Thay đổi từ nhận thức và chiến thắng bằng ý chí tự lực: Lạng Sơn tạo nền giảm nghèo bền vững

Lấy nâng cao nhận thức người dân làm gốc

Phát biểu tại sự kiện "Chung tay vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau" mới đây, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn Trần Thanh Nhàn cho biết, trong những năm qua, mặc dù còn nhiều khó khăn do đặc thù là tỉnh miền núi, biên giới, điều kiện kinh tế - xã hội chưa đồng đều, song Lạng Sơn đã xác định công tác giảm nghèo là nhiệm vụ chính trị quan trọng, xuyên suốt, gắn chặt với bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bền vững.

Theo bà Trần Thanh Nhàn, UBND tỉnh Lạng Sơn đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, chương trình, kế hoạch giảm nghèo theo từng giai đoạn, từng năm, bảo đảm bám sát định hướng của Chính phủ và phù hợp với đặc điểm của từng vùng, từng nhóm đối tượng.

Trên cơ sở đó, tỉnh giao nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ban, ngành và địa phương trong việc tổ chức thực hiện các chính sách hỗ trợ đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo. Các chính sách được triển khai đồng bộ, từ hỗ trợ nhà ở, đất ở, đất sản xuất, vay vốn tín dụng, khám chữa bệnh, học tập đến đầu tư hạ tầng kinh tế - xã hội tại các thôn, xã và huyện nghèo.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn cho biết, một trong những điểm nhấn trong công tác giảm nghèo của tỉnh này là việc chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách, nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân. Thông qua các chương trình, phong trào thi đua như “Vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau”, chính quyền các cấp đã tích cực vận động, tuyên truyền để người dân hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, từ đó chủ động tham gia, thay đổi tư duy, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường vươn lên thoát nghèo.

Việc phổ biến chính sách không chỉ dừng lại ở truyền đạt thông tin, mà còn gắn với hướng dẫn cụ thể cách tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ, cách sử dụng vốn vay, phát triển sản xuất, cải thiện sinh kế. Qua đó, nhiều hộ nghèo đã có chuyển biến rõ rệt về nhận thức, không còn trông chờ, ỷ lại, mà chủ động tìm hướng đi phù hợp để cải thiện đời sống. Nhân dân ngày càng đồng thuận, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, tích cực tham gia các chương trình, dự án giảm nghèo tại địa phương.

Song song với công tác tuyên truyền, tỉnh Lạng Sơn cũng quan tâm bố trí nguồn lực để triển khai hiệu quả các chính sách giảm nghèo. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã bố trí hơn 1.149 tỷ đồng kế hoạch vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, tập trung hỗ trợ đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội tại các huyện nghèo, hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và các nhóm đối tượng yếu thế. Tỉnh đồng thời dành một phần ngân sách để thực hiện vốn đối ứng tín dụng, xây dựng hạ tầng cơ sở và các chính sách hỗ trợ đặc thù, bảo đảm sử dụng nguồn vốn đúng mục đích, đúng đối tượng.

Cùng với đó, phong trào huy động nguồn lực xã hội được triển khai sâu rộng, thu hút sự tham gia tích cực của các cấp, các ngành, doanh nghiệp và cộng đồng. Các hoạt động hỗ trợ, thăm hỏi, tặng quà, xây dựng nhà đại đoàn kết, cứu trợ nhân đạo được tổ chức thường xuyên, góp phần chia sẻ khó khăn với người nghèo, nhất là trong các dịp lễ, Tết và khi xảy ra thiên tai, biến đổi khí hậu. Phong trào “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát” được triển khai quyết liệt, mang lại hiệu quả rõ nét, giúp nhiều hộ nghèo, hộ cận nghèo có chỗ ở ổn định, an toàn.

Thông qua việc triển khai đồng bộ các chính sách và nâng cao nhận thức cho người dân, công tác giảm nghèo ở Lạng Sơn không chỉ dừng lại ở hỗ trợ trước mắt, mà từng bước tạo điều kiện để người dân chủ động vươn lên, xây dựng cuộc sống ổn định, bền vững hơn, bà Trần Thanh Nhàn cho hay.

Thành quả giảm nghèo từ thực tiễn

Từ cách làm bài bản, phù hợp thực tiễn, công tác giảm nghèo trên địa bàn tỉnh đã đạt nhiều kết quả rõ nét, tạo nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn cho biết, hàng chục nghìn hộ nghèo đã thoát nghèo, nhiều hộ vươn lên có cuộc sống trung bình, khá giả; nhiều địa bàn khó khăn từng bước cải thiện điều kiện sống và đạt chuẩn nông thôn mới. Các chính sách giảm nghèo và an sinh xã hội được thực hiện hiệu quả đã góp phần ổn định xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và nâng cao chất lượng đời sống của người dân.

Trong giai đoạn 2021-2025, hằng năm có trên 40.000 người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo với trên 10.000 người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo được hỗ trợ mức đóng BHYT và được chăm sóc tại các cơ sở y tế; trong giai đoạn, đã có trên 12.465 lượt hộ nghèo, 10.473 lượt hộ cận nghèo, 6.769 lượt hộ mới thoát nghèo được vay vốn; tạo việc làm cho trên 13.000 lao động; trên 36.300 công trình nước sạch, vệ sinh môi trường nông thôn đã được xây mới, sửa chữa cải tạo từ nguồn vốn tín dụng chính sách; trên 13.700 hộ gia đình sản xuất, kinh doanh tại vùng khó khăn đã được vay vốn, cho vay mua, xây mới, sửa chữa 861 căn nhà theo Nghị định số 28/2022/NĐ-CP, 889 căn nhà ở xã hội,…

Cùng với đó thực hiện phong trào thi đua “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát” thực hiện Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát năm 2025 trên địa bản tỉnh đã khởi công xây dựng, hoàn thành đưa vào sử dụng 6.508 nhà (trong đó: xây mới 3.840 nhà, sửa chữa 2.668 nhà) cho hộ người có công với cách mạng, gia đình chính sách, hộ nghèo, hộ cận nghèo, người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu.

Nhờ thực hiện đồng bộ các giải pháp, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn tỉnh đã giảm mạnh, từ 12,2% năm 2021 xuống còn 3,36% năm 2024. Kết quả này không chỉ phản ánh hiệu quả của chính sách, mà còn cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và ý thức vươn lên của người dân. Tuy nhiên, tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận nguy cơ tái nghèo vẫn còn hiện hữu, tỷ lệ giảm nghèo chưa đồng đều giữa các địa phương, đòi hỏi sự nỗ lực bền bỉ và lâu dài.

Nhiều mô hình, cách làm hiệu quả đã cho thấy tác động rõ nét của các chính sách giảm nghèo khi đi vào thực tiễn. Bà Đỗ Thị Đẩy, Khối Quảng Liên III, phường Lương Văn Tri, nhiều năm thuộc diện hộ nghèo, tuổi cao, thiếu vốn sản xuất, song nhờ sự hỗ trợ kịp thời của Nhà nước và ý chí vươn lên, đã từng bước ổn định cuộc sống, sửa sang nhà cửa. Khi kinh tế cải thiện, bà chủ động xin ra khỏi hộ nghèo, thể hiện tinh thần tự lực, tự cường.

Tương tự, ông Hoàng Văn Tiệp - Khối Tàng Khảm, phường Tam Thanh, được hỗ trợ cây giống hồi và kinh phí xây dựng nhà ở từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Tận dụng hiệu quả nguồn lực này, gia đình ông phát triển trồng rau sạch, chăn nuôi gia cầm, đến nay đã thoát cận nghèo, thu nhập ổn định hơn.

Ở khu vực nông thôn, nhiều hộ mạnh dạn chuyển đổi mô hình sản xuất. Ông Tiền Văn Phương - thôn Bản Bang, xã Tri Lễ, và ông Hoàng Văn Hải - thôn Khòn Hẩu, xã Văn Quan, đã vươn lên thoát nghèo nhờ phát triển chăn nuôi kết hợp trồng rừng, nuôi gia cầm, mang lại thu nhập ổn định. Đáng chú ý, dù còn khó khăn, ông Lương Văn Eng, thôn Nà Dài, xã Tân Văn, vẫn tự nguyện hiến đất xây dựng đường giao thông nông thôn, góp phần hoàn thiện hạ tầng địa phương.

Theo ông Hoàng Văn Chiều - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn, từ thực tiễn triển khai, tỉnh Lạng Sơn rút ra nhiều bài học quan trọng, trong đó nhấn mạnh vai trò lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất; đầu tư có trọng tâm, trọng điểm; hỗ trợ sinh kế gắn với nhu cầu thực tế của người dân; đặc biệt là nâng cao nhận thức, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường của người nghèo.

Cũng tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến khẳng định, giảm nghèo bền vững là chủ trương lớn, nhất quán và xuyên suốt của Đảng và Nhà nước, được cụ thể hóa thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia. Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều, mà còn phải hạn chế tái nghèo, nâng cao khả năng chống chịu của người dân trước các cú sốc kinh tế - xã hội và môi trường.

Thứ trưởng nhấn mạnh, truyền thống nhân văn tốt đẹp của dân tộc Việt Nam với tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái chính là nền tảng để các chương trình như “Chung tay vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau” lan tỏa sâu rộng và trở thành hành động tự giác của toàn xã hội. Giảm nghèo là trách nhiệm của Nhà nước, song sẽ không thể thành công nếu thiếu sự chung tay của doanh nghiệp, các tổ chức xã hội, các nhà hảo tâm và mỗi người dân.

Trong bối cảnh đất nước chịu tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai và biến động thị trường, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho rằng giảm nghèo bền vững cần gắn với phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh; gắn với sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, đào tạo nghề và chuyển giao khoa học - công nghệ. Việc Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2035 được đánh giá là quyết sách quan trọng, thể hiện tầm nhìn dài hạn trong bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bao trùm.

Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, những kết quả đạt được tại Lạng Sơn là minh chứng cho hiệu quả của chủ trương đúng đắn, cách làm phù hợp và sự chung sức, đồng lòng, của toàn xã hội trong công cuộc giảm nghèo bền vững.