Vai trò của VIFC-DN trong lộ trình phát triển dịch vụ quản lý tài sản

Khi nói đến trung tâm tài chính quốc tế, người ta thường nghĩ ngay đến ngân hàng đầu tư, quỹ ngoại, giao dịch trái phiếu xuyên biên giới, hoặc các sàn giao dịch hàng hoá. Đó đều là những trụ cột quan trọng. Nhưng nếu nhìn sang Singapore, Hồng Kông, Luxembourg, Zurich — bất kỳ trung tâm tài chính nào đã thực sự trưởng thành — thì quản lý gia sản (Wealth Management) luôn là một trong những trụ cột định hình bản sắc. Singapore quản lý hơn 4 nghìn tỷ đô-la tài sản xuyên biên giới. Hồng Kông đã định nghĩa lại mình như trung tâm gia sản châu Á. Luxembourg quản lý hàng nghìn tỷ euro tài sản gia đình từ khắp châu Âu. Quản lý gia sản ở những nơi này không phải mảng dịch vụ phụ trợ được thêm vào để làm đẹp danh mục — đó là một trong những trụ cột chính giữ cho cả trung tâm tài chính vận hành: nó neo dòng vốn dài hạn ở lại, nuôi hệ sinh thái dịch vụ chuyên nghiệp xung quanh, và tạo ra nguồn thu ổn định ít phụ thuộc chu kỳ thị trường.

Wealth Management theo nghĩa rộng không phải ngành dành riêng cho một nhóm hẹp người siêu giàu. Đây là một ngành dịch vụ tài chính chuyên nghiệp phục vụ ba phân khúc cùng nằm trên một phổ liên tục: Mass Affluent (tài sản tích luỹ từ vài trăm triệu đến vài tỷ đồng), HNW (từ một triệu đô-la trở lên), và UHNW (từ 30 triệu đô-la trở lên). Mỗi phân khúc cần một bộ giải pháp khác nhau, nhưng cùng chung một logic hoạch định tài chính cá nhân và gia đình.

Quy mô từng phân khúc tại Việt Nam đều đang ở mức rất đáng chú ý. Theo Báo cáo Thịnh vượng 2026 của Knight Frank, ở đỉnh kim tự tháp UHNW, Việt Nam có 1.233 cá nhân siêu giàu — dự báo tăng lên 1.960 người vào năm 2031, tức tăng 59% trong năm năm, đưa Việt Nam vào tốp 4 thị trường có tốc độ tăng người siêu giàu nhanh nhất thế giới. Tầng HNW có quy mô lớn hơn nhiều: khoảng 19.400 triệu phú đô-la cuối năm 2023, và Việt Nam là quốc gia có tốc độ tăng số lượng triệu phú nhanh nhất thế giới giai đoạn 2013–2023, theo Henley & Partners. HSBC dự báo đến năm 2030, hơn hai triệu người trưởng thành Việt Nam sẽ sở hữu tài sản từ 500.000 đô-la trở lên — tương đương 1% dân số trưởng thành. Tổng tài sản cá nhân của Việt Nam được dự báo tăng thêm 125% trong thập kỷ tới — mức tăng nhanh nhất toàn cầu.

Đằng sau mỗi con số là một nhu cầu phức tạp. UHNW cần cấu trúc tài sản đa lớp, kế hoạch chuyển giao thế hệ, hoạch định thuế, từ thiện. HNW cần cân bằng giữa doanh nghiệp gia đình và đầu tư cá nhân, kế hoạch hưu trí cao cấp, giáo dục con cái ở nước ngoài. Mass Affluent đang lên cần hoạch định nghỉ hưu sớm, bảo vệ tài sản, đầu tư có cấu trúc. Cả ba phân khúc đều cần một bên thứ ba có đủ năng lực, đứng độc lập, để giúp họ ra quyết định.

Vấn đề là ở Việt Nam hôm nay, đội ngũ chuyên gia tư vấn độc lập đủ năng lực — không bán sản phẩm của riêng định chế nào, chỉ đứng về phía khách hàng — vẫn chưa hình thành ở quy mô và chuẩn mực mà thị trường cần. Câu trả lời thẳng thắn là: chưa thực sự có ở quy mô và chuẩn mực cần thiết. Và đó chính là khoảng trống mà Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Đà Nẵng (VIFC-DN), nếu được thiết kế đúng, có thể lấp đầy.

Bài viết này xoay quanh ba câu hỏi: vì sao ngành Wealth Management quan trọng với cả thị trường tài chính, nền kinh tế và từng gia đình Việt Nam; khoảng trống hiện tại nằm ở đâu; và VIFC-DN có thể làm gì để thu hút các định chế Wealth quốc tế và nội địa cùng tham gia.

Phần I — Vai trò của ngành Wealth Management

Với thị trường tài chính

Việt Nam hiện có một thị trường vốn chưa cân đối: tỷ lệ nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán cao bất thường — chiếm đa số giao dịch hàng ngày — trong khi nhà đầu tư tổ chức nội địa, đặc biệt các quỹ có duration dài hạn, vẫn rất mỏng. Hệ quả là thị trường biến động mạnh theo cảm xúc đám đông, trái phiếu doanh nghiệp khó phát hành dài hạn vì thiếu người mua kiên định, và các sản phẩm đầu tư đa dạng như quỹ hạ tầng, quỹ ESG, quỹ tài sản thay thế khó cất cánh vì không có cầu tổ chức ổn định.

Ngành Wealth Management, nếu phát triển đúng nghĩa, có thể giải quyết phần lớn vấn đề này. Bản chất của tiền vào ngành là tiền dài hạn — khách hàng Wealth không đầu tư ngắn hạn, họ đầu tư cho mười, hai mươi, ba mươi năm, có khi xuyên thế hệ. Khi tiền dài hạn này được tập hợp qua các tài khoản quản lý chuyên nghiệp, quỹ hưu trí cá nhân, sản phẩm uỷ thác, văn phòng gia đình, nó tự nhiên trở thành cầu cho các sản phẩm dài hạn của thị trường vốn. Đây chính là loại nhà đầu tư tổ chức mà thị trường vốn Việt Nam đang khao khát.

Hơn nữa, vì ngành hoạt động theo nguyên tắc tư vấn độc lập, đặt lợi ích khách hàng làm trung tâm, các chuyên gia Wealth có xu hướng chỉ giới thiệu sản phẩm đạt chuẩn về minh bạch và quản trị. Khi ngành đủ lớn, áp lực này tự nhiên đẩy chuẩn chung của toàn thị trường lên — tổ chức phát hành nào không đạt chuẩn sẽ bị loại khỏi danh mục tư vấn. Đây là cơ chế cải thiện chất lượng thị trường mà cơ quan quản lý không thể tự làm bằng quy định pháp lý — nó cần áp lực từ phía cầu của những nhà đầu tư có chuyên môn.

Với nền kinh tế

Đây là cấp độ có ý nghĩa trực tiếp nhất đối với mục tiêu thiết kế VIFC-DN, với bốn tác động.

Thứ nhất, hút dòng vốn quốc tế. Dòng vốn quốc tế không tìm nơi rẻ nhất, dòng vốn tìm nơi được tin nhất. Niềm tin trong ngành tài chính được xây bằng ba yếu tố: khung pháp lý rõ ràng, cơ chế giải quyết tranh chấp độc lập, và đội ngũ chuyên nghiệp đủ năng lực. Khi cả ba có mặt — như ở Singapore, Hồng Kông — các ngân hàng Private Banking quốc tế, công ty quản lý tài sản chuyên nghiệp, quỹ tư nhân, nhà đầu tư cá nhân lớn sẽ đặt cấu trúc tài sản ở đó. VIFC-DN có thể trở thành điểm đến tương tự cho dòng vốn gia sản từ khu vực — đặc biệt là kiều bào Việt Nam và các nhà đầu tư tìm kiếm điểm đến thay thế ngoài Singapore và Hồng Kông.

Thứ hai, giữ tài sản người Việt ở lại trong nước. Hiện tại, một bộ phận không nhỏ tài sản của người Việt giàu có đã được cấu trúc ở nước ngoài — không phải vì ý đồ trốn tránh, mà vì các công cụ pháp lý và dịch vụ chuyên nghiệp họ cần chưa có ở Việt Nam ở chuẩn mực tương đương. Nếu VIFC-DN cung cấp được các công cụ này trong khuôn khổ pháp lý Việt Nam, sẽ có lý do để dòng tiền quay về.

Thứ ba, tạo ngành dịch vụ giá trị cao. Wealth Management kéo theo nhiều ngành phụ trợ: luật sư thuế và kế thừa, kiểm toán viên độc lập, chuyên gia bất động sản cao cấp, cố vấn nghệ thuật, cố vấn từ thiện, các nền tảng WealthTech. Mỗi việc làm trong chuỗi này đều thuộc nhóm thu nhập cao, đóng góp lớn vào GDP trên đơn vị lao động.

Thứ tư, kéo chuyên gia gốc Việt và quốc tế về làm việc. Người Việt giỏi nhất trong ngành này hiện đang ở Singapore, Hồng Kông, London, New York — tốt nghiệp Wharton, INSEAD, LSE, làm cho UBS, Credit Suisse, JP Morgan Private Bank, Julius Baer. Họ muốn về Việt Nam đóng góp nhưng không có cấu trúc ngành để về. VIFC-DN, với đãi ngộ thuế phù hợp và môi trường hành nghề chuyên nghiệp, có thể là nơi để cuộc hồi hương ấy diễn ra.

Với từng gia đình, tế bào xã hội

Đây là cấp độ quan trọng nhất nhưng thường bị bỏ qua. Wealth Management không phải dịch vụ riêng cho một thiểu số — khi ngành phát triển đầy đủ, nó phục vụ hàng triệu gia đình Việt Nam ở mọi tầng tài sản. UHNW cần văn phòng gia đình. HNW cần quản lý danh mục chuyên nghiệp và hoạch định thuế. Mass Affluent cần kế hoạch hưu trí, bảo vệ tài sản, hoạch định giáo dục con cái. Cả ba phân khúc đều cần một cố vấn độc lập đứng về phía mình.

Một gia đình trung lưu Việt Nam hôm nay đối mặt với những câu hỏi mà thế hệ cha mẹ họ không phải đối mặt. Bao nhiêu là đủ để nghỉ hưu trong điều kiện tuổi thọ kéo dài đến 80, 85? Làm sao chuẩn bị cho con du học mà không ảnh hưởng quỹ hưu trí? Nếu bệnh tật xảy đến ở tuổi 55, gia đình có cấu trúc tài chính nào để chịu đựng? Doanh nghiệp gia đình sẽ chuyển giao thế nào?

Đây không phải câu hỏi xa vời — đây là câu hỏi mà mọi gia đình có tích luỹ trên 5 tỷ đồng đều phải trả lời. Và đây là vùng đất của ngành Wealth Management, với bốn năng lực cụ thể: (1) tham gia quỹ hưu trí tự nguyện và các sản phẩm tích luỹ dài hạn, (2) hoạch định giáo dục và y tế dài hạn, (3) cấu trúc thừa kế và chuyển giao doanh nghiệp gia đình, (4) có cố vấn độc lập đứng về phía khách hàng — không xung đột lợi ích với bên bán sản phẩm.

Khi ngành làm được bốn điều này cho hàng triệu gia đình Việt Nam, ý nghĩa của nó vượt xa giới hạn của ngành tài chính. Đó là sự chuyển dịch của một xã hội từ tích luỹ thụ động sang quản trị chủ động — một chuyển dịch có ý nghĩa văn hoá, không chỉ kinh tế.

Phần II — Bức tranh ngành: Cầu đã có, cung chưa hình thành

Cách nói phổ biến rằng ngành đang phát triển nhanh có phần lạc quan quá mức. Chính xác hơn: cầu về dịch vụ Wealth Management tại Việt Nam đang phát triển nhanh ở cả ba phân khúc. Còn cung — nghĩa là một ngành thực sự, với khung pháp lý, đội ngũ, sản phẩm, và mô hình kinh doanh đúng nghĩa — thì gần như chưa hình thành.

Tiềm năng phía cầu

Việt Nam thuộc nhóm thị trường có tốc độ tăng tài sản tư nhân nhanh nhất thế giới. Ở tầng đỉnh UHNW, 1.233 cá nhân hôm nay sẽ tăng lên 1.960 vào 2031. Ở tầng triệu phú đô-la HNW, Việt Nam đã có khoảng 19.400 người tính đến cuối 2023 — quốc gia có tốc độ tăng triệu phú nhanh nhất thế giới một thập kỷ qua. Ở tầng Mass Affluent, HSBC dự báo hơn hai triệu người sẽ sở hữu tài sản từ 500.000 đô-la trở lên vào năm 2030. Đặt trong bức tranh khu vực: Indonesia tăng 82%, Việt Nam 59%, Philippines 49%, Singapore 46% trong giai đoạn 2026–2031.

Cầu không chỉ lớn về quy mô. Quan trọng hơn — nó đang trở nên phức tạp về cấu trúc ở cả ba phân khúc. UHNW hỏi về văn phòng gia đình, uỷ thác liên thế hệ, hoạch định từ thiện. HNW hỏi về cân bằng giữa doanh nghiệp gia đình và đầu tư cá nhân, hoạch định thuế, kế thừa. Mass Affluent đang lên hỏi về kế hoạch nghỉ hưu sớm, bảo vệ tài sản trước rủi ro y tế, đầu tư có cấu trúc cho con cái. Cả ba câu hỏi này đều cần một ngành Wealth Management đúng nghĩa để trả lời.

Khoảng trống phía cung – nghề quản lý gia sản

Khoảng trống đầu tiên — sản phẩm và mô hình kinh doanh. Hệ sinh thái các định chế tài chính phục vụ tầng lớp giàu hiện khá đa dạng: ngân hàng có Priority/Premier/Private Banking, công ty bảo hiểm có sản phẩm liên kết đầu tư, công ty chứng khoán có mảng tư vấn cá nhân hoá, công ty quản lý quỹ có chứng chỉ quỹ và uỷ thác. Bên cạnh đó còn có Multi-Family Office và boutique advisory đang xuất hiện, các nền tảng WealthTech, và một nhóm rất nhỏ các công ty tư vấn Wealth độc lập như FIDT.

Vấn đề không nằm ở việc các định chế này không cung cấp dịch vụ Wealth — vấn đề nằm ở mô hình kinh doanh đằng sau. Phần lớn các định chế truyền thống có mô hình doanh thu phụ thuộc vào hoa hồng bán sản phẩm hoặc biên lãi ròng từ sản phẩm tự sản xuất. Nên dù muốn dù không, người tư vấn sẽ luôn có động lực ẩn để giới thiệu sản phẩm của chính tổ chức mình, thay vì sản phẩm phù hợp nhất cho khách hàng. Có thể gọi đây là logic "mượn chiếc áo Wealth để đẩy sản phẩm nội bộ".

Kết quả là khách hàng giàu Việt Nam hôm nay có một danh mục rời rạc: một phần ở ngân hàng A, một phần đầu tư qua công ty chứng khoán B, hợp đồng bảo hiểm liên kết đầu tư của hãng C, vài chứng chỉ quỹ từ công ty quản lý quỹ D. Mỗi nơi tư vấn theo logic riêng. Không ai có cái nhìn tổng thể. Không ai chịu trách nhiệm cho kết quả cuối cùng. Những sản phẩm quan trọng cho khách hàng Wealth — hoạch định thuế, kế hoạch kế thừa, uỷ thác đầu tư toàn quyền, tài trợ thiện nguyện có cấu trúc, danh mục tài sản xuyên biên giới — gần như không hiện diện trong danh mục dịch vụ của các định chế nội địa truyền thống.

Mô hình Wealth độc lập (independent Wealth Advisory) — nơi công ty tư vấn không sản xuất sản phẩm tài chính, chỉ thu phí từ khách hàng, có nghĩa vụ trung thực với khách hàng — là mô hình đã định hình ngành Wealth Management ở các nước phát triển. Tại Mỹ, các Registered Investment Advisor (RIA) độc lập hiện quản lý hơn 8 nghìn tỷ đô-la tài sản, vượt qua các ngân hàng đầu tư truyền thống về quy mô tài sản tư nhân. Tại Việt Nam, mô hình này mới xuất hiện ở vài đơn vị tiên phong và chưa có khung pháp lý riêng để vận hành chuẩn mực.

Khoảng trống thứ hai — pháp lý. Đây là khoảng trống nghiêm trọng nhất, và cũng là nơi VIFC-DN có thể tạo khác biệt rõ nhất. Việt Nam hiện chưa định danh nghề chuyên gia Wealth Management như một nghề độc lập có chuẩn năng lực hành nghề. Chưa có khung pháp lý riêng cho mô hình tư vấn độc lập thu phí (fee-only advisory). Văn phòng gia đình (Family Office) chưa có cơ sở pháp lý đầy đủ để vận hành — các gia đình giàu Việt Nam muốn lập Family Office gần như buộc phải đăng ký ở Singapore, Hồng Kông hoặc Dubai. Uỷ thác tài sản liên thế hệ vẫn nằm trong vùng xám pháp lý. Bộ luật Dân sự hiện hành chưa công nhận chế định trust theo nghĩa thông luật.

Hệ quả là tài sản của người Việt giàu khi cần cấu trúc phức tạp sẽ chảy ra nước ngoài — không phải vì họ muốn rời bỏ Việt Nam, mà vì hệ thống pháp lý chưa cung cấp công cụ tương đương. Đây là một dạng chảy máu tài sản mềm, ít được nhắc đến nhưng có tác động lâu dài đến năng lực thu hút và giữ vốn của nền kinh tế.

Khoảng trống thứ ba — nhân sự, và bước đi của VFCA cùng FIDT. Đa số đội ngũ tư vấn tài chính Việt Nam hiện nay vận hành theo logic bán hàng, không phải logic tư vấn. Việt Nam, cho đến gần đây, vẫn gần như là vùng trắng về chứng chỉ Certified Financial Planner (CFP) — chuẩn năng lực quốc tế cao nhất cho nghề hoạch định tài chính cá nhân, hiện được công nhận tại 28 quốc gia và vùng lãnh thổ. Số người Việt có CFA đang tăng nhưng vẫn rất khiêm tốn. Các chứng chỉ chuyên sâu như TEP, CAIA gần như không có người Việt sở hữu.

Tuy nhiên, đây là điểm cần nhấn mạnh: khoảng trống về nhân sự đang được lấp dần bởi nỗ lực chủ động từ chính thị trường. Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA), dưới sự dẫn dắt của TS. Lê Minh Nghĩa, đã đặt việc đưa chứng chỉ CFP về Việt Nam thành một trong ba ưu tiên chiến lược về phát triển nhân lực. VFCA hiện đang hợp tác trực tiếp với Financial Planning Standards Board (FPSB) — tổ chức quản lý chương trình CFP toàn cầu, có trụ sở tại Mỹ — để chuyển khung chương trình CFP về Việt Nam. Đồng hành cùng VFCA, FIDT đã được công nhận là đơn vị có chương trình đào tạo Financial Planning được VFCA chứng nhận, và chương trình này được FPSB ghi nhận là nội dung đào tạo phục vụ cho chứng chỉ CFP tại thị trường Việt Nam.

Triết lý của hành trình này, theo Chủ tịch VFCA, là chuẩn quốc tế, hiểu địa phương — nội dung CFP toàn cầu phải được điều chỉnh để phù hợp với khung pháp lý đặc thù của Việt Nam ở các mảng thuế, thừa kế và sản phẩm tài chính. Tuy vậy, nỗ lực của một hiệp hội nghề nghiệp và một số doanh nghiệp tiên phong không thể tự một mình lấp đầy khoảng trống nhân sự cho cả một ngành. Để xây được đội ngũ vài nghìn chuyên gia Wealth Management có năng lực đa lĩnh vực, cần ít nhất năm đến mười năm đào tạo có hệ thống và một khung thể chế hỗ trợ ở tầm cao hơn. Đây là nơi VIFC-DN có thể nhân lên nỗ lực của VFCA và FIDT.

Phần III — Quỹ hưu trí tự nguyện: Mảnh ghép then chốt

Trong các trụ cột của ngành Wealth Management, quỹ hưu trí tự nguyện đáng được phân tích riêng — vì đây là nơi Việt Nam vừa có bước tiến quan trọng về thể chế, và cũng là nơi VIFC-DN có thể tạo bước nhảy tiếp theo. Quỹ hưu trí tự nguyện là sản phẩm cần thiết cho cả ba phân khúc Mass Affluent, HNW và UHNW.

Bước tiến và giới hạn

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung, hiệu lực từ ngày 10/5/2026, thay thế Nghị định 88/2016. Đây là bước hoàn thiện thể chế đáng ghi nhận trên cơ sở Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.

Tuy nhiên, quy mô thị trường còn rất khiêm tốn so với tiềm năng. Đến hết năm 2025, cả nước có bốn doanh nghiệp được cấp phép vận hành bảy quỹ hưu trí, tổng giá trị tài sản ròng 2.206 tỷ đồng — tăng 26 lần so với 2021, nhưng vẫn nhỏ bé so với một nền kinh tế trăm triệu dân, và đặc biệt nhỏ so với hai triệu Mass Affluent mà HSBC dự báo Việt Nam sẽ có vào 2030. Số người tham gia đạt 28.560 người, tăng 42 lần.

Nghị định 85/2026 mang đến nhiều cải tiến: chuẩn hoá cơ chế tham gia qua doanh nghiệp sử dụng lao động, nâng điều kiện công ty quản lý quỹ (tổng tài sản tối thiểu 1.000 tỷ đồng, ít nhất năm năm kinh nghiệm), mở rộng danh mục đầu tư sang cổ phiếu niêm yết, trái phiếu doanh nghiệp và chứng chỉ quỹ, giảm tỷ lệ bắt buộc đầu tư vào trái phiếu chính phủ xuống 40%. Bộ Tài chính cũng đang nâng mức giảm trừ thuế thu nhập cá nhân từ 1 lên 3 triệu đồng/tháng.

Đây là hướng đi đúng. Nhưng vẫn còn ba giới hạn mà Nghị định 85 chưa giải quyết — và đây là nơi VIFC-DN có thể đóng vai trò đầu tàu thử nghiệm. Một là, cá nhân chưa thể tham gia trực tiếp — người lao động phải tham gia qua doanh nghiệp sử dụng lao động, để lại ngoài cuộc chủ doanh nghiệp tư nhân, người làm nghề tự do, chuyên gia hành nghề độc lập, kiều bào. Hai là, chưa có cơ chế xuyên biên giới — chuyên gia gốc Việt làm việc ở Singapore mười năm hiện chưa có cách nào chuyển quỹ hưu trí về Việt Nam mà không phát sinh thuế hai lần. Ba là, ưu đãi thuế chưa đủ mạnh — mức 3 triệu đồng/tháng còn xa chuẩn quốc tế (Mỹ ~14 triệu đồng/tháng cho IRA, Anh lên tới 100% thu nhập với trần cụ thể).

Vai trò vĩ mô

Quỹ hưu trí tự nguyện không phải sản phẩm tài chính độc lập — nó là một trụ cột của Wealth Management. Trong mô hình ba trụ của Ngân hàng Thế giới (three-pillar pension model), một hệ thống an sinh hưu trí đầy đủ gồm: trụ một là BHXH bắt buộc, trụ hai là quỹ hưu trí bổ sung do doanh nghiệp đồng hành, trụ ba là đầu tư cá nhân dài hạn. Việt Nam đã có trụ một vững chắc, trụ hai đang xây nền móng, trụ ba thì tự phát không có khung tư vấn. Vai trò của chuyên gia Wealth Management là nối ba trụ này cho từng khách hàng — vì không có định chế đơn lẻ nào hiện nay có thể tư vấn tổng hợp cả ba.

Từ góc độ vĩ mô, quỹ hưu trí bổ sung khi phát triển đến quy mô tương xứng với nền kinh tế sẽ trở thành nguồn vốn dài hạn nội địa quan trọng nhất của thị trường tài chính. Ở Mỹ, tổng tài sản quỹ hưu trí khoảng 40 nghìn tỷ đô-la — gấp gần 1,5 lần GDP. Ở Hà Lan, gấp 1,8 lần GDP. Đây là loại nguồn vốn mà thị trường vốn Việt Nam đang rất thiếu, đặc biệt khi đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Phần IV — VIFC-DN cần làm gì: Bốn đề xuất chính sách

Bốn đề xuất sau dành cho VIFC-DN trong lĩnh vực Wealth Management — không chỉ tập trung vào Family Office cho UHNW, mà mở rộng để xây dựng một hệ sinh thái đa dạng các định chế Wealth phục vụ cả ba phân khúc.

Đề xuất một — Sandbox thử nghiệm các mô hình Wealth

Nghị quyết 222/2025/QH15 đã thiết lập khung sandbox cho VIFC. Khung này nên được ứng dụng có chủ đích vào ngành Wealth Management với ba mô hình ưu tiên thử nghiệm: (1) Wealth độc lập thu phí — mô hình chuẩn của RIA tại Mỹ và IFA tại Anh, đã chứng minh tính bền vững qua nhiều thập kỷ, nhưng chưa có cơ sở pháp lý ở Việt Nam; (2) văn phòng gia đình và uỷ thác liên thế hệ — các cấu trúc pháp lý cho UHNW và HNW chuyển giao tài sản qua nhiều thế hệ, vốn nằm ngoài Bộ luật Dân sự hiện hành; (3) danh mục đầu tư xuyên biên giới và tài sản số mã hoá — nhu cầu của cả ba phân khúc: UHNW cần cho cấu trúc gia đình toàn cầu, HNW cho con cái học ở nước ngoài, Mass Affluent cho danh mục đa dạng hoá quốc tế.

Đề xuất hai — Khung sản phẩm Wealth toàn diện, đặc biệt cho quỹ hưu trí

Cho phép phát hành và phân phối tại VIFC-DN các sản phẩm hiện chưa có khung pháp lý đầy đủ trong nước: uỷ thác đầu tư toàn quyền (discretionary mandate), kế hoạch kế thừa tài sản có cấu trúc, các quỹ đầu tư thay thế (alternatives), tài sản số mã hoá trong khuôn khổ giám sát.

Riêng đối với quỹ hưu trí tự nguyện, VIFC-DN có thể đi xa hơn Nghị định 85/2026 ở ba điểm: (1) cho phép cá nhân tham gia trực tiếp quỹ tại VIFC, không bắt buộc qua doanh nghiệp sử dụng lao động — mở cửa cho chủ doanh nghiệp tư nhân, nghề tự do, chuyên gia độc lập; (2) thiết lập cơ chế hưu trí xuyên biên giới — cho phép chuyển đổi quỹ hưu trí từ nước ngoài (401(k), IRA, các loại tương đương) vào VIFC mà không phát sinh thuế hai lần — công cụ then chốt để thu hút kiều bào hồi hương; (3) ưu đãi thuế mạnh hơn — nâng giảm trừ thuế thu nhập cá nhân lên 5–10 triệu đồng/tháng cho người đóng tại VIFC, miễn thuế lợi nhuận đầu tư của quỹ đến tuổi rút.

Đây là ứng dụng đúng của mô hình "sandbox trước, luật hoá sau" theo Nghị quyết 222: thử nghiệm những cơ chế mới ở VIFC trong giai đoạn năm năm; nếu đạt chuẩn an toàn và hiệu quả, sửa đổi Nghị định 85 để áp dụng cho toàn thị trường. Đây là cách tiến bước có kiểm soát, vừa tôn trọng khung pháp lý hiện hành vừa tạo dư địa cho đổi mới.

Đề xuất ba — Định danh nghề, chuẩn hành nghề và đa dạng định chế Wealth

Để giải quyết khoảng trống pháp lý lớp hai, VIFC-DN cần làm hai việc song song.

Một là, công nhận chính thức chuyên gia Wealth Management như một nghề độc lập tại VIFC, có giấy phép hành nghề riêng. Chuẩn năng lực dựa trên các chứng chỉ quốc tế: CFP cho hoạch định tài chính cá nhân, CFA-Wealth Management cho quản lý đầu tư, CAIA cho tài sản thay thế, TEP cho kế thừa và uỷ thác. Người muốn hành nghề tại VIFC phải đạt một trong các chứng chỉ này. Điều này không phải xuất phát từ con số không — nó là sự nối tiếp của hành trình đưa CFP về Việt Nam mà VFCA và FIDT đang triển khai. VIFC-DN có thể chính thức hoá việc công nhận chuẩn này, biến nó từ một sáng kiến của hiệp hội nghề nghiệp thành một yêu cầu pháp lý của trung tâm tài chính quốc tế. Đồng thời, áp dụng nguyên tắc nghĩa vụ trung thực với khách hàng (fiduciary duty) như một ràng buộc pháp lý; tranh chấp xử qua Trung tâm Trọng tài Quốc tế VIFC.

Hai là, công nhận và cấp phép cho nhiều loại định chế Wealth cùng vận hành tại VIFC, bao gồm:

●       Ngân hàng Private Banking quốc tế đặt chi nhánh hoặc công ty con tại VIFC-DN, với khung pháp lý cho phép cung cấp toàn bộ dịch vụ Wealth quốc tế trong khuôn khổ VIFC.

●       Công ty quản lý quỹ chuyên Wealth — bao gồm cả tên tuổi lớn của thế giới và các công ty nội địa đã đạt chuẩn.

●       Công ty Wealth Management độc lập (independent Wealth Advisory firms) — đây là mô hình mà các đơn vị tiên phong như FIDT đang xây dựng. VIFC-DN cần có khung pháp lý cụ thể cho mô hình này, không gộp chung vào khung công ty chứng khoán hay công ty quản lý quỹ.

●       Văn phòng gia đình đơn (Single-Family Office) và đa gia đình (Multi-Family Office) cho phân khúc UHNW và HNW cao cấp.

●       Công ty bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ cung cấp sản phẩm Wealth Insurance.

●       Nền tảng WealthTech và robo-advisory cho phân khúc Mass Affluent.

Việc cấp phép đa loại hình rất quan trọng vì các phân khúc khác nhau cần loại định chế khác nhau. Một khách hàng Mass Affluent có 3 tỷ đồng tích luỹ không cần Single-Family Office — họ cần một nền tảng WealthTech kết hợp với một chuyên gia tư vấn theo giờ. Một khách hàng UHNW có 100 triệu đô-la cần Single-Family Office hoặc MFO, kết hợp với Private Banking quốc tế. Hệ sinh thái Wealth tại VIFC phải đủ rộng để phục vụ tất cả các phổ khách hàng.

Đề xuất bốn — Gói thu hút và đào tạo nhân sự chuẩn quốc tế

Để giải quyết khoảng trống nhân sự đồng bộ với nỗ lực đang có của VFCA và FIDT, VIFC-DN cần một gói toàn diện với bốn cấu phần:

●       Thị thực vàng 5–10 năm cho chuyên gia Wealth Management và gia đình, thủ tục một cửa tại VIFC-DN.

●       Ưu đãi thuế thu nhập cá nhân trần 10–15% cho chuyên gia Wealth Management — đặc biệt là người gốc Việt hồi hương — làm việc tại các định chế đặt tại VIFC.

●       Tự động công nhận các chứng chỉ hành nghề quốc tế (CFP, CFA, CAIA, TEP) — không bắt buộc thi lại, chỉ cần đăng ký. Đặc biệt, công nhận chương trình CFP do FPSB chứng nhận và VFCA triển khai như chuẩn năng lực mặc định cho chuyên gia Wealth Management hành nghề tại VIFC.

●       D. Hợp tác đào tạo dài hạn giữa VFCA, các đại học trong nước, các đơn vị đào tạo chuyên ngành như FIDT, và các tổ chức quốc tế (FPSB, CFP Board, CISI). Quỹ học bổng từ VIFC-DN dành cho người Việt theo học các chương trình chứng chỉ quốc tế.

Bốn đề xuất trên phải đi cùng nhau. Sản phẩm mà không có nhân sự để tư vấn thì không vận hành được. Pháp lý mà không có nhân sự đạt chuẩn để áp dụng thì chỉ là văn bản. Sandbox mà không có khung sản phẩm cụ thể thì không có gì để thử nghiệm. Định chế đa dạng mà không có khung pháp lý phân biệt thì khó vận hành đúng vai trò. Đây là một thiết kế hệ thống — cần được triển khai đồng bộ.

Kết luận — Niềm tin nhiều thế hệ

Khi bàn về một Trung tâm Tài chính Quốc tế, các diễn đàn thường nhìn vào những con số có thể đếm được: số mét vuông sàn văn phòng, số tỷ đô-la vốn cam kết, số định chế đăng ký hoạt động. Đó đều là những chỉ số cần thiết. Nhưng có một chỉ số khác, không đếm được bằng cách thông thường, lại quyết định thành công hay thất bại của một trung tâm tài chính: đó là số lượng gia đình tin gửi nhiều thế hệ tài sản của mình vào đó.

Singapore không trở thành trung tâm gia sản hàng đầu châu Á vì có nhiều ngân hàng đầu tư hơn các nước khác — mà vì các gia đình ở khắp châu Á, từ Mass Affluent đến UHNW, tin rằng tài sản của họ sẽ được giữ an toàn ở đó qua hai, ba, bốn thế hệ. Niềm tin ấy được xây bằng bốn yếu tố: khung pháp lý ổn định không thay đổi tuỳ tiện, cơ chế giải quyết tranh chấp độc lập và hiệu quả, đội ngũ chuyên gia có năng lực thực sự, và một văn hoá ngành lấy lợi ích khách hàng làm trung tâm.

VIFC-DN, nếu được thiết kế đúng, có thể xây được niềm tin tương tự. Không phải trong một năm, hai năm — mà trong một chu kỳ mười, hai mươi năm. Nhưng nó phải bắt đầu từ những quyết định đúng ngay hôm nay. Và may mắn là, không phải bắt đầu từ con số không — VFCA, FIDT và các đơn vị tiên phong khác đã đặt những viên gạch đầu tiên thông qua hành trình đưa CFP về Việt Nam và xây dựng mô hình Wealth độc lập đúng nghĩa. Việc của VIFC-DN là nhân lên những viên gạch ấy thành một công trình.

Câu hỏi không phải là bao giờ Việt Nam sẽ có ngành Wealth Management đúng nghĩa — câu hỏi thực sự là: ai sẽ đặt viên gạch tiếp theo? Viên gạch của khung pháp lý hiện đại, của chuẩn nhân sự quốc tế, của đa dạng định chế phục vụ đủ ba phân khúc, của niềm tin liên thế hệ. VIFC-DN, hôm nay, đang đứng trước cơ hội ấy.

Phía sau 1.233 cá nhân UHNW, gần 20.000 triệu phú đô-la HNW, và hai triệu người Mass Affluent dự kiến vào năm 2030 — là hàng triệu gia đình Việt Nam. Đằng sau mỗi gia đình là một câu chuyện về tích luỹ, về làm giàu, về khát vọng giữ và truyền tài sản qua nhiều thế hệ. Họ xứng đáng được phục vụ bởi một ngành Wealth Management đúng nghĩa, tại chính đất nước họ. VIFC-DN có thể là nơi để điều đó bắt đầu.

Nguồn dẫn:

[1] Knight Frank, The Wealth Report 2026 — UHNWI Việt Nam: 1.233 (2026) → 1.960 (2031), +59%; top 4 thế giới.

[2] Henley & Partners / New World Wealth — Việt Nam có ~19.400 triệu phú USD cuối 2023; tăng nhanh nhất thế giới giai đoạn 2013–2023.

[3] HSBC — dự báo >2 triệu người Việt sở hữu ≥500.000 USD vào 2030; tổng tài sản cá nhân +125% trong 10 năm, nhanh nhất toàn cầu.

[4] Forbes Billionaires 2026 — 8 tỷ phú USD người Việt, tăng 3 so với 2025.

[5] Quốc hội, Nghị quyết số 222/2025/QH15 về Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam, hiệu lực 01/9/2025.

[6] Chính phủ, Nghị định số 323/2025/NĐ-CP về thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam, ngày 18/12/2025 — danh mục hoạt động ưu tiên bao gồm văn phòng gia đình và quản lý gia sản cá nhân/tổ chức.

[7] Chính phủ, Nghị định số 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung, hiệu lực 10/5/2026. Số liệu thị trường cuối 2025: 4 doanh nghiệp, 7 quỹ, NAV 2.206 tỷ đồng, 28.560 người tham gia.

[8] Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, Chương về bảo hiểm hưu trí bổ sung.

[9] World Bank, Three-Pillar Pension Framework.

[10] Thời báo Tài chính Việt Nam (16/4/2026), Phát triển đội ngũ tư vấn tài chính, tạo nền tảng cho Trung tâm Tài chính quốc tế — phát biểu của TS. Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch VFCA về nỗ lực đưa CFP về Việt Nam qua hợp tác với FPSB.

[11] FPSB (Financial Planning Standards Board) — tổ chức quản lý chương trình CFP toàn cầu, 28 quốc gia/vùng lãnh thổ đối tác. Chương trình Financial Planning của FIDT được FPSB ghi nhận là nội dung đào tạo phục vụ CFP tại Việt Nam.