Tranh cãi ngưỡng đánh thuế VAT hộ kinh doanh: 200 hay 350 triệu đồng?

Bộ Tài chính đề xuất 200 triệu đồng/năm

Ngưỡng doanh thu hàng hóa, dịch vụ của hộ và cá nhân kinh doanh phải nộp thuế giá trị gia tăng (VAT) là 100 triệu đồng/năm đã áp dụng trong 10 năm qua đã trở nên lạc hậu so với tình hình thực tế.

Kinh tế, thu nhập và chi tiêu sau 10 năm đã có sự thay đổi rất lớn. Do đó, mức chịu thuế VAT với người kinh doanh nhỏ lẻ cũng cần thay đổi cho phù hợp thực tế.

Vấn đề đáng quan tâm là mức chịu thuế VAT với người kinh doanh nhỏ lẻ là bao nhiêu để vừa đảm bảo không thất thu ngân sách vừa phù hợp thực tế cuộc sống và khuyến khích người kinh doanh nhỏ lẻ làm giàu chính đáng.

Bộ Tài chính vừa hoàn thiện lần 5 dự thảo Luật Thuế giá trị gia tăng sửa đổi, dự kiến sẽ trình Quốc hội thông qua kỳ họp khai mạc vào cuối tháng 10 tới.

Dự thảo đưa ra hai phương án liên quan đến ngưỡng doanh thu của hộ, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế VAT.

Với phương án 1, hàng hóa dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 200 triệu đồng trở xuống sẽ không chịu thuế VAT, tăng 50 triệu đồng so với nhiều lần đề xuất trước đây.

Nếu chỉ số giá tiêu dùng biến động trên 20%, Chính phủ trình Ủy ban thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức doanh thu phù hợp với biến động giá và tình hình thực tế.

Với phương án 2, mức doanh thu không tính thuế VAT do Chính phủ quy định.

Như vậy, ngưỡng doanh thu tính thuế VAT với hàng hóa, dịch vụ của hộ, cá nhân kinh doanh được Bộ Tài chính đề xuất là 200 triệu đồng/năm. Mức này tăng gấp đôi so với quy định hiện nay (100 triệu đồng một năm).

Nếu nâng doanh thu lên 200 triệu đồng/năm như đề xuất, ngưỡng doanh thu nộp thuế trung bình của hộ, cá nhân kinh doanh rơi vào khoảng 550.000 đồng/ngày.

Nếu đề xuất này được thông qua, sẽ là một tin vui đối với hàng triệu hộ kinh doanh trên toàn quốc. Bởi, thực tế, luật thuế hiện hành đang quy định cụ thể mức doanh thu thuế VAT là 100 triệu đồng/năm đã quá lạc hậu. Đó là chưa kể, theo luật hiện hành, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không được trừ chi phí bỏ ra mà tính thuế khoán theo tổng doanh thu nhận được. Theo đó, mỗi tháng hộ, cá nhân kinh doanh đạt doanh thu trên 12,5 triệu đồng, tương đương khoảng 400.000 đồng/ngày là đã phải đóng thuế.

Theo các chuyên gia, việc nâng ngưỡng chịu thuế cho hộ kinh doanh là rất cần thiết. Khi nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế thì số đông doanh nghiệp và các hộ kinh doanh cá thể không phải chịu thuế VAT sẽ nhiều hơn, đây là cơ hội để khu vực kinh tế này được lớn lên.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, hiện cả nước có khoảng 5,5 triệu hộ kinh doanh, mỗi năm đóng góp 30% GDP.

Địa phương muốn tăng lên 300-350 triệu đồng/năm

Nhiều người mong mỏi doanh thu nộp thuế VAT sớm được nâng cao hơn, không chỉ là 200 triệu đồng/năm như đề xuất mà cao hơn thế.

Góp ý cho dự thảo luật, nhiều địa phương đề nghị tăng mức chịu thuế VAT cho doanh thu của hộ, cá nhân kinh doanh.

TP Cần Thơ kiến nghị miễn thuế VAT cho doanh thu của hộ, cá nhân kinh doanh từ 350 triệu đồng/năm trở xuống. Với đề xuất trên, doanh thu trên 350 triệu đồng tương ứng với mức bình quân mỗi ngày trên 972.000 đồng thì người buôn bán nhỏ mới phải nộp thuế VAT.

Chung quan điểm ngưỡng doanh thu mà người buôn bán nhỏ phải nộp thuế VAT phải đảm bảo công bằng xã hội với người có thu nhập từ tiền lương, tiền công, tỉnh Quảng Ngãi đề nghị luật quy định miễn thuế VAT cho hộ, cá nhân có doanh thu dưới ngưỡng 300 triệu đồng/năm. Tức là doanh thu trên 300 triệu đồng/năm thì người kinh doanh buôn bán nhỏ lẻ mới phải nộp thuế VAT.

Theo tỉnh Quảng Ngãi, doanh thu là bao gồm giá vốn của hàng hóa. Với mức doanh thu và giá cả hàng hóa dịch vụ như hiện nay thì gần như tất cả hộ kinh doanh nhỏ lẻ đều thuộc diện lập bộ khoán thuế. Nếu trừ giá vốn chiếm 80% doanh thu thì không đảm bảo thu nhập sống tối thiểu của hộ kinh doanh.

Còn luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, cho rằng, với đặc thù hộ kinh doanh ở Việt Nam thường là hộ gia đình cùng làm, có khi 4 - 5 người hoặc hơn, ngưỡng chịu thuế nên ít nhất là 400 triệu đồng/năm mới có thể tính đúng, tính đủ và công bằng với họ vì hộ kinh doanh không được giảm trừ gia cảnh.

Tại phiên họp chuyên đề pháp luật do Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa tổ chức ngày 14/8, ông Lê Quang Mạnh, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội, cho biết cần quy định cụ thể mức doanh thu hàng năm trong luật, từ 200 hoặc 300 triệu đồng trở xuống thuộc đối tượng không chịu thuế VAT và giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức phù hợp.

Nêu ý kiến, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho biết "mức 200 triệu đồng thì thấp, nhưng 300 triệu đồng lại cao quá". Ông Thanh cho rằng, cơ quan soạn thảo có thể tính toán mức doanh thu dưới 250 triệu đồng một năm thì không tính thuế VAT. "Mức này ảnh hưởng tới số thu ngân sách không nhiều, sát thực tế", ông Thanh nói.

Trong khi đó, ông Lê Tấn Cận - Thứ trưởng Tài chính cho biết cơ quan soạn thảo đề xuất giao Chính phủ quy định cụ thể mức doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh để linh hoạt. Chẳng hạn, trường hợp nâng ngưỡng doanh thu lên 200 triệu hoặc 300 triệu đồng một năm thì sẽ loại được bao nhiêu hộ kinh doanh không chịu thuế, ảnh hưởng thế nào tới thu ngân sách.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải yêu cầu Bộ Tài chính tiếp tục rà soát, thống nhất với cơ quan thẩm tra để hoàn thiện dự thảo luật, trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp dự kiến vào tháng 10.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu xây dựng mức doanh thu không chịu thuế là 200 triệu đồng/năm thì sẽ có khoảng trên 620.000 hộ kinh doanh sẽ không phải nộp thuế. Còn nếu tính theo mức 300 triệu đồng thì sẽ có hơn 734.000 hộ kinh doanh được thụ hưởng.

Bộ Tài chính cũng cho biết với phương án tăng mức doanh thu chịu thuế VAT lên 200 triệu hoặc 300 triệu đồng dự kiến sẽ giảm thu ngân sách khoảng 2.630 tỷ đồng với ngưỡng 200 triệu đồng hoặc 6.383 tỷ đồng với ngưỡng 300 triệu đồng.