiết kiệm chi, chống nợ đọng thuế, chống thất thu thuế", ông Long lưu ý.
Xăng E5 cũng dính thuế?
Theo giải trình của Bộ Tài chính, một trong các lý do chính của việc tăng thu thuế BVMT là nhằm mục đích khuyến khích sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, nghịch lý là việc áp thuế ở mức cao và công thức tính thuế trên xăng E5 chưa thực sự phù hợp lại khiến cho mặt hàng này chưa thu hút được người tiêu dùng.
Theo quy định hiện nay, ưu đãi thuế BVMT đối với xăng E5 chỉ được áp dụng với phần ít ỏi là 5% ethanol có trong công thức xăng E5; còn lại 95% xăng RON 92 vẫn chịu thuế BVMT ở mức cao. Như vậy, với đề xuất tăng kịch khung thuế BVMT, mặt hàng xăng E5 cũng sẽ gánh mức tăng giá gần như tương đương với xăng khoáng. "Như thế, mục tiêu BVMT là lý do cho việc tăng thuế của Bộ Tài chính đã không đạt được", một chuyên gia kinh tế nói thẳng.
Theo Bộ Công Thương, Bộ Tài chính nên điều chỉnh cách tính thuế BVMT đối với xăng sinh học theo hướng đánh giá tổng thể tác động của mặt hàng này với môi trường. "Nếu chỉ ưu đãi thuế với 5% ethanol, còn 95% xăng RON 92 vẫn chịu thuế cao là cách tính cơ học, không nhìn nhận đúng giá trị của xăng sinh học, không tạo ra được giá thành cạnh tranh", đại diện Bộ Công Thương nói.
Nhiều ý kiến cho rằng nên loại bỏ xăng sinh học ra khỏi đề xuất tăng thuế BVMT lần này để hoàn thành được mục tiêu đưa xăng sinh học vào thị trường hiệu quả cũng như giảm bớt bức xúc của người dân khi đưa ra câu hỏi: "Tại sao xăng sinh học có tác dụng bảo vệ môi trường mà vẫn phải chịu thuế BVMT cao?".
Mức tăng thuế BVMT đối với xăng, dầu theo đề xuất:
. Xăng: Đề nghị tăng từ 3.000 đồng/lít lên mức trần 4.000 đồng/lít.
. Dầu diesel: Đề nghị tăng từ 1.500 đồng/lít lên mức trần 2.000 đồng/lít.
. Dầu ma dút, dầu nhờn: Đề nghị tăng từ 900 đồng/kg lên mức trần 2.000 đồng/kg.
. Dầu hỏa: Đề nghị tăng từ 300 đồng/lít lên mức trần 2.000 đồng/lít.
Theo đề xuất của Bộ Tài chính, thời hạn tăng thuế sẽ bắt đầu từ ngày 1/7/2018.
Không nên tăng thuế với mặt hàng thiết yếu
Trước thông tin tăng thuế BVMT với xăng, dầu, ông Nguyễn Văn Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, bày tỏ sự không đồng tình: "Thật sự khó khăn cho vận tải. Xu hướng tăng giá dầu thô đã quá rõ rồi mà còn tăng thuế nữa!".
Theo ông Thanh, với mức tăng thuế BVMT thêm 1.000 đồng/lít xăng sẽ gây khó khăn. Nếu tăng đến một mức độ nào đó thì doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh giá cước, dù việc tăng giá cước trong bối cảnh hiện nay là không dễ và cần phải có độ trễ. "Nếu giá nhiên liệu thế giới tăng cùng thời điểm tăng thuế xăng, dầu trong nước thì rất căng.
Đề nghị cơ quan tham mưu là Bộ Tài chính hết sức cẩn trọng về thời điểm tăng giá để không gây sốc cho vận tải bởi từ giá vận tải tăng sốc sẽ ảnh hưởng đến đầu vào của các ngành kinh tế khác sử dụng nhiên liệu", ông Nguyễn Văn Thanh cảnh báo.
Ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội, đặt câu hỏi: "Tất nhiên, phải thông cảm cho đề xuất tăng thuế BVMT vì thu ngân sách đang hụt nhưng mục tiêu kiềm chế lạm phát dưới 4% thì sao?". Theo ông Phú, dựa trên quan sát thị trường, có thể thấy mục tiêu kiềm chế lạm phát trong năm nay không phải dễ dàng thực hiện.
Ông chia sẻ mới đây, ông cùng đoàn công tác khảo sát ở Hải Dương đã ghi nhận tình trạng nông dân "kêu ca" giá thành chạy xăng cho máy nổ, máy bơm nước chi phí rất cao. Còn ngoài thị trường tiêu dùng, một số mặt hàng ăn uống, cắt tóc… đã tăng giá nhẹ hoặc không tăng giá nhưng giảm chất lượng.
"Nguyên nhân là bởi xăng, dầu đã đồng loạt tăng giá khá mạnh cách đây khoảng một tuần. Trong khi, đây là mặt hàng thiết yếu, ai cũng phải dùng, tác động đến mọi ngành sản xuất. Cuối cùng là trăm dâu đổ đầu tằm, người nghèo chịu hết. Bản thân tôi nhận lương chục triệu đồng/tháng cũng phải tiết kiệm mới đủ sống, công nhân vài triệu đồng sống thế nào mà còn tăng thuế?", ông Phú bức xúc.
Ông Phú góp ý phải tìm nguồn thu khác, giảm chi phí cho doanh nghiệp, không nên tăng thuế với mặt hàng thiết yếu.
(VNF) - Sau nhịp tăng mạnh kéo VN-Index vượt mốc 1.900 điểm, thị trường đang đứng trước giai đoạn quan trọng khi dòng tiền cần chứng minh khả năng lan tỏa rộng hơn thay vì chỉ tập trung vào nhóm vốn hóa lớn.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Đức Thông - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán SSI, dù được kỳ vọng trở thành kênh dẫn vốn trung – dài hạn cho nền kinh tế, thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn chưa phát huy hiệu quả, trong đó một nguyên nhân quan trọng là sự thiếu vắng các định chế đầu tư chuyên nghiệp. Điều này khiến dòng vốn phụ thuộc nhiều vào nhà đầu tư cá nhân, dễ biến động và khó tạo nền tảng phát triển bền vững cho thị trường.
(VNF) - VN-Index tăng hơn 10% trong tháng 4/2026, nhưng mức tăng này không phản ánh đầy đủ trải nghiệm của nhiều nhà đầu tư. Khi phần lớn đà tăng đến từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, lợi nhuận trên thị trường ngày càng phân hóa, buộc nhà đầu tư phải chọn lọc danh mục thay vì chỉ dựa vào xu hướng chung.
(VNF) - Công ty cổ phần Thủy điện Hương Sơn (HSM) – doanh nghiệp vận hành Nhà máy Thủy điện Hương Sơn tại Hà Tĩnh vừa công bố báo cáo tài chính quý I/2026. Kết quả cho thấy hoạt động kinh doanh cốt lõi tiếp tục ghi nhận tăng trưởng, song lợi nhuận sau thuế lại sụt giảm do tác động từ việc kết thúc các chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp.
(VNF) - Nhiều 'ông lớn' trong ngành chứng khoán rút khỏi sàn tiền số cho thấy sân chơi này không dành cho tất cả, đòi hỏi doanh nghiệp phải có tiềm lực tài chính khổng lồ, năng lực công nghệ vượt trội và khả năng quản trị rủi ro.
(VNF) - Theo ông Đinh Minh Trí, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân của MAS, trong bối cảnh lãi suất duy trì ở mức cao và giá dầu tăng, dòng tiền có xu hướng tập trung vào các nhóm ngành có khả năng hưởng lợi trực tiếp từ các yếu tố vĩ mô.
(VNF) - PV Oil ghi nhận lợi nhuận sau thuế quý I/2026 đạt gần 572 tỷ đồng, tăng gấp 22 lần so với cùng kỳ, nhờ hưởng lợi từ diễn biến giá dầu thuận lợi và hiệu quả kinh doanh cải thiện rõ rệt, qua đó sớm tiến sát kế hoạch lợi nhuận cả năm.
(VNF) - Sự gia tăng đồng loạt của các khoản chi đã vượt quá mức doanh thu mà Petrolimex kiếm được trong quý I. Kết quả, doanh nghiệp xăng dầu này lỗ thuần 493 tỷ đồng từ hoạt động kinh doanh. Lỗ sau thuế ghi nhận 662 tỷ đồng.
(VNF) - Sau hơn một thập kỷ mở cửa cho vốn ngoại, ngành dược Việt Nam đang chứng kiến một sự dịch chuyển về quyền sở hữu. Từ các khoản đầu tư chiến lược ban đầu, nhiều DN đầu ngành đã lần lượt rơi vào tay các tập đoàn nước ngoài, với quy mô giao dịch ngày càng lớn, có thương vụ lên tới hàng nghìn tỷ đồng.
(VNF) - Nhiều doanh nghiệp quyết định "nói không" với cổ tức trong kỳ ĐHĐCĐ thường niên năm 2026, bao gồm cả những đơn vị từng có chính sách cổ tức rất tốt cho cổ đông.
(VNF) - Sự rút lui của dòng tiền đã kéo theo làn sóng điều chỉnh tại nhóm năng lượng, khiến các mã PC1, REE, GEG, PVC rơi vào danh sách cổ phiếu giảm mạnh.
(VNF) - Thị trường chứng khoán Việt Nam thời gian gần đây xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý: nhiều cổ phiếu có thị giá rất thấp, thậm chí chỉ vài trăm đến vài nghìn đồng - tương đương một ly trà đá - nhưng lại chi trả cổ tức tiền mặt cao gấp nhiều lần giá đang giao dịch.
(VNF) - Rất nhiều người nghĩ rằng các quyết định tài chính lớn trong Big Tech Mỹ được đưa ra trong những phòng họp sang trọng, bởi những vị lãnh đạo với tầm nhìn thiên tài. Thực tế thì khác hẳn.
(VNF) - Sự phát triển nhanh của tiền mã hóa thúc đẩy nhiều quốc gia chuyển từ quan sát sang hành động, xây dựng pháp lý và tăng cường giám sát dòng tiền trên blockchain
(VNF) - Không chỉ cổ đông, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp tại mùa ĐHĐCĐ 2026 cũng thẳng thắn bày tỏ sự trăn trở khi giá cổ phiếu chưa phản ánh tương xứng kết quả kinh doanh và tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp.
(VNF) - Mùa công bố báo cáo tài chính quý 1/2026 khép lại với nhiều điểm sáng đáng chú ý, khi lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, số lượng doanh nghiệp đạt mức lợi nhuận trên 10.000 tỷ đồng đã tăng đáng kể.
(VNF) - Sau nhịp tăng mạnh kéo VN-Index vượt mốc 1.900 điểm, thị trường đang đứng trước giai đoạn quan trọng khi dòng tiền cần chứng minh khả năng lan tỏa rộng hơn thay vì chỉ tập trung vào nhóm vốn hóa lớn.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.