Tổng giám đốc ACBS: TTCK cần chủ động ‘chuyển pha’ trước thềm nâng hạng

Nâng cấp nền tảng để đón giai đoạn mới

Năm Bính Ngọ 2026 không chỉ mở ra một giai đoạn phát triển mới của nền kinh tế, mà còn mang ý nghĩa đặc biệt với ngành chứng khoán khi đánh dấu 30 năm hình thành và phát triển. Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đứng trước yêu cầu phải củng cố vai trò là một thị trường mới nổi, nâng cao chất lượng hoạt động, tính ổn định, minh bạch và bền vững để tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Bước sang giai đoạn phát triển mới của cả nền kinh tế lẫn thị trường vốn, TTCK không chỉ cần mở rộng quy mô mà còn phải nâng cao chất lượng tăng trưởng. Điều này đồng nghĩa với việc các thành viên thị trường cũng phải chủ động “nâng cấp” để theo kịp tốc độ phát triển và đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của nhà đầu tư.

Trao đổi trong Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk Show), ông Nguyễn Đức Hoàn, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS), nhấn mạnh rằng trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, thị trường và các thành viên cần tiếp tục nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng tính ổn định và minh bạch.

“Giai đoạn nâng hạng và hậu nâng hạng đang đến rất gần, vì vậy theo tôi, TTCK Việt Nam cần chủ động ‘chuyển pha’ ngay từ bây giờ, thay vì chờ đến khi quyết định nâng hạng chính thức có hiệu lực”, ông Hoàn nhận định.

Ở cấp độ chính sách, Việt Nam đã có những bước chuẩn bị tương đối rõ nét. Cơ quan quản lý đang triển khai đề án nâng hạng thị trường; trong đó, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) rà soát lại các bộ chỉ số, chuẩn hóa quy trình giao dịch, thanh toán và công bố thông tin. Song song, Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài, qua đó giảm “ma sát” khi dòng vốn quốc tế tham gia sâu hơn vào thị trường.

Tuy nhiên, bên cạnh yếu tố kỹ thuật, chất lượng dòng vốn mới là vấn đề then chốt trong giai đoạn hội nhập sâu. Khi được nâng hạng, dòng tiền vào - ra sẽ nhanh và nhạy hơn với biến động toàn cầu. Do đó, Việt Nam cần thúc đẩy phát triển các quỹ đầu tư dài hạn trong nước như quỹ hưu trí, quỹ mở, ETF nội, nhằm tạo “lực đỡ” ổn định cho thị trường. Việc gia tăng vai trò của nhà đầu tư tổ chức, thay vì phụ thuộc quá lớn vào dòng tiền ngắn hạn, sẽ giúp thị trường vận hành bền vững hơn và hạn chế các cú sốc không cần thiết.

Cùng với đó, thị trường cần mở rộng và nâng cao chất lượng “hàng hóa”. Điều này bao gồm việc thúc đẩy niêm yết các doanh nghiệp lớn, đầu ngành, có quản trị minh bạch và đáp ứng các chuẩn mực ESG. Đồng thời, cần đẩy nhanh phát triển các sản phẩm mới như ETF theo ngành, phái sinh trên cổ phiếu đơn lẻ, trái phiếu doanh nghiệp niêm yết minh bạch và các công cụ phòng ngừa rủi ro. Khi hạ tầng, dòng vốn và hàng hóa cùng được nâng cấp, TTCK Việt Nam sẽ đủ nền tảng để tận dụng tối đa cơ hội từ nâng hạng và bước vào giai đoạn tăng trưởng chất lượng hơn trong dài hạn.

Mỗi thành viên thị trường phải tự nâng cấp

Trong giai đoạn chuẩn bị nâng hạng và hậu nâng hạng, sự “nâng cấp” của từng thành viên thị trường là yêu cầu tất yếu. Theo đại diện ACBS, nếu muốn theo kịp tốc độ phát triển và đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của nhà đầu tư, các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và doanh nghiệp niêm yết cần tiếp tục nâng cao năng lực quản trị và minh bạch theo chuẩn mực quốc tế.

Sự thay đổi này không chỉ dừng ở việc tuân thủ quy định, mà còn bao gồm hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ, chuẩn mực báo cáo tài chính và công bố thông tin kịp thời. Đồng thời, năng lực tài chính của các thành viên, đặc biệt là công ty chứng khoán, cần được củng cố để đáp ứng quy mô giao dịch lớn hơn và các nghiệp vụ phức tạp hơn trong tương lai.

Bên cạnh đó, chất lượng phục vụ nhà đầu tư sẽ trở thành yếu tố cạnh tranh then chốt. Nhà đầu tư trong giai đoạn mới không chỉ yêu cầu nền tảng giao dịch ổn định mà còn kỳ vọng các dịch vụ có chiều sâu như tư vấn đầu tư cá nhân hóa, quản lý danh mục, giải pháp đầu tư trọn gói và các công cụ phân tích dữ liệu hiện đại. Điều này đòi hỏi các tổ chức trung gian phải đầu tư mạnh hơn vào công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Theo ông Nguyễn Đức Hoàn, việc nâng hạng sẽ tạo tác động tích cực đáng kể đến tâm lý nhà đầu tư. Với nhà đầu tư trong nước, đây là sự ghi nhận cho quá trình cải cách thị trường suốt nhiều năm, qua đó củng cố niềm tin vào triển vọng tăng trưởng trung - dài hạn. Với nhà đầu tư nước ngoài, nâng hạng giúp Việt Nam bước vào danh sách phân bổ bắt buộc của nhiều quỹ đầu tư toàn cầu, đặc biệt là các quỹ theo bộ chỉ số FTSE Emerging Markets, qua đó cải thiện thanh khoản, chuẩn mực quản trị và mặt bằng định giá.

Ông Hoàn dự báo, đến tháng 9 khi quyết định nâng hạng chính thức có hiệu lực, dòng vốn ngoại nhiều khả năng sẽ tăng tốc rõ rệt, bao gồm các quỹ chủ động quy mô lớn và một phần vốn ETF chuẩn bị tái cơ cấu danh mục. Phần dòng vốn mạnh nhất, đặc biệt là các quỹ thụ động (ETF) theo bộ chỉ số FTSE Emerging Markets, có thể giải ngân mạnh sau khi nâng hạng chính thức được thực thi, thường rơi vào cuối năm 2026 hoặc đầu 2027.

Ước tính tổng dòng vốn liên quan đến câu chuyện nâng hạng có thể đạt 3-5 tỷ USD trong trung hạn, phân bổ theo nhiều đợt thay vì dồn dập tại một thời điểm. “Từ nay đến tháng 9 sẽ là giai đoạn tích lũy và đón đầu, với dòng vốn mang tính chọn lọc. Sau khi nâng hạng chính thức, năm 2027 mới là giai đoạn dòng vốn ngoại bền vững và có quy mô lớn hơn, khi Việt Nam được đưa vào ‘radar bắt buộc’ của nhiều quỹ toàn cầu. Khi đó, TTCK Việt Nam không chỉ hưởng lợi về thanh khoản mà còn được nâng tầm về chuẩn mực, định giá và vai trò trong danh mục đầu tư khu vực”, ông Hoàn cho biết.