Khi đại dịch COVID-19 qua đi, một sự bùng nổ về kinh tế là những gì mà người ta chờ đợi. Tuy nhiên, giới phân tích lại cho rằng mọi chuyện không đơn giản như thế.
Nguyên nhân là do virus SARS-CoV-2 không phải là "lực cản" duy nhất. Những áp lực liên quan đến lạm phát sẽ tiếp tục đè nặng lên kinh tế toàn cầu, kể cả khi COVID-19 đã bị bỏ lại phía sau.
Trong tiếng Anh, hậu tố "exit" được sử dụng để chỉ sự rời đi. Quốc gia đầu tiên sử dụng hậu tố này là Hy Lạp với cụm từ Grexit, đề cập đến mong muốn rời khỏi Khu vực sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone). Sau Grexit là Italexit, song cụm từ này chỉ xuất hiện trong một thời gian ngắn và cả hai đều không thành công. Tương tự là Frexit, với việc Pháp từng muốn đơn phương rút khỏi Liên minh châu Âu (EU).
Cho đến nay mới chỉ có Brexit, chỉ việc Anh rời EU, là thực sự xảy ra mặc dù các cuộc thăm dò vào tháng 5/2016, một tháng trước khi diễn ra cuộc trưng cầu dân ý tại Vương quốc Anh, cho thấy có nhiều cử tri Pháp (61%) hơn là cử tri Anh (48%) tỏ ra không hài lòng với EU.
Tất cả những hành động hoặc tư tưởng muốn thoát ly này đều được hầu hết các chuyên gia kinh tế đánh giá là tiêu cực. Tuy nhiên, sau nhiều năm giằng co giữa đi và ở, cả châu Âu hiện đang đối mặt với cùng một thách thức nghiêm trọng mang tên COVID-19.
Khi sự xuất hiện của các loại vaccine phòng COVID-19 mở ra những hy vọng mới, mọi sự chú ý lại đang đổ về một chủ đề cũng có hậu tố "exit", song lại được mong chờ hơn rất nhiều. Đó là Pandexit - chỉ việc kinh tế toàn cầu từng bước rũ bỏ những tác động tiêu cực của đại dịch.
Pandexit là niềm hy vọng để COVID-19 ở lại phía sau và đưa cuộc sống quay trở lại guồng quay truyền thống với những màn chào hỏi, ôm hôn quen thuộc hay những chuyến tàu điện, xe lửa chạy xuyên suốt các thành phố.
Giới quan sát khá tin tưởng vào những tác động tích cực của Pandexit.
Các chuyên gia nghiên cứu tại Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) ước tính đại dịch đã tước đi khoảng 8% sản lượng kinh tế ở các nước phát triển trong năm 2020 và con số này được dự báo sẽ giảm thêm hơn 2% trong năm nay.
Sự thoải mái di chuyển cùng việc nới lỏng các biện pháp hạn chế sẽ giúp thúc đẩy xu hướng phục hồi mạnh mẽ vào năm 2022, với mức độ khác nhau ở từng quốc gia tùy thuộc vào tỷ lệ nhiễm COVID-19 và tốc độ tiêm chủng.
Tuy nhiên, điều này cũng có nghĩa là sự gia tăng của các đợt tái bùng phát COVID-19 sẽ một lần nữa tạo ra những cơn rung chấn về kinh tế nếu diễn biến này buộc các chính phủ phải ban hành các lệnh phong toả.
Trong khi đó, không phải tất cả lợi ích kinh tế của Pandexit là tuyệt đối. Trong cả những kịch bản tích cực nhất, các thống đốc ngân hàng trung ương vẫn tỏ ra lo lắng và họ đã nhận thấy những rủi ro đáng kể.
Giám đốc của BIS Agustín Carstens cho biết: "Các nhà hoạch định chính sách vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức khi tỷ lệ nợ công và nợ tư nhân đang ở mức rất cao, trong khi những tác động tiêu cực mà đại dịch để lại là rất lớn".
Điểm mấu chốt của nhận định này, theo Giám đốc Carstens, là những thiệt hại về kinh tế do đại dịch COVID-19 tạo ra đã được giảm nhẹ nhờ "các chính sách kinh tế vĩ mô lớn chưa từng có" như lãi suất thấp, quy mô nới lỏng định lượng lớn, đi cùng với các chính sách hỗ trợ tài khóa dồi dào.
Mức độ hỗ trợ ngân sách khác nhau giữa các quốc gia, chẳng hạn ở Mỹ lớn hơn nhiều so với ở châu Âu. Tuy nhiên, nợ chính phủ đã tăng mạnh ở khắp các quốc gia trên thế giới và hiện đang ở mức lớn chưa từng có ở các nước như Italy và Nhật Bản.
Trong khi đó, nhận thức sâu sắc về tác động của cuộc khủng hoảng khí hậu đã buộc các chính phủ, doanh nghiệp, học giả và người dân phải đánh giá lại các giả định cũ nhằm vạch ra những đường hướng phát triển mới. Sứ mệnh đưa phát thải ròng về mức 0 chỉ mới bắt đầu.
Tại Hội nghị Cấp cao Mới (hội nghị khí hậu do Project Syndicate tổ chức), các diễn giả sẽ thảo luận về những thách thức và cơ hội đang chờ đợi trước thời điểm quan trọng để hành động vì khí hậu toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, BIS đã xác định hai kịch bản thoái trào nguy hiểm. Kịch bản đầu tiên là rủi ro về dịch tễ học. Các biến thể mới của virus SARS-CoV-2 có thể xuất hiện, đòi hỏi nền kinh tế phải tiếp tục đóng cửa và tăng cường hỗ trợ tài chính.
Điều này có thể không khả thi đối với một số chính phủ bởi họ đối mặt với nhiều sức ép về kinh tế và chính trị. Bởi vậy, nếu xảy ra những đột biến liên quan đến đại dịch, các quốc gia cần tìm cách xử lý tốt nhất có thể và hy vọng rằng việc tiêm phòng sẽ làm giảm tỷ lệ tử vong.
Kịch bản thứ hai có khả năng xảy ra hơn đó là tiếp tục mở cửa nền kinh tế, dẫn đến những áp lực về giá cả hiện tại tăng lên, buộc các ngân hàng trung ương phải phản ứng bằng các chính sách tiền tệ.
Tính đến tháng Bảy, lạm phát giá tiêu dùng ở Mỹ là 5,4%. Chỉ số Baltic Dry Index, đo lường giá thuê các con tàu lớn vận chuyển hàng khô như quặng sắt, than và ngũ cốc, đã tăng khoảng 170% trong năm nay. Trong khi đó, những hạn chế về nguồn cung đang xuất hiện ở nhiều khu vực.
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và các ngân hàng trung ương khác cho rằng sự gia tăng lạm phát này là nhất thời. Tuy nhiên, ngạn ngữ Pháp có câu "Rien ne dure comm le provisoire", có nghĩa là "Không gì kéo dài là tạm thời". Trong bối cảnh đó, nếu nhận định của các ngân hàng trung ương là sai, như cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ Larry Summers và những nhiều người khác quả quyết, rủi ro sẽ xuất hiện.
Việc thắt chặt chính sách tiền tệ trong giai đoạn Pandexit sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng hơn bình thường. Do các ngân hàng trung ương đang tích tụ quá nhiều nợ, thời gian đáo hạn trung bình của trái phiếu chính phủ đã được rút ngắn, khiến bảng cân đối kế toán của khu vực công trở nên nhạy cảm hơn bình thường đối với những thay đổi trong lãi suất ngắn hạn.
Đồng thời, các chính phủ sẽ không hài lòng với việc các ngân hàng trung ương thắt chặt chính sách, vì điều này có thể gây ra những hậu quả trực tiếp về tài chính.
Ngoài ra, việc thắt chặt tiền tệ ở các nước phát triển, đặc biệt là Mỹ, sẽ là điều không mong muốn đối với các thị trường mới nổi. Hầu hết những quốc gia này vẫn đang chật vật để kiểm soát đại dịch và có tỷ lệ tiêm chủng COVID-19 thấp hơn nhiều so với châu Âu và khu vực Bắc Mỹ, bất chấp những tín hiệu gần đây cho thấy các nước giàu sẵn sàng chia sẻ kho dự trữ vaccine của mình.
Trong đại dịch, cả thế giới đều phải đối mặt với những thách thức tương tự nhau và sự kết hợp các chính sách mà chính phủ đã sử dụng nhìn chung cũng giống nhau. Tuy nhiên, trong thời kỳ Pandexit, tất cả những điều này sẽ thay đổi. Những biện pháp có thể phù hợp đối với các quốc gia có tỷ lệ nhiễm COVID-19 thấp và một mức nợ công có thể kiểm soát được có thể gây ra thảm họa nền kinh tế của các quốc gia khác.
Do đó, Giám đốc Carstens kêu gọi việc bình thường hóa chính sách tiền tệ phải được thực hiện một cách "rất từ từ", mặc dù ông vẫn khẳng định tính ưu việt của kiểm soát lạm phát và sự độc lập của các ngân hàng trung ương.
Ông nói thêm rằng thế giới sẽ cần phối hợp chính sách quốc tế nhiều hơn. Đây là điều dường như đã bị lãng quên kể từ khi đại dịch xuất hiện.
Tags:
(VNF) - Khối tài sản ròng của David Beckham được tạo nên từ sự nghiệp bóng đá lừng lẫy của ông cùng hàng loạt hợp đồng quảng cáo và đại diện thương hiệu đình đám. Trong khi đó, vợ ông, Victoria Beckham, cựu thành viên nhóm nhạc Spice Girls, cũng đã kiếm được hàng triệu bảng Anh nhờ các hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực thời trang và làm đẹp.
(VNF) - Tập đoàn này ảnh hưởng mạnh mẽ thông qua các sản phẩm phô mai, sữa tươi và chế phẩm sữa được phân phối chính thức tại thị trường Việt Nam.
(VNF) - Giá vàng thế giới đã tăng vọt lên mức kỷ lục trên 5.100 USD/ounce trong phiên giao dịch ngày 26/1, khi các nhà đầu tư đổ xô tìm kiếm tài sản trú ẩn an toàn trong bối cảnh căng thẳng chính trị quốc tế leo thang. Đà tăng mạnh cũng lan sang các kim loại quý khác, với bạc và bạch kim đồng loạt xác lập mức cao nhất mọi thời đại.
(VNF) - Kể từ ngày 15/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ân xá hoặc giảm án cho 10 người bị kết tội gian lận và các tội phạm kinh tế khác. Con số này gần bằng 1/4 tổng số trường hợp ân xá tương tự được ban hành trong suốt cả năm 2025.
(VNF) - Làn sóng thu hồi sữa công thức trẻ em của Nestlé và Danone tại hàng chục quốc gia đang hé lộ một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng của hai tập đoàn này: Cabio Biotech (Wuhan) Co., Ltd., nhà sản xuất nguyên liệu sinh học lớn của Trung Quốc.
(VNF) - Đồng USD tiếp tục trượt giá xuống vùng thấp nhất nhiều tháng, trở thành lực đẩy quan trọng giúp giá nhiều kim loại công nghiệp đồng loạt tăng mạnh, trong đó đồng và thiếc ghi nhận những mức giá cao kỷ lục mới.
(VNF) - Khi Venezuela trục xuất các công ty dầu mỏ Mỹ trong chiến dịch quốc hữu hóa cách đây gần 2 thập kỷ, Trung Quốc đã nhanh chóng lấp chỗ trống. Nhưng giờ đây, vị thế của Bắc Kinh tại quốc gia Nam Mỹ này đang bị đặt dấu hỏi, khi Mỹ tái khẳng định ảnh hưởng và quyền lực mới đối với ngành dầu mỏ Venezuela.
(VNF) - Bitcoin mở đầu năm 2026 trong trạng thái trầm lắng, khi cơn sốt vàng đẩy vốn hóa thị trường kim loại quý này lên khoảng 34 nghìn tỷ USD và làm gia tăng kỳ vọng về các chu kỳ tăng giá tiếp theo.
(VNF) - Giá vàng quốc tế lập đỉnh lịch sử mới, vượt ngưỡng 5.000 USD/ounce, chính thức kéo dài chuỗi tăng kỷ lục. Diễn biến này phản ánh xu hướng đẩy mạnh tìm kiếm các tài sản trú ẩn an toàn trước bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang cùng những rủi ro ngày càng lớn đối với tài khóa toàn cầu.
(VNF) - Giới chức Pháp đang tiến hành điều tra sau khi ghi nhận trường hợp tử vong thứ hai ở trẻ sơ sinh, trong bối cảnh cuộc khủng hoảng liên quan đến sữa công thức nhiễm độc đang lan rộng, ảnh hưởng tới các tập đoàn lớn như Nestlé, Danone và Groupe Lactalis.
(VNF) - Tập đoàn Danone vừa công bố thu hồi một số lô sữa công thức trẻ em tại một số thị trường, trong đó có một lô sản phẩm sữa Aptamil First Infant Formula 800g tại Anh liên quan tới nguy cơ nhiễm độc tố cereulide trong nguyên liệu đầu vào.
(VNF) - Cổ phiếu của Tập đoàn Danone đang bước vào những ngày 'u ám', khi liên tiếp chịu tác động từ các thông tin liên quan đến hoạt động thu hồi sữa công thức tại châu Âu và việc chặn phân phối sản phẩm tại Singapore.
(VNF) - Người đàn ông làm nghề ăn xin có tài sản hơn 22 tỷ đồng, sống sung túc, con học trường quốc tế nhờ biết tích lũy rồi đem đi đầu tư, kinh doanh.
(VNF) - Cơ quan An toàn Thực phẩm Ireland khuyến cáo các gia đình đã mua lô sữa nói trên ngừng sử dụng ngay lập tức và liên hệ với nơi bán để được hoàn tiền hoặc hướng dẫn xử lý phù hợp.
(VNF) - Nathan’s Famous - thương hiệu xúc xích gắn liền với bãi biển Coney Island ở New York - vừa được bán cho tập đoàn Smithfield Foods với giá 450 triệu USD khiến nhiều người không khỏi ngạc nhiên.
(VNF) - Bức tranh tài chính – kinh tế quốc tế thế giới tuần qua bị chi phối mạnh bởi các quyết sách từ Washington, từ việc Mỹ áp thuế lên loạt quốc gia châu Âu liên quan đến Greenland, sáng kiến lập Hội đồng Hòa bình Gaza, đến làn sóng các nước tăng tốc tích trữ vàng.
(VNF) - Đồng Yên của Nhật Bản biến động mạnh và có xu hướng tăng giá trở lại khi thị trường đồn đoán rằng chính quyền Tokyo có thể phải can thiệp để ngăn chặn đà mất giá của đồng nội tệ.
(VNF) - Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) thường niên 2026 tại Davos khép lại với nhiều tranh luận khi Washington trở thành tâm điểm chi phối hầu hết các chủ đề từ kinh tế vĩ mô, thương mại, năng lượng đến địa chính trị và quốc phòng.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế lên tới 100% đối với hàng hóa Canada nếu Ottawa tiếp tục triển khai một thỏa thuận thương mại với Trung Quốc.
(VNF) - Vấn đề khoáng sản một lần nữa thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump giữa tuần qua tuyên bố đã đạt được thỏa thuận về một thương vụ tiềm năng liên quan đến Greenland, trong đó bao gồm quyền khai thác các khoáng sản đất hiếm.
(VNF) - Tại Trung Quốc, những chuyến thăm quan nhà máy sản xuất xe điện đang trở thành một hiện tượng mới với hàng chục nghìn khách đăng ký mỗi tháng. Hiện tượng này không chỉ dừng lại ở trải nghiệm đại chúng mà còn phản ánh những chuyển dịch chiến lược trong xây dựng thương hiệu và tham vọng công nghiệp của các doanh nghiệp Trung Quốc.
(VNF) - Giá bạc đã tăng vọt lên trên 100 USD/ounce trong phiên giao dịch ngày 23/1, nối dài đà tăng bùng nổ của năm 2025 sang đầu năm mới. Hoạt động mua vào ồ ạt của nhà đầu tư cá nhân cùng giao dịch theo xu hướng đã làm gia tăng áp lực khan hiếm trên thị trường bạc vật chất, nơi kim loại này vừa đóng vai trò tài sản đầu tư vừa là đầu vào công nghiệp.
(VNF) - Việc Mỹ tiếp quản hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Venezuela đã làm gián đoạn dòng dầu thô vốn được sử dụng để trả nợ cho Trung Quốc, qua đó làm nổi bật một câu hỏi lớn: Venezuela thực sự nợ Trung Quốc bao nhiêu, và vì sao Bắc Kinh vẫn tiếp tục thu được tiền ngay cả sau khi quốc gia Nam Mỹ này vỡ nợ?
(VNF) - Trung Quốc đang đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư và xuất khẩu như trước đây, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang chuyển hướng sang mô hình tăng trưởng dựa trên tiêu dùng nội địa được thúc đẩy bởi công nghệ, với trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế số và hạ tầng số đóng vai trò trung tâm.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đệ đơn kiện trị giá 5 tỷ USD nhằm vào JPMorgan Chase và Giám đốc điều hành Jamie Dimon, cáo buộc ngân hàng này đã đóng nhiều tài khoản của ông để phục vụ một chương trình nghị sự chính trị.
(VNF) - Khối tài sản ròng của David Beckham được tạo nên từ sự nghiệp bóng đá lừng lẫy của ông cùng hàng loạt hợp đồng quảng cáo và đại diện thương hiệu đình đám. Trong khi đó, vợ ông, Victoria Beckham, cựu thành viên nhóm nhạc Spice Girls, cũng đã kiếm được hàng triệu bảng Anh nhờ các hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực thời trang và làm đẹp.
(VNF) - Dự án Đầu tư xây dựng bến cảng Liên Chiểu – phần cơ sở hạ tầng dùng chung, đang bước vào giai đoạn nước rút với khối lượng thi công đạt khoảng 97%. Hình hài đại công trường cảng biển chiến lược dần hiện rõ bên vịnh Đà Nẵng.
