Apple tròn 50 tuổi và 5 câu hỏi sống còn định hình tương lai

Khi Apple kỷ niệm 50 năm thành lập, công ty từng định nghĩa lại ngành điện tử tiêu dùng với iPod và thay đổi hoàn toàn hành vi người dùng với iPhone đang đứng trước hàng loạt câu hỏi chiến lược. Sau nửa thế kỷ phát triển, Apple không còn là kẻ thách thức mà đã trở thành một “đế chế” công nghệ toàn cầu và chính vị thế đó khiến mọi bước đi tiếp theo trở nên nhiều khó khăn hơn.

Apple lần đầu trở thành công ty giá trị nhất thế giới vào năm 2011 khi vượt qua Exxon Mobil và trong phần lớn thập kỷ sau đó thường xuyên giữ vị trí dẫn đầu, đôi lúc bị Alphabet hoặc Microsoft vượt qua. Hiện tại, Apple đứng thứ hai sau Nvidia - công ty đã bứt phá nhờ nằm ở trung tâm làn sóng trí tuệ nhân tạo.

Từ đầu năm 2026, cổ phiếu Apple giảm gần 7%, mức giảm mạnh hơn chỉ số S&P 500, sau khi công ty cũng hoạt động kém hơn thị trường trong năm trước.

Trí tuệ nhân tạo có lẽ là dấu hỏi lớn nhất. Dù Apple vẫn thống trị thị trường smartphone Mỹ và mảng dịch vụ tạo ra hơn 100 tỷ USD doanh thu mỗi năm, hãng vẫn chưa tạo được dấu ấn lớn trong AI, trong khi các đối thủ đang chi hàng trăm tỷ USD để xây dựng hạ tầng. Siri phát triển chậm, dù Apple cho biết sẽ có bản nâng cấp trong năm nay.

Lịch sử ban đầu của Apple, được định hình bởi Steve Jobs, giờ đã bước vào một thế giới mới: iPhone chỉ nâng cấp dần dần trong khi công nghệ xung quanh đang thay đổi mang tính thế hệ. CEO Tim Cook, người tiếp quản Apple trước khi Jobs qua đời năm 2011, đã 65 tuổi. Ông bác bỏ tin đồn nghỉ hưu, nói rằng không thể tưởng tượng cuộc sống không có Apple. Nhưng dù Cook còn tại vị hay không, Apple vẫn phải đối mặt với những câu hỏi chiến lược lớn khi bước vào nửa thế kỷ thứ hai.

Khoảnh khắc “iPhone tiếp theo” sẽ đến từ đâu?

Apple hiện có khoảng 2,5 tỷ thiết bị đang hoạt động trên toàn cầu, nền tảng khổng lồ giúp hãng kiếm tiền từ ứng dụng và dịch vụ. Tuy nhiên, Phố Wall vẫn chờ đợi một bước đột phá mới. Dự án Apple Car đã bị hủy, Vision Pro vẫn là sản phẩm ngách. Phần cứng AI được xem là hướng đi tiếp theo, có thể dưới dạng thiết bị đeo, robot, điện toán không gian hoặc thứ gì đó hoàn toàn mới.

Các chuyên gia cho rằng câu hỏi lớn nhất là “điều gì đến sau iPhone”. Những danh mục hiện tại đã trưởng thành và phần lớn tăng trưởng đến từ AI. Báo cáo đầu năm cho biết Apple đang tăng tốc phát triển ba thiết bị đeo AI xoay quanh Siri: kính thông minh, một thiết bị dạng dây đeo cổ và AirPods tích hợp camera.

Nhiều nhà phân tích dự đoán kính thông minh là ứng viên sáng giá nhất. Tuy nhiên, không ít người hoài nghi rằng ngay cả những sản phẩm như điện thoại gập hay Siri mới cũng khó tạo ra “khoảnh khắc iPhone” thứ hai. Apple được kỳ vọng dẫn dắt người dùng bước vào kỷ nguyên AI, tương tự như cách hãng từng làm với iMac sau chiến dịch “Think Different” năm 1997. Thị trường đang chờ một nguồn năng lượng đổi mới tương tự từ Apple.

Ai sẽ kế nhiệm Tim Cook?

Dù Tim Cook nói chưa nghĩ đến nghỉ hưu, nhiều nguồn tin cho rằng ông đã bắt đầu mệt mỏi. John Ternus, người đứng đầu phần cứng, được xem là ứng viên sáng giá. Ternus gia nhập Apple chỉ bốn năm sau khi tốt nghiệp ngành cơ khí và hiện giám sát các nhóm phát triển iPhone, iPad, Mac, Apple Watch, AirPods và Vision Pro.

Người kế nhiệm Cook sẽ phải đối mặt với chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp do căng thẳng địa chính trị, thuế quan và tình trạng thiếu bộ nhớ liên quan đến nhu cầu chip AI tăng vọt. Thập kỷ tới được dự báo sẽ biến động mạnh, khi cách người dùng tương tác với công nghệ thay đổi sâu sắc nhờ AI tạo sinh.

Một số nhà phân tích cho rằng lãnh đạo tương lai cần thiên về kỹ thuật và sản phẩm, thay vì chỉ tối ưu vận hành như thời Cook. Ngoài ra, người kế nhiệm cũng phải có khả năng xử lý quan hệ với chính phủ, lĩnh vực mà Cook đã thể hiện vai trò quan trọng trong nhiều năm.

Apple sẽ xử lý “bài toán Trung Quốc” thế nào?

Trung Quốc là thị trường quan trọng cả về sản xuất lẫn tiêu thụ. Tuy nhiên, đây cũng là khu vực nhiều biến động do tranh chấp thương mại Mỹ - Trung. Năm tài chính 2025, doanh thu Apple tại khu vực Đại lục đạt 64,4 tỷ USD, giảm 11% trong hai năm. Tuy vậy, quý cuối năm lại ghi nhận sự phục hồi mạnh với doanh số iPhone tăng cao.

Các công ty nội địa như Xiaomi và Huawei tạo áp lực cạnh tranh lớn. Đồng thời, Apple cảnh báo thuế quan và căng thẳng địa chính trị có thể làm tăng chi phí và buộc tái cấu trúc hoạt động. Công ty đã chi hơn 3 tỷ USD vì thuế quan kể từ khi chính sách thương mại mới được áp dụng.

Apple đang chuyển một phần sản xuất sang Ấn Độ và Việt Nam, nhưng Trung Quốc vẫn là mắt xích quan trọng. Ngoài ra, AI tại Trung Quốc cũng là thách thức khi Apple Intelligence phải sử dụng các công cụ nội địa để tuân thủ quy định kiểm duyệt.

Thiết bị Apple có mang lại trải nghiệm AI hấp dẫn?

Thiếu chiến lược AI rõ ràng khiến Apple chịu áp lực phải chứng minh rằng các tính năng AI trên thiết bị đủ hấp dẫn để thúc đẩy nâng cấp. Đầu năm, Apple hợp tác với Google để hỗ trợ các tính năng AI, bao gồm Siri mới, dựa trên Gemini và công nghệ đám mây.

Khác với Microsoft, Google hay Amazon, Apple không có hạ tầng cloud quy mô lớn và luôn tránh chi tiêu vốn khổng lồ. Nhưng người dùng hiện kỳ vọng trải nghiệm AI tiên tiến, buộc Apple phải chứng minh năng lực đáp ứng.

Apple có lợi thế là hệ sinh thái khách hàng trung thành. Thách thức là tăng giá trị cho khách hàng hiện tại và thu hút người dùng mới. Hiện tại, AI chưa khiến người dùng đổi điện thoại, nhưng điều này có thể thay đổi. Quan hệ đối tác với các công ty khác được xem là cách nhanh nhất để cải thiện Siri và các tính năng AI, nhưng vẫn còn câu hỏi về việc AI sẽ định hình bản sắc Apple ra sao.

Apple có giữ được hình ảnh thương hiệu cao cấp?

iPhone vẫn tạo doanh thu lớn nhất, nhưng mảng dịch vụ - App Store, iCloud, Apple Music, Apple Pay, đóng góp lợi nhuận chính. Apple đã mở rộng quảng cáo trong App Store và Maps, đồng thời ra mắt máy tính giá rẻ MacBook Neo và dừng Mac Pro cao cấp.

Các sản phẩm giá thấp giúp tăng người dùng và mở rộng dịch vụ, nhưng cũng đặt ra nguy cơ làm loãng hình ảnh cao cấp. Apple phải cân bằng giữa mở rộng thị trường và duy trì vị thế thương hiệu.

Quảng cáo là phép thử khác. Đây là mô hình giúp Google và Meta phát triển mạnh, nhưng Apple từng tránh. Việc đẩy mạnh quảng cáo có thể thay đổi trải nghiệm người dùng, điều Apple luôn đặt lên hàng đầu. Công ty phải cân nhắc kỹ vì triết lý cốt lõi của Apple là ưu tiên người dùng.

Trong nhiều năm, Apple đôi lúc bị cho là thiếu đột phá ở các thế hệ iPhone mới, nhưng hệ sinh thái vẫn đủ mạnh để giữ chân người dùng. Tuy nhiên, câu hỏi lớn là Apple có thể duy trì điều đó bao lâu. Nửa thế kỷ đầu tiên của Apple được định nghĩa bởi các sản phẩm cách mạng. Nửa thế kỷ tiếp theo có thể được định nghĩa bởi cách công ty thích nghi với AI, địa chính trị và thị trường trưởng thành.

Tương lai Apple phụ thuộc vào việc trả lời năm câu hỏi lớn: sản phẩm đột phá mới, lãnh đạo kế nhiệm, chiến lược Trung Quốc, trải nghiệm AI và bảo vệ thương hiệu cao cấp. Câu trả lời cho những câu hỏi này sẽ quyết định liệu Apple có tiếp tục định hình ngành công nghệ, hay chỉ đơn giản là theo kịp cuộc chơi.