“Bây giờ bạn đang chứng kiến nhiều quốc gia giảm bớt giao dịch bằng USD vì chúng tôi đã ép buộc họ làm như vậy. Và điều này còn vượt xa cả Nga, Trung Quốc và Iran”, người nắm giữ nền tảng mạng xã hội X (trước đây là Twitter) đã tuyên bố trong một buổi phỏng vấn đầu tuần qua.
Vị tỷ phú đề cập tới quá trình các nước chuyển đổi sang giao dịch bằng tiền tệ quốc gia, đặc biệt là các nước trong nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS (gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi). Ông nhấn mạnh rằng sự thay đổi này không phải là quyết định tự nguyện của các nước này mà là sự cần thiết buộc họ phải làm do các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Moscow liên quan đến Ukraine.
“Các nước như Brazil hay Ấn Độ vẫn muốn giao dịch với Nga. Họ không thể làm điều đó bằng USD, vì vậy họ buộc phải phi USD hóa các giao dịch của mình, do đó làm suy yếu sức mạnh của đồng USD trên thế giới”, ông Musk nhấn mạnh thêm.
Việc vũ khí hóa đồng USD đã khiến nhiều quốc gia phải tìm kiếm các giải pháp thay thế, đặc biệt sau khi các lệnh trừng phạt đã cô lập Nga khỏi hệ thống tài chính phương Tây một cách hiệu quả.
Đồng USD vẫn luôn là đồng tiền dự trữ chính và là kênh dẫn cho hoạt động kinh doanh quốc tế kể từ khi Mỹ nổi lên như một cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới sau Thế chiến thứ hai. Thuật ngữ “phi USD hóa” đề cập đến quá trình thoát khỏi sự phụ thuộc của thế giới vào đồng USD với tư cách là đồng tiền dự trữ chính.
Theo dữ liệu từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), USD chiếm 59% dự trữ tiền tệ được phân bổ tính đến quý I/2023, vượt xa đồng euro ở mức chỉ dưới 20% và đồng yên Nhật ở mức khoảng 5%.
Mặc dù không còn nghi ngờ gì nữa rằng nó vẫn đứng đầu, tỷ trọng dự trữ tiền tệ được phân bổ của đồng USD đã giảm trong vài thập kỷ qua, giảm từ mức hơn 70% vào năm 2001. Sự sụt giảm này đã khiến một số chuyên gia đặt câu hỏi liệu thế giới có đang trải qua quá trình phi USD hóa hay không.
Các quốc gia muốn giảm bớt ảnh hưởng của đồng USD đối với nền kinh tế của mình có thể áp dụng nhiều cách tiếp cận khác nhau. Để thoát khỏi cái bóng của đồng USD, các ngân hàng trung ương cần một loại tiền dự trữ thay thế vẫn cho phép họ củng cố hệ thống tài chính địa phương và tham gia thương mại quốc tế.
Câu hỏi quan trọng tiếp theo là những loại tiền tệ nào khác sẽ phù hợp để các ngân hàng trung ương nắm giữ làm dự trữ chính thức? Các lựa chọn thay thế truyền thống cho đồng USD bao gồm đồng euro, đồng yên và đồng bảng Anh. Tuy nhiên, như IMF lưu ý, những loại tiền tệ này không tăng tỷ lệ phân bổ dự trữ tương ứng với sự sụt giảm của đồng USD.
Trung Quốc đã tham gia với tư cách là động lực của quá trình phi USD hóa, nhằm mục đích định vị đồng nhân dân tệ của mình như một loại tiền tệ dự trữ. Mặc dù các ngân hàng trung ương đã tăng tỷ lệ nắm giữ đồng nhân dân tệ nhưng tỷ lệ dự trữ toàn cầu của đồng tiền này vẫn chỉ ở mức dưới 2,5%.
Sự gia tăng dự trữ đồng nhân dân tệ chiếm khoảng 1/4 sự sụt giảm trong phân bổ đồng USD và Nga hiện nắm giữ khoảng 1/3 tổng dự trữ bằng đồng tiền Trung Quốc.
Trong bối cảnh có những nghi ngờ về khả năng tồn tại của đồng nhân dân tệ với tư cách là đồng tiền dự trữ, bao gồm cả tài khoản vốn đóng của Trung Quốc và khả năng kiểm soát tỷ giá hối đoái, các quốc gia đã phân bổ dự trữ cho đồng tiền của các nền kinh tế nhỏ hơn. Khoảng 3/4 sự thay đổi dự trữ khỏi đồng USD đã chuyển sang các loại tiền dự trữ phi truyền thống, bao gồm đồng USD Úc, USD Canada, krona Thụy Điển và won Hàn Quốc .
Một giải pháp thay thế khác là các ngân hàng trung ương phải dự trữ vàng và các nước trên thế giới đã và đang làm điều đó. Theo Hội đồng Vàng Thế giới, nhu cầu vàng của ngân hàng trung ương vào năm 2022 tăng vọt lên 1.136 tấn, tăng 152% so với năm trước và đạt mức cao nhất kể từ năm 1950.
Bất chấp sự suy giảm tỷ trọng nắm giữ của ngân hàng trung ương nói chung, đồng USD vẫn được xem là đồng tiền dự trữ ưu việt. Thật khó để định lượng việc rời xa đồng USD một cách bền vững hơn có thể có ý nghĩa gì đối với hệ thống tài chính toàn cầu.
Ít nhất là ở thời điểm hiện tại, đồng USD vẫn giữ được vai trò trung tâm trong hệ thống tài chính toàn cầu, nhưng xu hướng phi USD hóa dường như đang ngày càng gia tăng.
Thảo luận về phi USD hóa đã được đưa ra thường xuyên hơn vì cuộc chiến ở Ukraine. Khi Mỹ muốn gây tổn thất tài chính cho Nga bằng các biện pháp trừng phạt và đóng băng dự trữ tiền tệ của Nga, sức mạnh trừng phạt của đồng USD đã được thể hiện. Điều này có thể thúc đẩy các quốc gia khác tìm cách hạn chế sử dụng đồng tiền của Mỹ.
Ngoài việc chuyển dự trữ của mình sang vàng hoặc các loại tiền tệ khác, các quốc gia đang giảm sự phụ thuộc vào đồng USD bằng cách bỏ qua đồng tiền Mỹ trong các giao dịch quốc tế. Ví dụ, Trung Quốc đã thanh toán cho các giao dịch mua hàng hóa khổng lồ từ Nga bằng đồng nhân dân tệ thay vì đồng USD và họ cũng đã ký các thỏa thuận sử dụng đồng tiền của mình trong thương mại với Ả Rập Saudi và Brazil.
Phát biểu tại Hội nghị Hội nghị thượng đỉnh BRICS hồi cuối tháng 8 vừa qua, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho hay tiến trình phi USD hóa đang “đạt được động lực” và những thành viên của BRICS đang tìm cách giảm sự phụ thuộc vào đồng bạc xanh trong các giao dịch chung.
Xem thêm >> IEA: Số lượng ô tô điện trên đường sẽ tăng gấp 10 lần vào năm 2030
Tags:
(VNF) - Thế giới đang tiêu thụ lượng dầu dự trữ với tốc độ kỷ lục khi cuộc chiến với Iran làm tê liệt dòng chảy năng lượng từ Vịnh Ba Tư, bào mòn chính “tấm đệm an toàn” vốn bảo vệ thị trường trước các cú sốc nguồn cung.
(VNF) - Áp lực rút vốn và rủi ro nợ xấu gia tăng khiến các quỹ tín dụng tư nhân đẩy mạnh chứng khoán hóa và tái cấu trúc khoản vay. Xu hướng này giúp giảm áp lực ngắn hạn nhưng làm tăng lo ngại về rủi ro lan rộng trong hệ thống tài chính.
(VNF) - Những căng thẳng xoay quanh cơ chế tiền thưởng tại Samsung Electronics đang làm dấy lên lo ngại về việc gián đoạn sản xuất, dẫn tới tác động lan tỏa đối với thị trường bán dẫn toàn cầu.
(VNF) - Ngay khi giới đầu tư bắt đầu cho rằng cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu đang dần hạ nhiệt, một làn sóng hưng phấn mới lại bùng lên tại châu Á, đẩy cổ phiếu công nghệ tăng phi mã, biến thị trường chứng khoán Seoul thành thị trường nóng nhất thế giới và mang lại khoản thưởng lên tới nửa triệu USD cho nhân viên tại một nhà sản xuất chip Hàn Quốc.
(VNF) - Chính sách thuế quan 10% áp dụng đồng loạt của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đối mặt nguy cơ bị vô hiệu hóa sau khi một tòa án liên bang phán quyết các biện pháp này là bất hợp pháp.
(VNF) - Một vụ kiện gây chấn động đang đẩy ngân hàng với lịch sử hơn 200 năm vào tâm bão truyền thông toàn cầu.
(VNF) - Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang thổi bùng đà tăng mạnh của thị trường chứng khoán châu Á, đưa các chỉ số tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan liên tiếp lập đỉnh mới.
(VNF) - Nhà bán lẻ trò chơi điện tử GameStop đề nghị thâu tóm nền tảng thương mại điện tử eBay với giá 56 tỷ USD, phá vỡ thông lệ M&A khi một công ty nhỏ hơn tìm cách thâu tóm doanh nghiệp lớn gấp nhiều lần.
(VNF) - Khoản lỗ 228 triệu bảng từ cú sập của một công ty cho vay thế chấp đang buộc Barclays phải siết chặt hoạt động cho vay, gióng lên hồi chuông cảnh báo về hiệu ứng dây chuyền trong hệ thống tín dụng.
(VNF) - Đợt tăng trưởng bùng nổ của thị trường chứng khoán Hàn Quốc vừa tạo ra công ty mới nhất trên thế giới đạt mức vốn hóa 1.000 tỷ USD.
(VNF) - Thị trường TV toàn cầu đang bước vào một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, nơi những tên tuổi từng thống trị nay buộc phải thay đổi để tồn tại. Từ việc “bán mình”, hợp tác với đối thủ, cho đến thay lãnh đạo để tìm hướng đi mới, các tập đoàn điện tử lớn đang cho thấy một thực tế: kỷ nguyên hoàng kim của TV truyền thống đã qua.
(VNF) - Ý tưởng sản xuất bàn tay robot giúp thực hiện công việc đòi hỏi độ chính xác cao của start up Trung Quốc Linkerbot giúp công ty tới gần mức định giá 6 tỷ USD.
(VNF) - Samsung Electronics đang đối diện áp lực kép khi làn sóng đình công gây thiệt hại hàng trăm triệu USD, đe dọa chuỗi cung ứng, uy tín doanh nghiệp và vị thế thị trường, trong khi công ty còn phải trả 392 triệu USD trong tranh chấp bằng sáng chế với ZTE, buộc lãnh đạo phải lên tiếng kêu gọi đối thoại.
(VNF) - Grab Holdings Limited vừa công bố kết quả tài chính chưa kiểm toán quý I/2026 với nhiều chỉ số tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước, bất chấp khủng hoảng nhiên liệu toàn cầu do xung đột Trung Đông gây ra.
(VNF) - Ngân hàng HSBC hôm 5/5 đã báo cáo khoản lỗ bất ngờ 400 triệu USD liên quan đến một vụ gian lận tín dụng. Điều này làm dấy lên thêm nhiều lo ngại về rủi ro tín dụng tư nhân của các ngân hàng, đồng thời khiến cổ phiếu của ngân hàng giảm 5%.
(VNF) - Tỷ lệ sinh lao dốc đang trở thành mối lo lớn tại nhiều nền kinh tế châu Á, buộc các chính phủ phải chật vật tìm lời giải suốt nhiều năm qua. Trong bối cảnh đó, ngày càng nhiều tỷ phú và tập đoàn lớn tung thưởng tiền mặt, trợ cấp nhà ở, hỗ trợ nuôi con... nhằm khuyến khích người trẻ sinh con và cứu cuộc khủng hoảng dân số.
(VNF) - Ngân hàng Thụy Sĩ UBS Group AG đã công bố lợi nhuận ròng quý I vượt kỳ vọng, nhờ doanh thu mảng giao dịch đạt mức kỷ lục trong bối cảnh thị trường biến động mạnh do căng thẳng từ chiến tranh Iran.
(VNF) - Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent kêu gọi Trung Quốc gia tăng sức ép ngoại giao đối với Iran nhằm mở lại eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh rằng Mỹ có “quyền kiểm soát tuyệt đối” đối với tuyến đường thủy chiến lược này.
(VNF) - Từ dầu mỏ đến quốc phòng, dòng tiền của giới siêu giàu đang đổi hướng theo làn sóng bất ổn toàn cầu, qua đó cho thấy căng thẳng địa chính trị leo thang đang tái định hình trọng tâm đầu tư của khu vực tư nhân.
(VNF) - Mỹ và Iran đồng loạt triển khai các cuộc tấn công mới trên biển tại Vịnh Ba Tư, đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong cuộc đối đầu nhằm kiểm soát eo biển Hormuz.
(VNF) - Trong khi Hàn Quốc dồn lực triển khai chiến lược công nghiệp trí tuệ nhân tạo với tham vọng dẫn dắt làn sóng bán dẫn toàn cầu, một cú sốc năng lượng mới lại bất ngờ xuất hiện, gợi nhắc những biến động của thập niên 1970. Sự gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông không chỉ đe dọa chuỗi sản xuất chip mà còn đặt ra phép thử lớn đối với khả năng điều phối vốn, chính sách và sức chống chịu của nền kinh tế.
(VNF) - Đồng yên tăng mạnh trong thời gian ngắn giữa nghi vấn Nhật Bản can thiệp thị trường, nhưng nhanh chóng hạ nhiệt, cho thấy động thái của Tokyo chủ yếu nhằm phát tín hiệu răn đe giới đầu cơ trong bối cảnh áp lực giảm giá vẫn kéo dài.
(VNF) - Huyền thoại đầu tư Warren Buffett vừa lên tiếng cảnh báo về “văn hóa cờ bạc” đang lan rộng trên thị trường tài chính, đồng thời một lần nữa nhấn mạnh triết lý kiên nhẫn vốn làm nên tên tuổi của ông.
(VNF) - “Tốc độ Trung Quốc” đang trở thành chuẩn mực của ngành ô tô toàn cầu, đẩy các hãng xe Mỹ và châu Âu vào cuộc đua thích nghi trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn.
(VNF) - Số lượng khiếu nại liên quan đến việc nhân viên sử dụng sai mục đích tiền của khách hàng tại Prudential Life Insurance đã tăng lên khoảng 700 trường hợp, với tổng số tiền bị ảnh hưởng lên tới hàng trăm tỷ đồng. Trước diễn biến nghiêm trọng, doanh nghiệp này đã quyết định gia hạn tạm dừng hoạt động bán hàng thêm 180 ngày để tiến hành rà soát, xử lý và cải tổ toàn diện.
(VNF) - Thế giới đang tiêu thụ lượng dầu dự trữ với tốc độ kỷ lục khi cuộc chiến với Iran làm tê liệt dòng chảy năng lượng từ Vịnh Ba Tư, bào mòn chính “tấm đệm an toàn” vốn bảo vệ thị trường trước các cú sốc nguồn cung.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.
