Bắt tay Elon Musk và Jensen Huang, Saudi Arabia muốn thành trung tâm AI hàng đầu thế giới

Saudi Arabia đang đẩy mạnh các mối quan hệ với những công ty trí tuệ nhân tạo hàng đầu của Mỹ, công bố hàng loạt liên doanh trị giá hàng tỷ USD. Những động thái này diễn ra trong bối cảnh Thái tử Mohammed bin Salman có chuyến thăm Mỹ đầu tiên sau nhiều năm, mang theo tham vọng đưa vương quốc trở thành trung tâm AI hàng đầu thế giới.

Kết nối những nhân vật quyền lực nhất thế giới công nghệ

Tại Diễn đàn Đầu tư Mỹ – Saudi ở Washington hôm thứ Tư, Humain, công ty AI được hậu thuẫn bởi Quỹ Đầu tư Công (PIF) của Saudi Arabia, công bố loạt thỏa thuận hợp tác với các tên tuổi công nghệ lớn của Mỹ, gồm xAI, Cisco, AMD và Qualcomm. Đây là bước tiến mới nhất trong chiến lược đa dạng hóa nền kinh tế, giảm phụ thuộc vào dầu mỏ và gắn kết sâu hơn với hệ sinh thái công nghệ Mỹ.

Cuộc đua AI toàn cầu đang tạo áp lực lớn đối với các công ty Mỹ: họ cần nhiều vốn hơn, cần diện tích để xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ, và cần nguồn năng lượng rẻ để vận hành chúng. Đó là ba yếu tố mà Saudi Arabia có thể cung cấp gần như vô hạn.

Đối với Riyadh, đây là cơ hội vàng để chứng minh vị thế mới của quốc gia trong nền kinh tế toàn cầu. Còn với các tập đoàn Mỹ, Saudi Arabia là lời giải cho những bài toán hóc búa về mở rộng hạ tầng AI – đặc biệt trong bối cảnh lo ngại Trung Quốc có thể vượt lên về năng lực cung cấp năng lượng cho các hệ thống AI quy mô lớn.

Tại sự kiện, Elon Musk công bố xAI sẽ xây dựng một trung tâm dữ liệu khổng lồ tại Saudi Arabia cùng với Humain. Cơ sở này có công suất lên tới 500 megawatt – trở thành trung tâm xử lý dữ liệu quy mô lớn đầu tiên của xAI ngoài lãnh thổ Mỹ. Thỏa thuận cũng bao gồm việc triển khai chatbot Grok trên toàn quốc Saudi Arabia.

“Tương lai của trí tuệ nhân tạo sẽ được xây dựng thông qua sức mạnh tính toán khổng lồ và hiệu quả kết hợp với các mô hình AI tiên tiến nhất,” Musk nhấn mạnh trong phát biểu tại diễn đàn.

Trung tâm dữ liệu này sẽ sử dụng chip của Nvidia - công ty hiện thống trị thị trường phần cứng dành cho AI. Nhà sáng lập Jensen Huang cũng có mặt tại buổi thảo luận, ngồi cạnh Musk và Bộ trưởng Truyền thông & CNTT Saudi Arabia Abdullah Alswaha. Tuy nhiên, các bên không tiết lộ sâu hơn về quy mô, thời gian hay cơ chế vận hành của thỏa thuận.

Bộ trưởng Alswaha mô tả sự hợp tác này như một bước đi chiến lược nhằm biến Saudi Arabia thành một hệ sinh thái AI hàng đầu, đồng thời nhấn mạnh mối quan hệ đang ngày càng gắn kết với Mỹ.

“Đây chính là cách chúng tôi biến lời nói thành hành động ở Saudi Arabia, trong quan hệ đối tác với Hoa Kỳ,” ông phát biểu. “Hôm qua, Tổng thống và Hoàng thái tử đã công bố khuôn khổ chiến lược về AI. Hôm nay, chúng tôi tăng tốc cùng Elon và Jensen - cảm ơn vì những cơ hội này.”

Theo Bloomberg, Mỹ đang chuẩn bị phê duyệt những hợp đồng bán chip AI tiên tiến đầu tiên cho Humain - bước đi đánh dấu sự tin tưởng ngày càng tăng giữa hai chính phủ trong lĩnh vực nhạy cảm này.

Cũng tại chương trình, Bộ trưởng Alswaha thông báo về trung tâm dữ liệu mới của Amazon Web Services với công suất 100 megawatt và "tham vọng nâng lên 1 gigawatt". Cơ sở này cũng sẽ sử dụng hạ tầng tăng tốc AI của Nvidia, cho thấy vai trò trung tâm của công ty Mỹ trong toàn bộ hệ sinh thái tính toán hiệu năng cao toàn cầu.

Trong thông cáo báo chí, AWS cho biết họ dự định “cung cấp, triển khai và vận hành tới 150.000 bộ tăng tốc AI” tại Riyadh, biến thủ đô Saudi thành một trong những điểm tập trung năng lực tính toán AI lớn nhất khu vực.

Cuộc đua hạ tầng AI: Mỹ lo ngại Trung Quốc, Saudi tìm lại vị thế

Sự bùng nổ của AI đang thúc đẩy nhu cầu xây dựng các trung tâm dữ liệu siêu lớn. Mỹ hiện là quốc gia có nhiều dự án nhất, bao gồm Colossus - trung tâm dữ liệu hàng tỉ USD của xAI tại Memphis. Nhưng các chuyên gia cảnh báo Mỹ có thể bị Trung Quốc vượt lên về sản xuất năng lượng, yếu tố cốt lõi để duy trì hoạt động của các thuật toán AI ngày càng phức tạp.

Saudi Arabia, với lợi thế diện tích rộng lớn, khí hậu phù hợp cho năng lượng mặt trời và hệ thống điện giá rẻ, được xem như đối tác lý tưởng. Quốc gia này đã và đang đầu tư hàng chục tỷ USD vào năng lượng tái tạo, vừa để phục vụ nhu cầu nội địa, vừa để cung cấp cho các dự án công nghệ cao như AI.

Dòng vốn đầu tư mạnh mẽ vào AI và công nghệ Mỹ còn mang ý nghĩa chính trị quan trọng đối với Thái tử Mohammed bin Salman. Trong nhiều năm, ông bị xem là “kẻ bị gạt bỏ” trên trường quốc tế sau vụ nhà báo Jamal Khashoggi bị sát hại năm 2018 - vụ việc khiến Tổng thống Joe Biden từng tuyên bố sẽ biến ông thành “pariah”.

Nhưng chuyến thăm Nhà Trắng lần này và vai trò ngày càng nổi bật của Saudi Arabia trong nền kinh tế công nghệ Mỹ đang phần nào giúp Thái tử củng cố lại hình ảnh của mình.

Trong cuộc hội đàm tại Phòng Bầu dục, ông tuyên bố Saudi Arabia sẽ đầu tư tới 1.000 tỷ USD vào Mỹ - tăng mạnh so với con số 600 tỷ USD được công bố hồi tháng 5. Tuyên bố này thậm chí khiến Tổng thống Donald Trump, người đang có mặt tại buổi gặp, tỏ ra bất ngờ.

“Ông đang nói với tôi rằng 600 tỷ USD giờ sẽ tăng lên 1.000 tỷ?” Trump hỏi lại Thái tử. “Tốt. Tôi rất thích điều đó.”

Dù chưa rõ lộ trình thời gian để hiện thực hóa cam kết đầu tư khổng lồ này, thông điệp từ Riyadh rất rõ ràng: Saudi Arabia muốn trở thành đối tác chiến lược không thể thiếu trong kỷ nguyên AI toàn cầu.

Những thỏa thuận vừa công bố mới chỉ là phần nổi của một chiến lược dài hơi: Saudi muốn trở thành “trạm nén dữ liệu” của thế giới AI, đồng thời dùng công nghệ để củng cố ảnh hưởng địa chính trị.

Về phía Mỹ, các công ty công nghệ lớn nhất đang nhìn thấy ở Saudi Arabia một nguồn lực thiết yếu - nơi họ có thể mở rộng nhanh hơn, rẻ hơn và ít rủi ro hơn so với việc phát triển toàn bộ hạ tầng trong nước.

Sự kết nối giữa những nhân vật quyền lực nhất thế giới công nghệ - Elon Musk, Jensen Huang - và giới lãnh đạo Saudi cho thấy tương lai của ngành AI sẽ không còn chỉ là câu chuyện của Thung lũng Silicon, mà là cuộc chơi mang tính toàn cầu, nơi năng lượng, chính trị và công nghệ hòa quyện chặt chẽ hơn bao giờ hết.