VIFC: Làm sao để hút định chế tài chính toàn cầu?

Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt mang tính quyết định trong hành trình phát triển kinh tế. Sau hơn ba thập kỷ đổi mới, nền kinh tế đã trải qua hai thế hệ tăng trưởng mạnh mẽ, với một quy luật dễ nhận thấy: mỗi thế hệ đều có cuộc sống tốt hơn thế hệ trước.

Theo ông Richard D. McClellan, CEO Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC-HCMC), nếu Việt Nam duy trì được thêm một chu kỳ tăng trưởng tương tự, cơ hội bước vào nhóm quốc gia phát triển trong tương lai không còn quá xa vời. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở việc duy trì tốc độ tăng trưởng, mà là khả năng thu hút và huy động nguồn lực tài chính toàn cầu cần thiết để thúc đẩy thế hệ tăng trưởng tiếp theo. Vậy, các nhà đầu tư quốc tế và những định chế tài chính toàn cầu thực sự tìm kiếm điều gì khi lựa chọn một điểm đến mới như Việt Nam?

Không chỉ là những dự án hào nhoáng

Trong nhiều năm, Việt Nam thường được nhìn nhận như một nền kinh tế tăng trưởng nhanh của châu Á. Tuy nhiên, tiêu chí đánh giá của giới đầu tư quốc tế hiện đã thay đổi đáng kể. Điều mà các quỹ đầu tư, tổ chức tài chính hay các “family office” (công ty quản lý tài sản gia đình) quy mô lớn quan tâm không còn đơn thuần là tốc độ tăng trưởng GDP, mà là chất lượng tăng trưởng và khả năng duy trì sức hút dài hạn.

Theo ông X.Rick.Niu, CEO Nexus Worldwide và Cố vấn chiến lược toàn cầu của Cambridge Associates, các nhà đầu tư ngày càng chú trọng vào việc dòng vốn được sử dụng như thế nào, được phân bổ vào đâu và liệu có thực sự đi vào nền kinh tế thực hay không. Ở góc độ này, sức hấp dẫn để thu hút nguồn vốn toàn cầu phải vượt xa một dự án hào nhoáng chỉ để IPO. Điều nhà đầu tư cần là định hướng của chính sách trong tương lai, khả năng kiểm soát ngoại hối, dòng vốn, khả năng chuyển đổi tiền tệ cũng như xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Đây đều là những yếu tố tác động trực tiếp đến chi phí vốn trong tương lai.

Từ góc nhìn rộng hơn, tài chính cũng không thể phát triển như một cấu phần độc lập. Dòng tiền chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được đặt trong một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm hạ tầng, công nghiệp, logistics, công nghệ và lực lượng lao động chất lượng cao. Do đó, các nhà đầu tư nước ngoài cũng sẽ xem xét việc Việt Nam sẽ thu hút các hệ sinh thái vào nền kinh tế như thế nào.

Theo ông X.Rick.Niu, để thu hút hệ sinh thái, Việt Nam có thể tự xây dựng mọi thứ, nhưng điều đó rất tốn kém và mất nhiều thời gian. Với kinh nghiệm tư vấn cho nhiều chính phủ trên thế giới, ông cho rằng Việt Nam nên học hỏi và tiếp nhận những mô hình tốt nhất từ Mỹ, Trung Quốc và các quốc gia khác, đồng thời mời họ mang hệ sinh thái của họ vào Việt Nam để tích hợp tốt hơn.

“Họ đã đi trước Việt Nam nhiều thập kỷ, có công nghệ tốt, nền tảng công nghệ thông tin mạnh, nhân lực chất lượng và đang rất muốn mở rộng ra toàn cầu để tận dụng cơ hội dân số của Việt Nam. Thay vì mất 40 - 50 năm như Trung Quốc, Việt Nam có thể rút ngắn xuống chỉ còn 10 - 15 năm.”, ông X.Rick.Niu cho biết.

Theo ông, đây sẽ là giai đoạn đầu, qua đó giúp Việt Nam tăng trưởng rất nhanh. Sau đó, nền kinh tế sẽ bước sang giai đoạn thứ hai, khi lực lượng doanh nhân và thế hệ trẻ trong nước bắt đầu tạo ra các đổi mới mang tính toàn cầu. Khi đó, Việt Nam sẽ trở thành một nền kinh tế thực sự dựa trên đổi mới sáng tạo.

“Việt Nam không nhất thiết phải sở hữu hay tự phát triển mọi thứ ngay từ đầu, thay vào đó là tận dụng những nguồn lực và nền tảng sẵn có của thế giới để phục vụ lợi ích phát triển của mình trước khi từng bước xây dựng năng lực nội tại. Tôi gọi đây là “chiến lược đi thuê”, ông X.Rick.Niu nhấn mạnh.

Khi nhìn vào Việt Nam, tôi thấy gần như không có nơi nào trên thế giới vừa ổn định, trung lập và vẫn tăng trưởng mạnh như vậy. Ở cả ba yếu tố này, Việt Nam phải nằm trong top 1 hoặc top 2 toàn cầu. Vì vậy, tôi tin chắc phải có cách để tận dụng thời điểm đặc biệt này - khi căng thẳng toàn cầu gia tăng, để đưa Việt Nam từ vị thế “China Plus One” trở thành một nền tảng độc lập có sức hấp dẫn riêng

Cần những tín hiệu cụ thể

Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, điều thị trường cần không chỉ là những tuyên bố tham vọng, mà là các tín hiệu cụ thể và có thể đo lường. Theo giới đầu tư quốc tế, dữ liệu và tiến độ triển khai thực tế mới là yếu tố quyết định niềm tin. Các tổ chức tài chính lớn cần nhìn thấy lộ trình rõ ràng cho thấy tầm nhìn dài hạn của Việt Nam thực sự có thể hiện thực hóa.

Ông Richard D. McClellan cho rằng cốt lõi của quá trình này nằm ở việc xây dựng uy tín và bản sắc trên thị trường toàn cầu. Để Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam thành công, cần có sự minh bạch về vị trí hiện tại, những gì đã đạt được và cả những việc còn phải tiếp tục hoàn thiện trong tương lai.

Theo ông, đây là một dự án có chu kỳ phát triển ít nhất 10 năm, chứ không phải câu chuyện có thể hoàn thành trong một vài năm ngắn ngủi. Quá trình này cần được xây dựng từng bước, từng lớp và từng viên gạch một. Năm trước được xem là giai đoạn “T-1”, khi trọng tâm là xây dựng cơ sở pháp lý cho IFC. Đến cuối tháng 12/2025, 8 nghị định hướng dẫn thực thi đã được hoàn thành với sự phối hợp của nhiều bộ, ngành khác nhau. Đây được xem là bước tiến quan trọng giúp IFC giành được “quyền tồn tại” về mặt pháp lý.

Nếu năm trước là giai đoạn đặt nền móng, thì năm nay được xem là thời điểm “T0” - giai đoạn bắt đầu xây dựng toàn bộ hệ thống thể chế để triển khai thực tế. Theo kế hoạch, nhiều cấu phần quan trọng sẽ được hoàn thiện nhằm tạo điều kiện cấp phép ngân hàng, thu hút ngân hàng đầu tư, công ty quản lý tài sản và hình thành các quỹ hạ tầng. Ông Richard D. McClellan đánh giá đây sẽ là những nền tảng tỷ USD, dự kiến được hoàn thiện trong năm nay.

Một số thương vụ lớn có khả năng được hoàn tất trong khuôn khổ IFC ngay năm nay, mở đường cho nhiều thương vụ lớn hơn trong các năm tiếp theo. “Nếu nói về tín hiệu, tôi cho rằng đó là việc mở đăng ký kinh doanh, cấp giấy phép và bắt đầu chứng kiến các công ty toàn cầu hiện diện, cắm rễ tại đây. Hiện chúng tôi đã có rất nhiều dự án trong ‘pipeline’ (quy trình – PV), nhưng vẫn cần xây dựng đầy đủ nền tảng thể chế để thực sự đưa họ vào”, CEO VIFC cho biết.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh về sự kiện FTSE nâng hạng thị trường đang mở ra một “thời khắc đặc biệt” đối với Việt Nam, khi chính thức xuất hiện rõ hơn trên bản đồ tài chính toàn cầu. Sự kiện này sẽ giúp Việt Nam thu hút truyền thông và thảo luận quốc tế.

“Dù quá trình xây dựng một trung tâm tài chính quốc tế vẫn đang ở giai đoạn đầu, nhưng điều đó không có nghĩa mọi người phải chờ đợi mọi thứ hoàn thiện mới có thể tham gia. Ngược lại, đây được xem là thời điểm để nhập cuộc, đồng hành, tư vấn và hỗ trợ chúng tôi mở đường cho dòng vốn đầu tư quốc tế”, ông Richard D. McClellan cho biết.