TT Trump 'bật đèn xanh' bán chip: Đối đầu công nghệ Mỹ - Trung 'hạ nhiệt'?

Tổng thống Donald Trump hôm thứ Hai tuyên bố sẽ dỡ bỏ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với dòng chip H200 của Nvidia sang Trung Quốc.

Quyết định này đánh dấu một sự đảo ngược đáng chú ý trong chuỗi các biện pháp hạn chế công nghệ vốn đã trở thành tâm điểm của cuộc đối đầu thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Chip H200 – dòng chip AI mạnh thứ hai trong danh mục của Nvidia, giữ vai trò then chốt trong việc xử lý các tác vụ trí tuệ nhân tạo, từ huấn luyện mô hình đến vận hành hệ thống. Đây là loại chip đã trở thành hàng hóa chiến lược trong cạnh tranh công nghệ toàn cầu.

Tuy nhiên, trong thông báo của mình, ông Trump nhấn mạnh rằng những “siêu chip” Blackwell và dòng Rubin thế hệ tiếp theo của Nvidia sẽ không nằm trong diện được phép xuất khẩu.

Nvidia – tâm điểm của cuộc đua AI toàn cầu

Trong bài đăng thông báo quyết định, Trump cho biết: “Tôi đã thông báo với Chủ tịch Tập của Trung Quốc rằng Mỹ sẽ cho phép Nvidia vận chuyển các sản phẩm H200 tới những khách hàng được phê duyệt tại Trung Quốc và các quốc gia khác, trong phạm vi bảo đảm an ninh quốc gia mạnh mẽ. Chủ tịch Tập đã phản hồi tích cực”.

Thông tin này cho thấy sự trao đổi trực tiếp ở cấp cao nhất giữa Washington và Bắc Kinh xoay quanh lĩnh vực công nghệ – một mặt trận chiến lược không kém gì thương mại hay an ninh.

Tổng thống Trump cũng đề cập rằng 25% doanh thu từ các thương vụ chip H200 có thể sẽ được chuyển về ngân khố Mỹ – một gợi ý cho thấy chính quyền muốn hưởng lợi tài chính từ việc nới lỏng hạn chế.

Nvidia hiện là công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới và đồng thời là nhà sản xuất chip AI dẫn đầu. Thành công bùng nổ của hãng trong vài năm trở lại đây phản ánh nhu cầu tăng mạnh đối với các mô hình trí tuệ nhân tạo quy mô lớn – lĩnh vực cần sức mạnh tính toán khổng lồ.

Nhưng cũng chính sự thống trị này đã đặt Nvidia vào trung tâm của cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc: ai sở hữu được năng lực chip AI mạnh nhất sẽ nắm lợi thế vượt trội trong cả kinh tế lẫn quân sự.

Việc Mỹ kiểm soát chặt chẽ chip bán cho Trung Quốc từ cuối năm 2022 đã khiến nhiều doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc bị giới hạn nghiêm trọng. Quyết định mới của ông Trump vì thế được xem là một “sự nới lỏng có điều kiện”.

Ngay sau thông báo của Trump, Nvidia phát đi tuyên bố: “Chúng tôi hoan nghênh quyết định của Tổng thống Trump, cho phép ngành công nghiệp chip Mỹ cạnh tranh, hỗ trợ việc làm có thu nhập cao và thúc đẩy sản xuất trong nước. Việc mở bán H200 cho khách hàng thương mại được Bộ Thương mại thẩm định kỹ càng là một bước đi cân bằng, có lợi cho nước Mỹ”.

Phản ứng tích cực từ Nvidia không có gì bất ngờ, bởi Trung Quốc từng là một trong những thị trường lớn nhất của hãng trước khi lệnh hạn chế được áp đặt. Việc mở lại cánh cửa – dù hẹp – sẽ giúp tập đoàn duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh nhu cầu chip toàn cầu ngày càng khốc liệt.

Ông Trump cho biết Bộ Thương mại Mỹ đang hoàn thiện cơ chế tương tự cho các hãng chip lớn khác như AMD và Intel.

“AMD đánh giá cao sự lãnh đạo của Tổng thống Trump trong việc tìm ra hướng đi hợp lý cho chính sách xuất khẩu, cho phép các công ty Mỹ cạnh tranh toàn cầu. Quyết định này củng cố năng lực cạnh tranh của Mỹ, hỗ trợ việc làm giá trị cao và thúc đẩy đầu tư vào ngành bán dẫn”, AMD ngay lập tức gửi lời cảm ơn.

Intel chưa đưa ra bình luận, nhưng tập đoàn này vốn đã có nhiều thỏa thuận mới với chính quyền Trump trong năm nay, trong đó có một cam kết gây chú ý khi Washington cho biết sẽ nắm 10% cổ phần của Intel – một động thái hiếm thấy đối với tập đoàn công nghệ tư nhân lớn.

Quyết định mới cũng nằm trong chuỗi thỏa thuận mà Trump đã ký với các nhà sản xuất chip từ đầu năm. Trước đó, Nvidia và AMD đã đồng ý trả 15% doanh thu từ chip bán sang Trung Quốc cho chính phủ Mỹ nếu muốn được xuất khẩu trong một số khuôn khổ kiểm soát.

Mức 25% vừa được Trump đề cập cho dòng H200 cho thấy Nhà Trắng mong muốn các tập đoàn chip phải “chia sẻ lợi ích” khi khai thác thị trường Trung Quốc – vốn bị coi là rủi ro chiến lược nhưng lại có giá trị thương mại khổng lồ.

Chính sách này vừa cho phép Mỹ kiểm soát mức độ tiếp cận của Trung Quốc với công nghệ AI, vừa bảo đảm ngân sách thu về một phần đáng kể từ hoạt động xuất khẩu.

Tương lai thị trường chip: Vẫn còn nhiều ngã rẽ

Trong các phát biểu gần đây, ông Trump nhắc nhiều lần rằng Mỹ "phải thắng trong cuộc đua AI toàn cầu". Song chính quyền của ông cũng nhận ra rằng việc thắt chặt quá mức các quy định xuất khẩu có thể làm suy yếu ngành chip Mỹ – vốn đang phải cạnh tranh quyết liệt với các tập đoàn châu Á.

Việc cho phép xuất khẩu có chọn lọc những loại chip cận cao cấp như H200 được cho là cách để Mỹ vừa duy trì thế kiểm soát, vừa không “tự làm tổn thương” nền công nghiệp trong nước.

Mặc dù động thái của Trump có thể mang lại lợi ích thương mại đáng kể cho Nvidia và các công ty chip Mỹ, câu hỏi lớn đặt ra là Trung Quốc sẽ phản ứng thế nào.

Bắc Kinh nhiều khả năng xem đây là một tín hiệu tích cực, dù còn dè dặt, bởi những dòng chip mạnh nhất – Blackwell và Rubin – vẫn bị cấm. Điều đó có nghĩa là Mỹ vẫn giữ lại công nghệ lõi để bảo đảm lợi thế cạnh tranh trong cuộc đua AI.

Trong khi đó, ngành công nghệ toàn cầu sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ các quyết định tiếp theo từ Washington, đặc biệt là việc triển khai cơ chế “xuất khẩu có điều kiện” và mức chia sẻ doanh thu cho chính phủ Mỹ.

Việc Trump bật đèn xanh cho xuất khẩu Nvidia H200 sang Trung Quốc có thể được xem là bước ngoặt trong cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung. Nhưng đây không phải sự nhượng bộ hoàn toàn; mà là một động thái được tính toán nhằm cân bằng lợi ích kinh tế, an ninh quốc gia và áp lực cạnh tranh toàn cầu.

Nvidia, AMD và các tập đoàn Mỹ sẽ được hưởng lợi lớn. Trung Quốc sẽ có thêm công cụ để thúc đẩy AI. Còn Mỹ, nhờ những thỏa thuận ràng buộc doanh thu, sẽ vẫn giữ vai trò chủ động trong trò chơi quyền lực công nghệ.

Trong bối cảnh cuộc đua AI chưa có hồi kết, chính sách này nhiều khả năng chỉ là một chương mới, không phải dấu chấm hết, trong cuộc đối đầu công nghệ lớn nhất thế kỷ 21.